Juz 20 Quran Online

اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضَ وَ اَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَآءِ مَآءً١ۚ فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَآىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍ١ۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَا١ؕ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ١ؕ بَلْ هُمْ قَوْمٌ یَّعْدِلُوْنَؕ۝۶۰

ڀلا (ٻڌايو) ڪير آهي؟ جنهن آسمانن ۽ زمين کي پيدا ڪيو؟ ۽ اوهان لاءِ آسمان کان پاڻي (يعني مينهن) لاٿائين؟ پوءِ اسان ان (پاڻي) سان رونقدار باغ ڄمايا، اوهان لاءِ ممڪن نه هيو جو ان (باغن) جا وڻ ڄمايو. ڇا الله سان گڏ ٻيو به ڪو معبود آهي؟ بلڪه اُهي اهڙي قوم آهن جي (حق جي راھ کان) پري هٽن ٿا.

اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّ جَعَلَ خِلٰلَهَاۤ اَنْهٰرًا وَّ جَعَلَ لَهَا رَوَاسِیَ وَ جَعَلَ بَیْنَ الْبَحْرَیْنِ حَاجِزًا١ؕ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ١ؕ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا یَعْلَمُوْنَؕ۝۶۱

ڀلا زمين کي قرار جي جاءِ ڪنهن بنايو؟ ۽ ان جي وچ ۾ نهرون بنايائين ۽ ان جي لاءِ ڳرا جبل بنايائين ۽ (ڪوڙي ۽ مِٺي) ٻن دريائن جي وچ ۾ پردو بنايائين. ڇا الله سان گڏ ڪو ٻيو معبود (انهن ڪمن ۾ شريڪ) آهي؟ بلڪه انهن مان گهڻا نه ٿا ڄاڻن.

اَمَّنْ یُّجِیْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَ یَكْشِفُ السُّوْٓءَ وَ یَجْعَلُكُمْ خُلَفَآءَ الْاَرْضِ١ؕ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ١ؕ قَلِیْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَؕ۝۶۲

ڀلا اُهو ڪير آهي؟ جيڪو بي قرار ماڻهو جي دعا قبول ڪري ٿو جڏهن اُهو کيس سڏي ٿو ۽ تڪليف دور ڪري ٿو ۽ اوهان کي زمين ۾ (اڳين جو) وارث ڪري ٿو. ڇا الله سان گڏ ٻيو به ڪو معبود آهي؟ توهان گهٽ نصيحت قبول ڪيو ٿا.

اَمَّنْ یَّهْدِیْكُمْ فِیْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ مَنْ یُّرْسِلُ الرِّیٰحَ بُشْرًۢا بَیْنَ یَدَیْ رَحْمَتِهٖ١ؕ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ١ؕ تَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا یُشْرِكُوْنَؕ۝۶۳

ڀلا اُهو ڪير آهي؟ جيڪو اوهان کي خشڪي ۽ درياء جي اونداهين ۾ رستو ڏيکاري ٿو ۽ ڪير آهي جيڪو هوائن کي پنهنجي رحمت (جي مينهن) کان اڳ خوشخبري بنائي موڪلي ٿو؟ ڇا الله سان گڏ ٻيو به ڪو معبود آهي؟ (جيڪو اهي ڪم ڪري) الله انهن کان مٿاهون آهي جن کي (سندس) شريڪ بنائن ٿا.

اَمَّنْ یَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیْدُهٗ وَ مَنْ یَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَآءِ وَ الْاَرْضِ١ؕ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ١ؕ قُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِیْنَ۝۶۴

ڀلا اُهو ڪير آهي؟ جيڪو مخلوق کي پهريون ڀيرو پيدا ڪري ٿو پوءِ ان کي ٻيهر ورجائيندو. ۽ ڪير آهي؟ جيڪو اوهان کي آسمان ۽ زمين مان روزي ڏئي ٿو؟ ڇا الله سان گڏ ٻيو به ڪو معبود آهي؟ چؤ پنهنجو دليل آڻيو جي توهان سچا آهيو.

قُلْ لَّا یَعْلَمُ مَنْ فِی السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ١ؕ وَ مَا یَشْعُرُوْنَ اَیَّانَ یُبْعَثُوْنَ۝۶۵

چؤ آسمانن ۽ زمين ۾ الله کان سواءِ ڪو به (از خود) غيب جو علم نه ٿو رکي. ۽ (ماڻهو هي به) نه ٿا ڄاڻن ته ڪڏهن (زنده ڪري) اٿاريا ويندا.

بَلِ ادّٰرَكَ عِلْمُهُمْ فِی الْاٰخِرَةِ١۫ بَلْ هُمْ فِیْ شَكٍّ مِّنْهَا١۫٘ بَلْ هُمْ مِّنْهَا عَمُوْنَ۠۝۶۶

بلڪه آخرت جي باري ۾ انهن جو علم ختم ٿي چڪو آهي. بلڪه اهي ان جي باري ۾ شڪ ۾ آهن. بلڪه اهي ان کان انڌا آهن.

وَ قَالَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْۤا ءَاِذَا كُنَّا تُرٰبًا وَّ اٰبَآؤُنَاۤ اَىِٕنَّا لَمُخْرَجُوْنَ۝۶۷

۽ ڪافرن چيو ته: ”ڇا جڏهن اسان ۽ اسان جا ابا ڏاڏا (مري) مٽي ٿي وينداسين ته ڇا اسان (قبرن مان) ڪڍيا وينداسين؟

لَقَدْ وُعِدْنَا هٰذَا نَحْنُ وَ اٰبَآؤُنَا مِنْ قَبْلُ١ۙ اِنْ هٰذَاۤ اِلَّاۤ اَسَاطِیْرُ الْاَوَّلِیْنَ۝۶۸

بيشڪ هي وعدو اسان سان به ڪيو ويو ۽ هن کان اڳ اسان جي ابن ڏاڏن سان به، اهي ته رُڳو اڳين جا افسانا آهن“.

قُلْ سِیْرُوْا فِی الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَیْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِیْنَ۝۶۹

چؤ اوهان زمين ۾ سير ڪيو پوءِ نظر ڪيو ته ڏوهارين جي پڇاري ڪيئن ٿي؟

وَ لَا تَحْزَنْ عَلَیْهِمْ وَ لَا تَكُنْ فِیْ ضَیْقٍ مِّمَّا یَمْكُرُوْنَ۝۷۰

۽ (اي نبي!) انهن (جي حال) تي غم نه ڪر ۽ نه ئي تنگدل ٿي ان کان جيڪي اهي سازشون ڪن ٿا.

وَ یَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِیْنَ۝۷۱

۽ چون ٿا ته: ”هي وعدو ڪڏهن پورو ٿيندو؟ جيڪڏهن اوهان سچا آهيو“؟

قُلْ عَسٰۤى اَنْ یَّكُوْنَ رَدِفَ لَكُمْ بَعْضُ الَّذِیْ تَسْتَعْجِلُوْنَ۝۷۲

چؤ: متان ان (عذاب) جو ڪجھ حصو توهان جي ويجهو اچي پهتو هجي جنهن جي جلد اچڻ جي تڪڙي طلب ڪيو ٿا.

وَ اِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا یَشْكُرُوْنَ۝۷۳

۽ بيشڪ تنهنجو پالڻهار ماڻهن مٿان فضل (فرمائڻ) وارو آهي ۽ پر انهن مان گهڻا شڪر نه ٿا ادا ڪن.

وَ اِنَّ رَبَّكَ لَیَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَ مَا یُعْلِنُوْنَ۝۷۴

۽ بيشڪ تنهنجو پروردگار ضرور ڄاڻي ٿو جيڪي سندن سينا لڪائن ٿا ۽ جيڪي ظاهر ڪن ٿا.

وَ مَا مِنْ غَآىِٕبَةٍ فِی السَّمَآءِ وَ الْاَرْضِ اِلَّا فِیْ كِتٰبٍ مُّبِیْنٍ۝۷۵

۽ آسمان ۽ زمين ۾ ڪابه اهڙي لڪل شيءِ نه آهي جيڪا پڌري ڪتاب (لوح محفوظ) ۾ (لکيل) نه هجي.

اِنَّ هٰذَا الْقُرْاٰنَ یَقُصُّ عَلٰى بَنِیْۤ اِسْرَآءِیْلَ اَكْثَرَ الَّذِیْ هُمْ فِیْهِ یَخْتَلِفُوْنَ۝۷۶

بيشڪ هي قرآن بني اسرائيل کي گهڻيون اُهي ڳالهيون ٻڌائي ٿو جن ۾ اُهي (پاڻ ۾) اختلاف ڪن ٿا.

وَ اِنَّهٗ لَهُدًى وَّ رَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِیْنَ۝۷۷

۽ بيشڪ اهو هدايت ۽ رحمت آهي مؤمنن لاءِ.

اِنَّ رَبَّكَ یَقْضِیْ بَیْنَهُمْ بِحُكْمِهٖ١ۚ وَ هُوَ الْعَزِیْزُ الْعَلِیْمُۙۚ۝۷۸

بيشڪ تنهنجو پالڻهار انهن جي وچ ۾ پنهنجي حڪم سان فيصلو فرمائيندو، ۽ اُهو غالب ڄاڻندڙ آهي.

فَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ١ؕ اِنَّكَ عَلَى الْحَقِّ الْمُبِیْنِ۝۷۹

پوءِ الله تي ڀروسو ڪر. بيشڪ تون پڌري حق تي آهين.

اِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى وَ لَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَآءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِیْنَ۝۸۰

بيشڪ تون مُردن کي نه ٿو ٻڌائين ۽ نه ڪِي ٻوڙن کي سَڏُ ٻُڌائين ٿو جڏهن اُهي (توکي) پٺي ورائي وڃي رهيا هجن.

وَ مَاۤ اَنْتَ بِهٰدِی الْعُمْیِ عَنْ ضَلٰلَتِهِمْ١ؕ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ یُّؤْمِنُ بِاٰیٰتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُوْنَ۝۸۱

۽ نه تون انڌن کي سندن گمراهي کان هدايت ڏيندڙ آهين. تون رُڳو انهن کي ئي ٻڌائين ٿو جيڪي اسان جي آيتن تي ايمان آڻن ٿا پوءِ اُهي فرمانبردار آهن.

وَ اِذَا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَیْهِمْ اَخْرَجْنَا لَهُمْ دَآبَّةً مِّنَ الْاَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ١ۙ اَنَّ النَّاسَ كَانُوْا بِاٰیٰتِنَا لَا یُوْقِنُوْنَ۠۝۸۲

۽ جڏهن انهن تي (عذاب جي) ڳالھ واقع ٿيندي ته اسان انهن جي لاءِ زمين مان هڪ جانور (دَابَةُ الارض) ڪڍنداسين جيڪو انهن سان ڳالهائيندو. بيشڪ ماڻهو اسان جي نشانين تي يقين نه ڪندا هئا.

وَ یَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ فَوْجًا مِّمَّنْ یُّكَذِّبُ بِاٰیٰتِنَا فَهُمْ یُوْزَعُوْنَ۝۸۳

۽ جنهن ڏينهن اسان هر امت مان انهن ماڻهن جو (هڪ هڪ) گروھ اٿارينداسين جيڪي اسان جي آيتن کي ڪوڙو چوندا هئا پوءِ انهن جون جدا جدا ٽوليون ڪيون وينديون.

حَتّٰۤى اِذَا جَآءُوْ قَالَ اَكَذَّبْتُمْ بِاٰیٰتِیْ وَ لَمْ تُحِیْطُوْا بِهَا عِلْمًا اَمَّا ذَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ۝۸۴

تانجو جڏهن اُهي سڀ (ميدانِ محشر ۾) ايندا ته (الله) فرمائيندو: ”ڇا اوهان منهنجي آيتن کي ڪوڙو چيو هيو؟ حالانڪ اوهان انهن کي پوري طرح ڄاتو به نه هيو (اگر ائين نه آهي خود ٻڌايو ته) اوهان ڇا پئي ڪيو“؟

وَ وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَیْهِمْ بِمَا ظَلَمُوْا فَهُمْ لَا یَنْطِقُوْنَ۝۸۵

۽ انهن تي (عذاب جي) ڳالھ واقع ٿيندي ان ڪري جو ظلم ڪندا هئا پوءِ اُهي ڳالهائي نه سگهندا.

اَلَمْ یَرَوْا اَنَّا جَعَلْنَا الَّیْلَ لِیَسْكُنُوْا فِیْهِ وَ النَّهَارَ مُبْصِرًا١ؕ اِنَّ فِیْ ذٰلِكَ لَاٰیٰتٍ لِّقَوْمٍ یُّؤْمِنُوْنَ۝۸۶

ڇا انهن نه پئي ڏٺو ته اسان رات کي هن لاءِ پيدا ڪيو ته اهي ان ۾ آرام ڪن ۽ ڏينهن کي اسان روشن بنايو. بيشڪ ان ۾ انهن ماڻهن لاءِ نشانيون آهن جيڪي (اسان جي قدرت تي) ايمان رکن ٿا.

وَ یَوْمَ یُنْفَخُ فِی الصُّوْرِ فَفَزِعَ مَنْ فِی السَّمٰوٰتِ وَ مَنْ فِی الْاَرْضِ اِلَّا مَنْ شَآءَ اللّٰهُ١ؕ وَ كُلٌّ اَتَوْهُ دٰخِرِیْنَ۝۸۷

۽ جنهن ڏينهن صور ۾ ڦوڪيو ويندو ته پوءِ جيڪي آسمانن ۾ آهن ۽ جيڪي زمين ۾ آهن گهٻرائجي ويندا. سواءِ ان جي جنهن کي الله گهري. ۽ سڀڪو وٽس عاجزي ڪندي ايندو.

وَ تَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَّ هِیَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ١ؕ صُنْعَ اللّٰهِ الَّذِیْۤ اَتْقَنَ كُلَّ شَیْءٍ١ؕ اِنَّهٗ خَبِیْرٌۢ بِمَا تَفْعَلُوْنَ۝۸۸

۽ (اڄ) تون جبلن کي ڏسين ٿو ته انهن کي (هڪ جاءِ تي) ڄميل سمجهين ٿو حالانڪه اُهي (ان وقت) ڪڪرن وانگر اُڏي رهيا هوندا. (اِها) الله جي ڪاريگري آهي جنهن هر شيءِ کي مضبوط بنايو آهي. بيشڪ اُهو خبروار آهي ان کان جيڪي اوهان عمل ڪيو ٿا.

مَنْ جَآءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَیْرٌ مِّنْهَا١ۚ وَ هُمْ مِّنْ فَزَعٍ یَّوْمَىِٕذٍ اٰمِنُوْنَ۝۸۹

جيڪو نيڪي آڻيندو ان لاءِ ان کان ڀلو (بدلو) آهي، ۽ اُهي ماڻهو ان ڏينهن جي گهٻراهٽ کان امن وارا هوندا.

وَ مَنْ جَآءَ بِالسَّیِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوْهُهُمْ فِی النَّارِ١ؕ هَلْ تُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ۝۹۰

۽ جيڪو ماڻهو برائي کڻي ايندو ته انهن کي منهن ڀر باھ ۾ ڪيرايو ويندو. اوهان کي ان جو ئي بدلو ڏنو ويندو جيڪي اوهان عمل ڪندا هئا.

اِنَّمَاۤ اُمِرْتُ اَنْ اَعْبُدَ رَبَّ هٰذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِیْ حَرَّمَهَا وَ لَهٗ كُلُّ شَیْءٍ١٘ وَّ اُمِرْتُ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْمُسْلِمِیْنَۙ۝۹۱

(چؤ): ”مون کي ته صرف هي حڪم ڏنو ويو آهي جو آءٌ هن شهر (مڪي) جي مالڪ جي عبادت ڪيان جنهن ان کي حرم بنايو آهي ۽ سڀ شيءِ سندس ملڪيت آهي ۽ مون کي حڪم ڏنو ويو آهي ته آءٌ فرمانبردارن ۾ رهان.

وَ اَنْ اَتْلُوَا الْقُرْاٰنَ١ۚ فَمَنِ اهْتَدٰى فَاِنَّمَا یَهْتَدِیْ لِنَفْسِهٖ١ۚ وَ مَنْ ضَلَّ فَقُلْ اِنَّمَاۤ اَنَا مِنَ الْمُنْذِرِیْنَ۝۹۲

۽ هي به ته قرآن پڙهي ٻڌايان“. پوءِ جيڪو هدايت وارو ٿيو ته اُهو صرف پنهنجي فائدي لاءِ ئي هدايت وارو ٿيو ۽ جيڪو گمراھ ٿيو پوءِ چؤ ته: آءٌ ته صرف ڊيڄارڻ وارن مان آهيان“.

وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ سَیُرِیْكُمْ اٰیٰتِهٖ فَتَعْرِفُوْنَهَا١ؕ وَ مَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ۠۝۹۳ 

۽ چؤ ته: ”سڀ تعريفون الله لاءِ آهن اُهو جلد اوهان کي پنهنجون نشانيون ڏيکاريندو جو اوهان انهن کي سڃاڻندؤ. ۽ تنهنجو پروردگار بي خبر نه آهي ان کان جيڪي اوهان عمل ڪيو ٿا.

طٰسٓمّٓ۝۱

طا سين ميم (هي حروفِ مقطعات آهن هنن جو اصل راز الله ۽ ان جو رسول ڄاڻن ٿا)

تِلْكَ اٰیٰتُ الْكِتٰبِ الْمُبِیْنِ۝۲

هي پڌري ڪتاب جون آيتون آهن.

نَتْلُوْا عَلَیْكَ مِنْ نَّبَاِ مُوْسٰى وَ فِرْعَوْنَ بِالْحَقِّ لِقَوْمٍ یُّؤْمِنُوْنَ۝۳

(اي نبي!) اسان تو کي موسيٰ ۽ فرعون جو صحيح واقعو پڙهي ٻڌايون ٿا ان قوم (جي فائدي) لاءِ جيڪي ايمان رکن ٿا.

اِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِی الْاَرْضِ وَ جَعَلَ اَهْلَهَا شِیَعًا یَّسْتَضْعِفُ طَآىِٕفَةً مِّنْهُمْ یُذَبِّحُ اَبْنَآءَهُمْ وَ یَسْتَحْیٖ نِسَآءَهُمْ١ؕ اِنَّهٗ كَانَ مِنَ الْمُفْسِدِیْنَ۝۴

بيشڪ فرعون زمينِ (مصر) ۾ وڏائي ڪئي ۽ اتان جي رهواسين کي ان ٽولن ۾ ورهائي ڇڏيو انهن مان هڪ جماعت (يعني بني اسرائيل) کي ڪمزور ڪري انهن جي پُٽن کي ڪُٺائين پئي ۽ انهن جي عورتن کي زنده ڇڏيائين پئي. بيشڪ اُهو فساد برپا ڪرڻ وارن مان هيو.

وَ نُرِیْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِیْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِی الْاَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّ نَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِیْنَۙ۝۵

۽ اسان چاهيو ته انهن ماڻهن تي احسان ڪيون جن کي زمين ۾ ڪمزور ڪري رکيو ويو آهي ۽ انهن کي اڳواڻ بنايون ۽ انهن کي (مُلڪ جو) وارث بنايون.

وَ نُمَكِّنَ لَهُمْ فِی الْاَرْضِ وَ نُرِیَ فِرْعَوْنَ وَ هَامٰنَ وَ جُنُوْدَهُمَا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا یَحْذَرُوْنَ۝۶

۽ انهن کي زمين ۾ اقتدار ڏيون ۽ فرعون ۽ هامان کي ۽ انهن ٻنهين جي لشڪرن کي انهن کان اهو (انجام) ڏيکاريون جنهن کان اهي ڊڄندا هئا.

وَ اَوْحَیْنَاۤ اِلٰۤى اُمِّ مُوْسٰۤى اَنْ اَرْضِعِیْهِ١ۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَیْهِ فَاَلْقِیْهِ فِی الْیَمِّ وَ لَا تَخَافِیْ وَ لَا تَحْزَنِیْ١ۚ اِنَّا رَآدُّوْهُ اِلَیْكِ وَ جَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِیْنَ۝۷

۽ اسان موسيٰ جي ماءُ جي دل ۾ اها ڳالھ وِڌي ته: ”ان کي کير پياريندي رھ، پوءِ جڏهن تو کي (ان جي قتل جو) انديشو ٿئي ته پوءِ ان کي درياءَ ۾ اُڇلاءِ ۽ نه ڪو خوف ڪر ۽ نه غم ڪر، بيشڪ اسان ان کي تو ڏانهن موٽائڻ وارا آهيون ۽ اسان ان کي رسولن مان بنائڻ وارا آهيون“.

فَالْتَقَطَهٗۤ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِیَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّ حَزَنًا١ؕ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَ هَامٰنَ وَ جُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕیْنَ۝۸

آخرڪار ان کي فرعون جي گهر وارن (درياءَ مان) لڌو هن لاءِ ته انهن لاءِ دشمن ۽ غم (جو سبب) بنجي. بيشڪ فرعون ۽ هامان ۽ انهن ٻنهين جا لشڪر خطا ڪار هئا.

وَ قَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَیْنٍ لِّیْ وَ لَكَ١ؕ لَا تَقْتُلُوْهُ١ۖۗ عَسٰۤى اَنْ یَّنْفَعَنَاۤ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّ هُمْ لَا یَشْعُرُوْنَ۝۹

۽ فرعون جي زال چيو ته: ”(هي ٻار) منهنجي ۽ تنهنجي لاءِ اکين جو ٺار آهي. ان کي قتل نه ڪيو، من هي اسان کي نفعو پهچائي يا اسان ان کي پُٽيلو کڻي بنايون“ ۽ اُهي (انجام کان) بي خبر هئا.

وَ اَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًا١ؕ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِیْ بِهٖ لَوْ لَاۤ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِیْنَ۝۱۰

۽ موسيٰ جي ماءُ جي دل (صبر کان) خالي ٿي پئي. اُها ان (موسيٰ جي راز) کي ظاهر ڪرڻ تي هئي جيڪڏهن اسان ان جي دل کي مضبوط نه ڪيون ها هن لاءِ ته اُها (موسيٰ جي موٽائڻ واري رب جي وعدي تي) يقين ڪرڻ وارن مان ٿئي.

وَ قَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّیْهِ١٘ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّ هُمْ لَا یَشْعُرُوْنَۙ۝۱۱

۽ (موسيٰ جي ماءُ) سندس ڀيڻ (يعني موسيٰ جي ڀيڻ) کي چيو ته: ”ان جي پٺيان لڳي وڃ“، پوءِ اُها ان کي پري هڪ پاسي کان ڏسندي رَهِي ۽ انهن کي ان (حقيقت) جي خبر به نه پئي.

وَ حَرَّمْنَا عَلَیْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰۤى اَهْلِ بَیْتٍ یَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَ هُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ۝۱۲

۽ اسان اڳي ئي ان (موسيٰ) تي کير پيارڻ واريُن (جون ڇاتيون) حرام ڪري ڇڏيون هيون پوءِ (موسيٰ جي ڀيڻ) چيو: ”ڇا آءٌ اوهان کي اهڙو گهراڻو ٻڌايان جيڪي ان جِي اوهان لاءِ پرورش ڪن ۽ اُهي ان جا خير خواه (به) هجن“؟

فَرَدَدْنٰهُ اِلٰۤى اُمِّهٖ كَیْ تَقَرَّ عَیْنُهَا وَ لَا تَحْزَنَ وَ لِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّ لٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا یَعْلَمُوْنَ۠۝۱۳

سو اسان کيس سندس ماءُ ڏانهن موٽايو ته جيئن ان جي اک ٿڌي رهي ۽ غمگين نه ٿئي ۽ هن لاءِ ته يقين ڪري ته بيشڪ الله جو وعدو سچو آهي ۽ پر انهن مان گهڻا نه ٿا ڄاڻن.

وَ لَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَ اسْتَوٰۤى اٰتَیْنٰهُ حُكْمًا وَّ عِلْمًا١ؕ وَ كَذٰلِكَ نَجْزِی الْمُحْسِنِیْنَ۝۱۴

۽ جڏهن (موسيٰ) پنهنجي پُورَجوانيءَ کي پهتو ۽ توانا ٿي ويو تڏهن اسان کيس حُڪم ۽ علم ڏنو. ۽ اسان اهڙي طرح نيڪوڪارن کي بدلو ڏيندا آهيون.

وَ دَخَلَ الْمَدِیْنَةَ عَلٰى حِیْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِیْهَا رَجُلَیْنِ یَقْتَتِلٰنِ١٘ۗ هٰذَا مِنْ شِیْعَتِهٖ وَ هٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖ١ۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِیْ مِنْ شِیْعَتِهٖ عَلَى الَّذِیْ مِنْ عَدُوِّهٖ١ۙ فَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَیْهِ١٘ۗ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّیْطٰنِ١ؕ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِیْنٌ۝۱۵

۽ (هڪ ڏينهن موسيٰ) شهر ۾ داخل ٿيو جنهن وقت شهر وارا غفلت (جي ننڊ) ۾ هئا ته ان ۾ ٻن مردن کي پاڻ ۾ وڙهندي ڏٺائين هي (هڪڙو) سندس جماعت (بني اسرائيل) مان هيو ۽ هي (ٻيو) سندس دشمنن (قومِ فرعون) مان هيو، پوءِ جيڪو سندس جماعت مان هيو تنهن کيس مدد لاءِ پڪاريو ان جي خلاف جيڪو سندس دشمنن مان هيو پوءِ موسيٰ ان کي مُڪ هنئي پوءِ ان جو ڪم پورو ڪيائين. چيائين: ”هي شيطان جو عمل آهي. بيشڪ اُهو گمراھ ڪندڙ پڌرو دشمن آهي“.

قَالَ رَبِّ اِنِّیْ ظَلَمْتُ نَفْسِیْ فَاغْفِرْ لِیْ فَغَفَرَ لَهٗ١ؕ اِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِیْمُ۝۱۶

چيائين: ”اي منهنجا پالڻهار! مون پنهنجو پاڻ تي زيادتي ڪئي سو تون مون کي معاف ڪر“. پوءِ (الله) ان کي معاف ڪيو. بيشڪ اُهو وڏو بخشڻهار ٻاجهارو آهي.

قَالَ رَبِّ بِمَاۤ اَنْعَمْتَ عَلَیَّ فَلَنْ اَكُوْنَ ظَهِیْرًا لِّلْمُجْرِمِیْنَ۝۱۷

(موسيٰ) چيو: ”اي منهنجا پالڻهار! تو جا مون تي نعمت ڪئي آهي انڪري آءٌ ڪڏهن به ڏوهارين جو مددگار نه ٿيندس“.

فَاَصْبَحَ فِی الْمَدِیْنَةِ خَآىِٕفًا یَّتَرَقَّبُ فَاِذَا الَّذِی اسْتَنْصَرَهٗ بِالْاَمْسِ یَسْتَصْرِخُهٗ١ؕ قَالَ لَهٗ مُوْسٰۤى اِنَّكَ لَغَوِیٌّ مُّبِیْنٌ۝۱۸

پوءِ (موسيٰ) ان شهر ۾ ڊڄندي انتظار ڪندي صبح ڪيو (هاڻي ڇا ٿيندو؟) پوءِ اوچتو اُهو ئي ماڻهو جنهن کانئس ڪالھ مدد گهري هئي کيس مدد لاءِ سڏيائين. (موسيٰ) کيس چيو: ”بيشڪ تون پڌرو گمراھ آهين“.

فَلَمَّاۤ اَنْ اَرَادَ اَنْ یَّبْطِشَ بِالَّذِیْ هُوَ عَدُوٌّ لَّهُمَا١ۙ قَالَ یٰمُوْسٰۤى اَتُرِیْدُ اَنْ تَقْتُلَنِیْ كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًۢا بِالْاَمْسِ١ۖۗ اِنْ تُرِیْدُ اِلَّاۤ اَنْ تَكُوْنَ جَبَّارًا فِی الْاَرْضِ وَ مَا تُرِیْدُ اَنْ تَكُوْنَ مِنَ الْمُصْلِحِیْنَ۝۱۹

پوءِ جڏهن ارادو ڪيائين ته ان کي پڪڙي جيڪو انهن ٻنهين جو دشمن هيو، (ته ان غلط فهميءَ مان) چيو اي موسيٰ: ”ڇا اڄ تون مون کي مارڻ چاهين ٿو؟ جيئن تو ڪالھ هڪ ماڻهو کي قتل ڪيو هيو، تون صرف اُهو چاهين ٿو ته تون زمين ۾ ڏاڍو مڙس هجين ۽ نه ٿو چاهين ته تون (ڪو) صلح ڪرڻ وارن مان هجين“.

وَ جَآءَ رَجُلٌ مِّنْ اَقْصَا الْمَدِیْنَةِ یَسْعٰى١٘ قَالَ یٰمُوْسٰۤى اِنَّ الْمَلَاَ یَاْتَمِرُوْنَ بِكَ لِیَقْتُلُوْكَ فَاخْرُجْ اِنِّیْ لَكَ مِنَ النّٰصِحِیْنَ۝۲۰

۽ هڪ ماڻهو شهر جي آخري ڇيڙي کان ڊوڙندو آيو، چيائين: ”اي موسيٰ! يقينًا سردار تنهنجي قتل جي باري ۾ مشورا ڪري رهيا آهن، سو تون هتان نڪري وڃ، بيشڪ آءٌ تو لاءِ خيرخواهن مان آهيان“.

فَخَرَجَ مِنْهَا خَآىِٕفًا یَّتَرَقَّبُ١٘ قَالَ رَبِّ نَجِّنِیْ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِیْنَ۠۝۲۱

سو (موسيٰ) اتان ڊڄندو انتظار ڪندو نڪتو (ته هاڻي ڇا ٿيندو؟) چيائين: ”اي منهنجا پالڻهار! مون کي ظالم قوم کان نجات عطا ڪر“.

وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَآءَ مَدْیَنَ قَالَ عَسٰى رَبِّیْۤ اَنْ یَّهْدِیَنِیْ سَوَآءَ السَّبِیْلِ۝۲۲

۽ جڏهن اهو (مصر مان نڪري) مَدين (شهر) ڏانهن مُنهن ڪري هليو (ته) چيائين: ”اميد آهي ته عنقريب منهنجو پروردگار مون کي سڌي رستي جي هدايت ڪندو“.

وَ لَمَّا وَرَدَ مَآءَ مَدْیَنَ وَجَدَ عَلَیْهِ اُمَّةً مِّنَ النَّاسِ یَسْقُوْنَ١٘۬ وَ وَجَدَ مِنْ دُوْنِهِمُ امْرَاَتَیْنِ تَذُوْدٰنِ١ۚ قَالَ مَا خَطْبُكُمَا١ؕ قَالَتَا لَا نَسْقِیْ حَتّٰى یُصْدِرَ الرِّعَآءُ١ٚ وَ اَبُوْنَا شَیْخٌ كَبِیْرٌ۝۲۳

۽ جڏهن مدين جي پاڻي (جي کوھ) تي پهتو ته اتي ماڻهن جو هجوم ڏٺائين جي (پنهنجي جانورن کي) پاڻي پياري رهيا هئا، ۽ انهن کان پري ٻه عورتون ڏٺائين جن (پنهنجي ٻڪرين کي پاڻي کان) جهلي بيهاريو هيو، (موسيٰ) چيو: ”اوهان ٻنهين جي ڇا پريشاني آهي“؟ انهن چيو: ”اسان (پنهنجي ٻڪرين کي) پاڻي نه ٿيون پياري سگهون جيستائين ڌنار (پنهنجا جانور) موٽائي وٺي وڃن، ۽ اسان جو ابو عمر رسيده بزرگ آهي“.

فَسَقٰى لَهُمَا ثُمَّ تَوَلّٰۤى اِلَى الظِّلِّ فَقَالَ رَبِّ اِنِّیْ لِمَاۤ اَنْزَلْتَ اِلَیَّ مِنْ خَیْرٍ فَقِیْرٌ۝۲۴

پوءِ انهن ٻنهين (جي ڌڻ) کي پاڻي پياريائين پوءِ (وڻ جي) پاڇولي ڏانهن آيو پوءِ چيائين: ”اي منهنجا پالڻهار بيشڪ آءٌ هر ان ڀلائي جو محتاج آهيان جا تون مون ڏي نازل ڪرين“.

فَجَآءَتْهُ اِحْدٰىهُمَا تَمْشِیْ عَلَى اسْتِحْیَآءٍ١٘ قَالَتْ اِنَّ اَبِیْ یَدْعُوْكَ لِیَجْزِیَكَ اَجْرَ مَا سَقَیْتَ لَنَا١ؕ فَلَمَّا جَآءَهٗ وَ قَصَّ عَلَیْهِ الْقَصَصَ١ۙ قَالَ لَا تَخَفْ١۫ٙ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِیْنَ۝۲۵

پوءِ وٽس انهن ٻنهين مان هڪ (ڇوڪرِي) شرم ۽ حياء سان هلندي آئي، چيائين: ”بيشڪ منهنجو پيءُ توکي سڏي ٿو هن لاءِ ته توکي مزدوري ڏئي جو تو اسان لاءِ (ڌڻ کي) پاڻي پياريو آهي“. پوءِ جڏهن (موسيٰ) ان (ڇوڪرين جي پيءُ شعيب) وٽ آيو ۽ ان سان گذريل واقعا بيان ڪيائين (ان) چيو ته: ”نه ڊڄ، تون ظالم قوم کان نجات حاصل ڪئي آهي“.

قَالَتْ اِحْدٰىهُمَا یٰۤاَبَتِ اسْتَاْجِرْهُ١٘ اِنَّ خَیْرَ مَنِ اسْتَاْجَرْتَ الْقَوِیُّ الْاَمِیْنُ۝۲۶

انهن ٻنهين (نياڻين) مان هڪ چيو ته: ”اي منهنجا والد! ان کي (پاڻ وٽ) مزدوري تي رک، بيشڪ بهترين ماڻهو جنهن کي مزدوري تي رکڻ چاهين اهو آهي جو طاقتور امانتدار هجي“.

قَالَ اِنِّیْۤ اُرِیْدُ اَنْ اُنْكِحَكَ اِحْدَى ابْنَتَیَّ هٰتَیْنِ عَلٰۤى اَنْ تَاْجُرَنِیْ ثَمٰنِیَ حِجَجٍ١ۚ فَاِنْ اَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَ١ۚ وَ مَاۤ اُرِیْدُ اَنْ اَشُقَّ عَلَیْكَ١ؕ سَتَجِدُنِیْۤ اِنْ شَآءَ اللّٰهُ مِنَ الصّٰلِحِیْنَ۝۲۷

(شعيب) چيو: ”آءٌ چاهيان ٿو ته منهنجي هن ٻن ڌيئرن مان هڪ سان تنهنجو نڪاح ڪيان هن شرط (مهر) تي جو تون اٺ سال مون وٽ مزدوري ڪرين، پوءِ جيڪڏهن تو ڏھ سال پورا ڪيا ته تنهنجي پاران (احسان) هوندا ۽ آءٌ نه ٿو چاهيان ته تو تي سختي ڪيان. الله گهريو ته سگهوئي تون مون کي صالحن مان لهندين“.

قَالَ ذٰلِكَ بَیْنِیْ وَ بَیْنَكَ١ؕ اَیَّمَا الْاَجَلَیْنِ قَضَیْتُ فَلَا عُدْوَانَ عَلَیَّ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِیْلٌ۠۝۲۸

(موسيٰ) چيو ته: ”اِهو منهنجي ۽ تنهنجي وچ ۾ (معاهدو) طئي ٿيو. انهن ٻنهين مُدتن مان ڪابه پوري ڪيان ته پوءِ مون تي ڪابه زيادتي نه ٿيندي. ۽ ان (ڳالھ) تي جيڪي اسان چئون ٿا الله نگهبان آهي“.

فَلَمَّا قَضٰى مُوْسَى الْاَجَلَ وَ سَارَ بِاَهْلِهٖۤ اٰنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّوْرِ نَارًا١ۚ قَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْۤا اِنِّیْۤ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّیْۤ اٰتِیْكُمْ مِّنْهَا بِخَبَرٍ اَوْ جَذْوَةٍ مِّنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُوْنَ۝۲۹

پوءِ جڏهن موسيٰ اُها مدت پوري ڪئي ۽ پنهنجي گهر واريءَ کي وٺي هليو (ته) طُور جبل جي طرف کان هڪ باھ ڏٺائين، پنهنجي گهرواري کي چيائين: ”توهان ترسو مون هڪ باھ ڏٺي آهي شايد اتان توهان لاءِ ڪا خبر آڻيان يا باھ جو ٽانڊو آڻيان ته جيئن توهان پاڻُ سيڪِيو“.

فَلَمَّاۤ اَتٰىهَا نُوْدِیَ مِنْ شَاطِئِ الْوَادِ الْاَیْمَنِ فِی الْبُقْعَةِ الْمُبٰرَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ اَنْ یّٰمُوْسٰۤى اِنِّیْۤ اَنَا اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِیْنَۙ۝۳۰

پوءِ جڏهن اتي (باھ وٽ) پهتو ته واديءَ (طور) جي ساڄي طرفان با برڪت مقام ۾ (واقع) وڻ مان کيس سڏيو ويو ته: ”اي موسيٰ! آءٌ ئي الله آهيان! جهانن جو پالڻهار“.

وَ اَنْ اَلْقِ عَصَاكَ١ؕ فَلَمَّا رَاٰهَا تَهْتَزُّ كَاَنَّهَا جَآنٌّ وَّلّٰى مُدْبِرًا وَّ لَمْ یُعَقِّبْ١ؕ یٰمُوْسٰۤى اَقْبِلْ وَ لَا تَخَفْ١۫ اِنَّكَ مِنَ الْاٰمِنِیْنَ۝۳۱

۽ (هي به کيس چيو ويو ته:) ”تون پنهنجي لٺ کي اڇلاءِ. پوءِ جڏهن ان کي چُرندو ڏٺائين ڄڻڪ اُهو نانگ آهي ته پُٺ ورائي ڊوڙڻ لڳو، ۽ پوئتي نه پئي ڏٺائين. (آواز آيو): ”اي موسيٰ! اڳتي اچ ۽ نه ڊڄ. بيشڪ تون امن وارن مان آهين.

اُسْلُكْ یَدَكَ فِیْ جَیْبِكَ تَخْرُجْ بَیْضَآءَ مِنْ غَیْرِ سُوْٓءٍ١٘ وَّ اضْمُمْ اِلَیْكَ جَنَاحَكَ مِنَ الرَّهْبِ فَذٰنِكَ بُرْهَانٰنِ مِنْ رَّبِّكَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَ مَلَاۡىِٕهٖ١ؕ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا فٰسِقِیْنَ۝۳۲

پنهنجو هٿ پنهنجي گريبان ۾ وجھ ته بغير ڪنهن عيب (يا بيماري) جي سفيد (چمڪدار) ٿي نڪرندو. ۽ خوف کان (بچڻ لاءِ) پنهنجون ٻانهون پنهنجي (سيني) طرف ملاءِ پوءِ اُهي ٻئي دليل آهن تنهنجي پالڻهار پاران فرعون ۽ ان جي سردارن ڏانهن. بيشڪ اُهي نافرمان قوم آهن.

قَالَ رَبِّ اِنِّیْ قَتَلْتُ مِنْهُمْ نَفْسًا فَاَخَافُ اَنْ یَّقْتُلُوْنِ۝۳۳

(موسيٰ) چيو: ”اي منهنجا مالڪ! مون انهن مان هڪ شخص کي قتل ڪيو هيو سو آءٌ ڊڄان ٿو ته اُهي مون کي قتل ڪري ڇڏيندا.

وَ اَخِیْ هٰرُوْنُ هُوَ اَفْصَحُ مِنِّیْ لِسَانًا فَاَرْسِلْهُ مَعِیَ رِدْاً یُّصَدِّقُنِیْۤ١٘ اِنِّیْۤ اَخَافُ اَنْ یُّكَذِّبُوْنِ۝۳۴

۽ منهنجو ڀاءُ هارون اُهو مون کان وڌيڪ چِٽي زبان وارو آهي سو ان کي مون سان گڏ مددگار بنائي موڪل ته منهنجي تصديق ڪري، بلاشڪ آءٌ هن ڳالھ کان (به) ڊڄان ٿو ته اهي مون کي ڪوڙو چوندا“.

قَالَ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِاَخِیْكَ وَ نَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطٰنًا فَلَا یَصِلُوْنَ اِلَیْكُمَا١ۛۚ بِاٰیٰتِنَاۤ١ۛۚ اَنْتُمَا وَ مَنِ اتَّبَعَكُمَا الْغٰلِبُوْنَ۝۳۵

(الله) فرمايو: ”سگهو ئي اسان تنهنجي ٻانهن تنهنجي ڀاءُ جي ذريعي مضبوط ڪنداسين ۽ اسان اوهان ٻنهين کي غلبو ڏينداسين جو اُهي اوهان ٻنهين تائين پهچي نه سگهندا .. اسان جي نشانين سبب .. اوهان ٻئي ۽ جنهن به اوهان جي پيروي ڪئي غالب رهندؤ“.

فَلَمَّا جَآءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰیٰتِنَا بَیِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَاۤ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًى وَّ مَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِیْۤ اٰبَآىِٕنَا الْاَوَّلِیْنَ۝۳۶

پوءِ جڏهن موسيٰ انهن وٽ اسان جون چِٽيون نشانيون کڻي آيو چيائون ته: ”هي من گهڙت جادو کان سواءِ ٻيو ڪجھ به نه آهي. ۽ اسان اِها ڳالھ پنهنجي اڳين ابن ڏاڏن ۾ (ڪڏهن به) نه ٻڌي“.

وَ قَالَ مُوْسٰى رَبِّیْۤ اَعْلَمُ بِمَنْ جَآءَ بِالْهُدٰى مِنْ عِنْدِهٖ وَ مَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِ١ؕ اِنَّهٗ لَا یُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ۝۳۷

۽ موسيٰ چيو ته: ”منهنجو پالڻهار ان کي چڱي طرح ڄاڻي ٿو جيڪو ان وٽان هدايت کڻي آيو آهي ۽ ان کي به جنهن لاءِ آخرت جو گهر هوندو. بيشڪ ظالم ماڻهو ڪاميابي ڪونه ماڻيندا“.

وَ قَالَ فِرْعَوْنُ یٰۤاَیُّهَا الْمَلَاُ مَا عَلِمْتُ لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَیْرِیْ١ۚ فَاَوْقِدْ لِیْ یٰهَامٰنُ عَلَى الطِّیْنِ فَاجْعَلْ لِّیْ صَرْحًا لَّعَلِّیْۤ اَطَّلِعُ اِلٰۤى اِلٰهِ مُوْسٰى١ۙ وَ اِنِّیْ لَاَظُنُّهٗ مِنَ الْكٰذِبِیْنَ۝۳۸

۽ فرعون چيو ته: ”اي درباريو! آءٌ اوهان لاءِ پاڻ کان سواءِ ٻيو ڪو معبود نه ٿو ڄاڻان، سو اي هامان منهنجي لاءِ مٽي (جي سِرن کي) باھ تي پچاءِ، پوءِ مون لاءِ هڪ اونچي عمارت بناءِ من آءٌ (ان تي چڙهي) موسيٰ جي معبود کي ڏسي سگهان ۽ بيشڪ آءٌ ان کي ڪوڙن مان گمان ڪيان ٿو“.

وَ اسْتَكْبَرَ هُوَ وَ جُنُوْدُهٗ فِی الْاَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَ ظَنُّوْۤا اَنَّهُمْ اِلَیْنَا لَا یُرْجَعُوْنَ۝۳۹

۽ فرعون ۽ ان جي لشڪرن زمين ۾ ناحق وڏائي ڪئي ۽ گمان ڪيائون ته اُهي اسان ڏانهن نه موٽايا ويندا.

فَاَخَذْنٰهُ وَ جُنُوْدَهٗ فَنَبَذْنٰهُمْ فِی الْیَمِّ١ۚ فَانْظُرْ كَیْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِیْنَ۝۴۰

سو اسان ان کي ۽ سندس لشڪرن کي (عذاب ۾) پڪڙيو پوءِ اسان کين سمنڊ ۾ اڇلايو، پوءِ ڏس ته ظالمن جي پڇاڙي ڪيئن ٿي؟

وَ جَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً یَّدْعُوْنَ اِلَى النَّارِ١ۚ وَ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ لَا یُنْصَرُوْنَ۝۴۱

۽ اسان کين (دوزخين جو) سرواڻ بنايو جو اُهي دوزخ ڏانهن سڏيندا هئا، ۽ قيامت واري ڏينهن انهن جي مدد نه ڪئي ويندي.

وَ اَتْبَعْنٰهُمْ فِیْ هٰذِهِ الدُّنْیَا لَعْنَةً١ۚ وَ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ هُمْ مِّنَ الْمَقْبُوْحِیْنَ۠۝۴۲

۽ اسان هن دنيا ۾ انهن جي پٺيان لعنت لڳائي ڇڏي، ۽ قيامت واري ڏينهن اُهي بدحال ماڻهن مان هوندا.

وَ لَقَدْ اٰتَیْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ مِنْۢ بَعْدِ مَاۤ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ الْاُوْلٰى بَصَآىِٕرَ لِلنَّاسِ وَ هُدًى وَّ رَحْمَةً لَّعَلَّهُمْ یَتَذَكَّرُوْنَ۝۴۳

۽ بلاشڪ پهرين قومن کي هلاڪ ڪرڻ کان پوءِ اسان موسيٰ کي ڪتاب ڏنو جيڪو ماڻهن لاءِ اکيون کولڻ وارو ۽ هدايت ۽ رحمت هيو ته جيئن اُهي نصيحت پرائن.

وَ مَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِیِّ اِذْ قَضَیْنَاۤ اِلٰى مُوْسَى الْاَمْرَ وَ مَا كُنْتَ مِنَ الشّٰهِدِیْنَۙ۝۴۴

۽ تون (جبل طور جي) الهندي طرف (موجود) نه هئين جڏهن اسان موسيٰ (کي رسالت جو معاملو سپرد ڪرڻ) جو فيصلو ڪيو ۽ نه تون اتي حاضرن مان هئين.

وَ لٰكِنَّاۤ اَنْشَاْنَا قُرُوْنًا فَتَطَاوَلَ عَلَیْهِمُ الْعُمُرُ١ۚ وَ مَا كُنْتَ ثَاوِیًا فِیْۤ اَهْلِ مَدْیَنَ تَتْلُوْا عَلَیْهِمْ اٰیٰتِنَا١ۙ وَ لٰكِنَّا كُنَّا مُرْسِلِیْنَ۝۴۵

۽ پر (ان کان پوءِ به) اسان ڪيتريون جماعتون پيدا ڪيون پوءِ انهن تي ڊگهو عرصو گذري ويو، ۽ نه تون مَديَن وارن ۾ رهندڙ هئين جو تون انهن تي اسان جون آيتون پڙهين ها ۽ پر اسان ئي (توکي) رسول بنائي موڪلڻ وارا آهيون.

وَ مَا كُنْتَ بِجَانِبِ الطُّوْرِ اِذْ نَادَیْنَا وَ لٰكِنْ رَّحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّاۤ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِیْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ یَتَذَكَّرُوْنَ۝۴۶

۽ نه تون طور (جبل) جي ڪناري (موجود) هئين جڏهن اسان (موسيٰ کي) سڏيو ۽ پر تنهنجي پروردگار جي پاران رحمت آهي جو (توکي هي غيبي خبرون ڏنيون ويون ته) تون اهڙي قوم کي ڊيڄارين جن وٽ تو کان اڳ ڪو ڊيڄاريندڙ نه آيو آهي ته جيئن اُهي نصيحت پرائن.

وَ لَوْ لَاۤ اَنْ تُصِیْبَهُمْ مُّصِیْبَةٌۢ بِمَا قَدَّمَتْ اَیْدِیْهِمْ فَیَقُوْلُوْا رَبَّنَا لَوْ لَاۤ اَرْسَلْتَ اِلَیْنَا رَسُوْلًا فَنَتَّبِعَ اٰیٰتِكَ وَ نَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِیْنَ۝۴۷

۽ (اهو هن لاءِ ڪيوسين جو) ڪٿي ائين نه ٿئي جو انهن جي هٿن جي ڪمايل (ڪرتوتن) سبب انهن تي ڪا مصيبت پهچي ته پوءِ هيئن نه چوڻ لڳن: ”اي اسان جا پالڻهار! تو اسان ڏانهن ڪو رسول ڇو نه موڪليو جو اسان تنهنجي آيتن جي تابعداري ڪيون ها ۽ اسان ايمان وارن مان ٿيون ها“.

فَلَمَّا جَآءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْ لَاۤ اُوْتِیَ مِثْلَ مَاۤ اُوْتِیَ مُوْسٰى١ؕ اَوَ لَمْ یَكْفُرُوْا بِمَاۤ اُوْتِیَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُ١ۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَا١ٙ۫ وَ قَالُوْۤا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ۝۴۸

پوءِ جڏهن اسان وٽان انهن کي حق جي ڳالھ پهتي ته چيائون: ”هن (رسول) کي اهو ڇو نه ڏنو ويو جيڪو موسيٰ کي ڏنو ويو هيو“. ڇا انهن ان جو انڪار نه ڪيو هيو جيڪو هن کان اڳ موسيٰ کي ڏنو ويو هيو، چيائون ته: ”ٻئي (تورات ۽ قرآن) جادو آهن جيڪي هڪ ٻئي جي مدد ڪن ٿا“ ۽ چيائون: ”اسان (انهن) سڀني جا انڪاري آهيون“.

قُلْ فَاْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَاۤ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِیْنَ۝۴۹

چؤ ته: ”الله وٽان ڪو ٻيو ڪتاب آڻيو جيڪو انهن ٻنهين کان وڌيڪ هدايت ڏيڻ وارو هجي ته آءٌ ان جي پيروي ڪيان، اگر توهان سچا آهيو“.

فَاِنْ لَّمْ یَسْتَجِیْبُوْا لَكَ فَاعْلَمْ اَنَّمَا یَتَّبِعُوْنَ اَهْوَآءَهُمْ١ؕ وَ مَنْ اَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوٰىهُ بِغَیْرِ هُدًى مِّنَ اللّٰهِ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظّٰلِمِیْنَ۠۝۵۰

پوءِ جيڪڏهن تنهنجي ڳالھ قبول نه ڪن ته پوءِ ڄاڻ اُهي رڳو پنهنجي سڌن جي پيروي ڪن ٿا. ۽ ان کان وڌيڪ گمراھ ٻيو ڪير هوندو جيڪو الله جي طرفان هدايت کي ڇڏي پنهنجي سڌن جي پيروي ڪري. بيشڪ الله ظالم قوم کي هدايت نه ٿو ڏئي.

وَ لَقَدْ وَصَّلْنَا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ یَتَذَكَّرُوْنَؕ۝۵۱

۽ بيشڪ اسان انهن لاءِ لڳاتار فرمان موڪليندا رهيا آهيون ته جيئن اُهي نصيحت پرائن.

اَلَّذِیْنَ اٰتَیْنٰهُمُ الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِهٖ هُمْ بِهٖ یُؤْمِنُوْنَ۝۵۲

اُهي ماڻهو جن کي اسان هن (قرآن) کان اڳ ڪتاب ڏنو هيو اُهي هن (قرآن) تي به ايمان رکن ٿا.

وَ اِذَا یُتْلٰى عَلَیْهِمْ قَالُوْۤا اٰمَنَّا بِهٖۤ اِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّنَاۤ اِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلِهٖ مُسْلِمِیْنَ۝۵۳

۽ جڏهن انهن کي قرآن پڙهي ٻڌايو وڃي ٿو ته چون ٿا: ”اسان ان تي ايمان آندو بيشڪ اُهو حق آهي اسان جي پالڻهار جي پاران بيشڪ اسان ان کان اڳ ۾ ئي فرمانبردار هئاسين“.

اُولٰٓىِٕكَ یُؤْتَوْنَ اَجْرَهُمْ مَّرَّتَیْنِ بِمَا صَبَرُوْا وَ یَدْرَءُوْنَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةَ وَ مِمَّا رَزَقْنٰهُمْ یُنْفِقُوْنَ۝۵۴

هي اُهي ماڻهو آهن جن کي سندن اجر ٻه ڀيرا ڏنو ويندو ان ڪري جو صبر ڪيائون اُهي بدي کي نيڪي سان ٽارن ٿا ۽ جيڪو اسان کين رزق ڏنو آهي ان مان خرچ ڪن ٿا.

وَ اِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ اَعْرَضُوْا عَنْهُ وَ قَالُوْا لَنَاۤ اَعْمَالُنَا وَ لَكُمْ اَعْمَالُكُمْ١٘ سَلٰمٌ عَلَیْكُمْ١٘ لَا نَبْتَغِی الْجٰهِلِیْنَ۝۵۵

۽ جڏهن اهي ڪا بيهودي گفتار ٻڌن ٿا ته ان کان منهن موڙن ٿا ۽ چون ٿا ته: ”اسان لاءِ اسان جا عمل آهن ۽ اوهان لاءِ اوهان جا عمل آهن، توهان تي سلامتي هجي اسان جاهلن جو طريقو نه ٿا چاهيون“.

اِنَّكَ لَا تَهْدِیْ مَنْ اَحْبَبْتَ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ یَهْدِیْ مَنْ یَّشَآءُ١ۚ وَ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِیْنَ۝۵۶

بيشڪ تون جنهن کي چاهين (ازخود) هدايت ڪري نه ٿو سگھين ۽ پر الله جنهن کي چاهي هدايت ڪري ٿو، ۽ اُهو ئي هدايت يافتن کي چڱي طرح ڄاڻندڙ آهي.

وَ قَالُوْۤا اِنْ نَّتَّبِعِ الْهُدٰى مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ اَرْضِنَا١ؕ اَوَ لَمْ نُمَكِّنْ لَّهُمْ حَرَمًا اٰمِنًا یُّجْبٰۤى اِلَیْهِ ثَمَرٰتُ كُلِّ شَیْءٍ رِّزْقًا مِّنْ لَّدُنَّا وَ لٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا یَعْلَمُوْنَ۝۵۷

۽ چون ٿا ته: ”جيڪڏهن اسان تو سان گڏ هدايت جي پيروي ڪنداسين ته اسان پنهنجي ڌرتي مان کنڀجي وينداسين“. ڇا اسان انهن کي امن واري حرم (مڪه مڪرمه) ۾ آباد نه ڪيو جتي اسان وٽان (ڏنل) هر جنس جا ميوا رزق طور پهچايا وڃن ٿا ۽ پر انهن مان گهڻا نه ٿا ڄاڻن.

وَ كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَرْیَةٍۭ بَطِرَتْ مَعِیْشَتَهَا١ۚ فَتِلْكَ مَسٰكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِّنْۢ بَعْدِهِمْ اِلَّا قَلِیْلًا١ؕ وَ كُنَّا نَحْنُ الْوٰرِثِیْنَ۝۵۸

۽ اسان ڪيتريون ئي بستيون برباد ڪري ڇڏيون جي پنهنجي خوشحالي تي سرڪش ٿي ويون، پوءِ هي سندن (اُجڙيل) گهر آهن جي انهن کان پوءِ ڪڏهن آباد ئي نه ٿيا سواءِ ٿورن جي. ۽ اسان ئي (سڀني جا) وارث آهيون.

وَ مَا كَانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرٰى حَتّٰى یَبْعَثَ فِیْۤ اُمِّهَا رَسُوْلًا یَّتْلُوْا عَلَیْهِمْ اٰیٰتِنَا١ۚ وَ مَا كُنَّا مُهْلِكِی الْقُرٰۤى اِلَّا وَ اَهْلُهَا ظٰلِمُوْنَ۝۵۹

۽ تنهنجو پالڻهار ڳوٺن کي (تيستائين) هلاڪ ڪرڻ وارو نه آهي جيستائين انهن جي مرڪزي شهر ۾ ڪو رسول نه موڪلي جيڪو انهن تي اسان جون آيتون تلاوت ڪري، ۽ اسان ڳوٺن کي هلاڪ ڪرڻ وارا نه آهيون مگر ان حال ۾ جو اتان جا رهواسي ظالم هجن.

وَ مَاۤ اُوْتِیْتُمْ مِّنْ شَیْءٍ فَمَتَاعُ الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا وَ زِیْنَتُهَا١ۚ وَ مَا عِنْدَ اللّٰهِ خَیْرٌ وَّ اَبْقٰى١ؕ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ۠۝۶۰

۽ توهان کي جا به شيءِ ڏني وئي سا فقط دنياوي زندگي جو سامان ۽ ان جو سينگار آهي، ۽ جيڪي الله وٽ آهي سو ڀلو ۽ بقادار آهي. ڇا توهان (پوءِ به) نه ٿا سمجهو.

اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِیْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا ثُمَّ هُوَ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِیْنَ۝۶۱

ڀلا جنهن ماڻهو سان اسان سُهڻو وعدو ڪيو پوءِ اهو ان کي ملڻ وارو به آهي سو ان ماڻهو وانگر آهي ڇا جنهن کي اسان دنياوي زندگي جو سامان ڏنو پوءِ اُهو قيامت واري ڏينهن (سزا لاءِ پيش ٿيندڙن سان گڏ) حاضر ڪيلن مان ٿي وڃي.

وَ یَوْمَ یُنَادِیْهِمْ فَیَقُوْلُ اَیْنَ شُرَكَآءِیَ الَّذِیْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ۝۶۲

۽ جنهن ڏينهن (الله) انهن کي سڏيندو ۽ پوءِ چوندو ته: ”اُهي منهنجا شريڪ ڪٿي آهن جن کي توهان (معبود) ڀائيندا هيئو“.

قَالَ الَّذِیْنَ حَقَّ عَلَیْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هٰۤؤُلَآءِ الَّذِیْنَ اَغْوَیْنَا١ۚ اَغْوَیْنٰهُمْ كَمَا غَوَیْنَا١ۚ تَبَرَّاْنَاۤ اِلَیْكَ١٘ مَا كَانُوْۤا اِیَّانَا یَعْبُدُوْنَ۝۶۳

اُهي ماڻهو جن تي (عذاب جو) فرمان ثابت ٿي چڪو هوندو سي چوندا: ”اي اسان جا پالڻهار! هي ماڻهو آهن جن کي اسان گمراھ ڪيو هيو، اسان کين (ائين) گمراھ ڪيو هيو جيئن اسان (خود) گمراھ ٿياسين، اسان انهن کان بيزار ٿيندي تو ڏانهن متوجھ ٿيون ٿا، اُهي صرف اسان جي پوڄا ڪونه ڪندا هئا“.

وَ قِیْلَ ادْعُوْا شُرَكَآءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ یَسْتَجِیْبُوْا لَهُمْ وَ رَاَوُا الْعَذَابَ١ۚ لَوْ اَنَّهُمْ كَانُوْا یَهْتَدُوْنَ۝۶۴

۽ چيو ويندو ته: ”پنهنجي شريڪن کي سڏيو“ پوءِ انهن کي سڏيندا ته اُهي کين جواب نه ڏيندا ۽ عذاب کي ڏسندا (ته چوندا) ”هائو جي اُهي هدايت وارا ٿين ها“!

وَ یَوْمَ یُنَادِیْهِمْ فَیَقُوْلُ مَا ذَاۤ اَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِیْنَ۝۶۵

۽ جنهن ڏينهن (الله) انهن کي سڏيندو پوءِ چوندو ته: ”توهان رسولن کي ڪهڙو جواب ڏنو هيو“؟

فَعَمِیَتْ عَلَیْهِمُ الْاَنْۢبَآءُ یَوْمَىِٕذٍ فَهُمْ لَا یَتَسَآءَلُوْنَ۝۶۶

پوءِ ان ڏينهن انهن کان سڀ ڳالهيون ڀُلجي وينديون پوءِ هڪ ٻئي کان پڇي به نه سگهندا.

فَاَمَّا مَنْ تَابَ وَ اٰمَنَ وَ عَمِلَ صَالِحًا فَعَسٰۤى اَنْ یَّكُوْنَ مِنَ الْمُفْلِحِیْنَ۝۶۷

پوءِ جنهن ماڻهو توبه ڪئي ۽ ايمان آندائين ۽ چڱا عمل ڪيائين پوءِ پڪ سان اُهو ڪامياب ماڻهن مان هوندو.

وَ رَبُّكَ یَخْلُقُ مَا یَشَآءُ وَ یَخْتَارُ١ؕ مَا كَانَ لَهُمُ الْخِیَرَةُ١ؕ سُبْحٰنَ اللّٰهِ وَ تَعٰلٰى عَمَّا یُشْرِكُوْنَ۝۶۸

۽ تنهنجو پالڻهار جو چاهي ٿو پيدا ڪري ٿو ۽ جو چاهي ٿو پسند ڪري ٿو. ۽ ان ۾ انهن جو ڪو اختيار نه آهي. الله پاڪ آهي ۽ انهن (ڪوڙن معبودن) کان مٿاهون آهي جن کي (سندس) شريڪ ڪن ٿا.

وَ رَبُّكَ یَعْلَمُ مَا تُكِنُّ صُدُوْرُهُمْ وَ مَا یُعْلِنُوْنَ۝۶۹

۽ تنهنجو پالڻهار (سڀ ڪجھ) ڄاڻي ٿو جيڪو سندن سينا لڪائن ٿا ۽ جيڪو ظاهر ڪن ٿا.

وَ هُوَ اللّٰهُ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ١ؕ لَهُ الْحَمْدُ فِی الْاُوْلٰى وَ الْاٰخِرَةِ١٘ وَ لَهُ الْحُكْمُ وَ اِلَیْهِ تُرْجَعُوْنَ۝۷۰

۽ اُهو ئي الله آهي جنهن کان سواءِ ڪوبه معبود نه آهي. سڀ واکاڻ سندس آهي دنيا ۾ به ۽ آخرت ۾ به. ۽ سندس ئي حڪم آهي ۽ اوهان ان ڏانهن موٽايا ويندؤ.

قُلْ اَرَءَیْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَیْكُمُ الَّیْلَ سَرْمَدًا اِلٰى یَوْمِ الْقِیٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَیْرُ اللّٰهِ یَاْتِیْكُمْ بِضِیَآءٍ١ؕ اَفَلَا تَسْمَعُوْنَ۝۷۱

چؤ ڀلا ٻڌايو ته جيڪڏهن الله اوهان تي قيامت واري ڏينهن تائين هميشه رات ڪري ڇڏي ته الله کان سواءِ ڪهڙو معبود آهي جيڪو اوهان وٽ روشني آڻيندو؟ ڇا پوءِ توهان ٻڌو نه ٿا.

قُلْ اَرَءَیْتُمْ اِنْ جَعَلَ اللّٰهُ عَلَیْكُمُ النَّهَارَ سَرْمَدًا اِلٰى یَوْمِ الْقِیٰمَةِ مَنْ اِلٰهٌ غَیْرُ اللّٰهِ یَاْتِیْكُمْ بِلَیْلٍ تَسْكُنُوْنَ فِیْهِ١ؕ اَفَلَا تُبْصِرُوْنَ۝۷۲

چؤ ڀلا ٻڌايو ته جيڪڏهن الله اوهان تي قيامت واري ڏينهن تائين هميشه ڏينهن ڪري ڇڏي ته الله کان سواءِ ڪهڙو معبود آهي جيڪو توهان وٽ رات کي آڻيندو؟ جنهن ۾ اوهان آرام ڪندئو. ڇا پوءِ توهان ڏسو نه ٿا.

وَ مِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّیْلَ وَ النَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِیْهِ وَ لِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ۝۷۳

۽ ان پنهنجي ٻاجھ سان توهان لاءِ رات ۽ ڏينهن کي بنايو تان ته توهان (رات ۾) آرام ڪيو. ۽ هن لاءِ ته (ڏينهن ۾) ان جو فضل (روزي) تلاش ڪيو هن لاءِ ته توهان شڪر گذار ٿيو.

وَ یَوْمَ یُنَادِیْهِمْ فَیَقُوْلُ اَیْنَ شُرَكَآءِیَ الَّذِیْنَ كُنْتُمْ تَزْعُمُوْنَ۝۷۴

۽ جنهن ڏينهن (الله) انهن کي سڏيندو پوءِ چوندو: ”اُهي منهنجا شريڪ ڪٿي آهن جن کي توهان (معبود) گمان ڪندا هئا“؟

وَ نَزَعْنَا مِنْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِیْدًا فَقُلْنَا هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ فَعَلِمُوْۤا اَنَّ الْحَقَّ لِلّٰهِ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا یَفْتَرُوْنَ۠۝۷۵

۽ اسان هر امت مان هڪ شاهد ڪڍنداسين پوءِ اسان چونداسين: ”اوهان پنهنجو دليل پيش ڪيو“ پوءِ ڄاڻي وٺندا ته سچي ڳالھ الله جي آهي ۽ انهن کان اُهي ڳالهيون گم ٿي وينديون جيڪي ڪوڙَ گهڙيندا هئا.

اِنَّ قَارُوْنَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰى فَبَغٰى عَلَیْهِمْ١۪ وَ اٰتَیْنٰهُ مِنَ الْكُنُوْزِ مَاۤ اِنَّ مَفَاتِحَهٗ لَتَنُوْٓاُ بِالْعُصْبَةِ اُولِی الْقُوَّةِ١ۗ اِذْ قَالَ لَهٗ قَوْمُهٗ لَا تَفْرَحْ اِنَّ اللّٰهَ لَا یُحِبُّ الْفَرِحِیْنَ۝۷۶

بيشڪ قارون موسيٰ جي قوم مان هيو پوءِ ان ماڻهن تي سرڪشي ڪئي، ۽ اسان ان کي (ايترا) خزانا ڏنا هئا جو ان جي ڪنجين (کي کڻڻ) هڪ وڏي طاقتور جماعت کي ڏکيو لڳو ٿي، جڏهن سندس قوم کيس چيو ته (گهڻو مال ڏسي آڪڙ ۾) ”خوشي نه ڪر بيشڪ الله آڪڙ ڪندڙن کي پسند نه ٿو ڪري.

وَ ابْتَغِ فِیْمَاۤ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَ لَا تَنْسَ نَصِیْبَكَ مِنَ الدُّنْیَا وَ اَحْسِنْ كَمَاۤ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَیْكَ وَ لَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِی الْاَرْضِ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ لَا یُحِبُّ الْمُفْسِدِیْنَ۝۷۷

۽ الله تو کي جيڪي ڏنو آهي ان سان آخرت جو گهر طلب ڪر ۽ دنيا مان به پنهنجو حصو نه وسار ۽ تون (ماڻهن سان) احسان ڪر جيئن الله تو سان احسان ڪيو آهي. ۽ زمين ۾ فساد (جي واٽ) نه ڳول. بيشڪ الله فسادين کي پسند نه ٿو ڪري“.

قَالَ اِنَّمَاۤ اُوْتِیْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ عِنْدِیْ١ؕ اَوَ لَمْ یَعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ قَدْ اَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهٖ مِنَ الْقُرُوْنِ مَنْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَّ اَكْثَرُ جَمْعًا١ؕ وَ لَا یُسْـَٔلُ عَنْ ذُنُوْبِهِمُ الْمُجْرِمُوْنَ۝۷۸

چيائين: ”اُهو (مال) ته مون کي صرف ان علم جي ذريعي ڏنو ويو آهي جو مون وٽ آهي“. ڇا هيءَ ڳالھ نه ڄاتائين ته بيشڪ الله ان کان اڳ گهڻين قومن کي برباد ڪري ڇڏيو آهي جيڪي ان کان وڌيڪ طاقتور ۽ گهڻي لشڪر واريون هيون. ۽ ڏوهارين کان (هلاڪت واري وقت) سندن گناھ نه پڇيا ويندا آهن.

فَخَرَجَ عَلٰى قَوْمِهٖ فِیْ زِیْنَتِهٖ١ؕ قَالَ الَّذِیْنَ یُرِیْدُوْنَ الْحَیٰوةَ الدُّنْیَا یٰلَیْتَ لَنَا مِثْلَ مَاۤ اُوْتِیَ قَارُوْنُ١ۙ اِنَّهٗ لَذُوْ حَظٍّ عَظِیْمٍ۝۷۹

پوءِ (هڪ ڏينهن) پنهنجي قوم اڳيان پنهنجي سينگار (۽ رعب تاب) سان نڪتو. اُهي ماڻهو جيڪي دنياوي زندگي گهرندا هئا تن چيو: ”هائو جي اسان وٽ به اهڙو (مال) هجي ها جيڪو قارون کي ڏنو ويو آهي، بيشڪ اُهو زبردست نصيب وارو آهي“.

وَ قَالَ الَّذِیْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَیْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَیْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَ عَمِلَ صَالِحًا١ۚ وَ لَا یُلَقّٰىهَاۤ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ۝۸۰

۽ اهي ماڻهو جن کي علم ڏنو ويو هيو تن چيو ته: ”توهان تي افسوس آهي الله جو ثواب (ان قاروني مال کان) ڀلو آهي ان ماڻهو لاءِ جنهن ايمان آندو ۽ صالح عمل ڪيائين، مگر اُهو (اجر) صبر وارن کان سواءِ ڪنهن کي نه ٿو ڏنو وڃي“.

فَخَسَفْنَا بِهٖ وَ بِدَارِهِ الْاَرْضَ١۫ فَمَا كَانَ لَهٗ مِنْ فِئَةٍ یَّنْصُرُوْنَهٗ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ١ۗ وَ مَا كَانَ مِنَ الْمُنْتَصِرِیْنَ۝۸۱

آخرڪار اسان ان (قارون) کي ۽ سندس گهر کي زمين ۾ دٻائي ڇڏيو. پوءِ ان لاءِ ڪا جماعت ڪانه هئي جا الله جي مقابلي ۾ سندس مدد ڪري، ۽ نه ئي خود پاڻ کي بچائڻ وارن مان هيو.

وَ اَصْبَحَ الَّذِیْنَ تَمَنَّوْا مَكَانَهٗ بِالْاَمْسِ یَقُوْلُوْنَ وَیْكَاَنَّ اللّٰهَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَّشَآءُ مِنْ عِبَادِهٖ وَ یَقْدِرُ١ۚ لَوْ لَاۤ اَنْ مَّنَّ اللّٰهُ عَلَیْنَا لَخَسَفَ بِنَا١ؕ وَیْكَاَنَّهٗ لَا یُفْلِحُ الْكٰفِرُوْنَ۠۝۸۲

۽ جن ڪالھ سندس مرتبي جي تمنا ڪئي هئي چوڻ لڳا: ”افسوس اسان وساري ويٺاسين جو الله پنهنجي ٻانهن مان جنهن لاءِ چاهي ٿو رزق ڪشادو ڪري ٿو ۽ (جنهن لاءِ چاهي) تنگ ڪري ٿو، جيڪڏهن الله اسان تي احسان نه ڪري ها ته اسان کي به (زمين ۾) دٻائي ڇڏي ها. افسوس اسان وساري ويٺاسين ته ڪافر فلاح ڪونه ٿا ماڻن“.

تِلْكَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِیْنَ لَا یُرِیْدُوْنَ عُلُوًّا فِی الْاَرْضِ وَ لَا فَسَادًا١ؕ وَ الْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِیْنَ۝۸۳

اهو آخرت جو گهر آهي جنهن کي اسان انهن ماڻهن لاءِ (مخصوص) ڪيون ٿا جيڪي زمين ۾ نه وڏائي ڪرڻ گهرن ٿا ۽ نه فساد انگيزي. ۽ (چڱي) پڇاڙي پرهيزگارن لاءِ آهي.

مَنْ جَآءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهٗ خَیْرٌ مِّنْهَا١ۚ وَ مَنْ جَآءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلَا یُجْزَى الَّذِیْنَ عَمِلُوا السَّیِّاٰتِ اِلَّا مَا كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۝۸۴

جيڪو چڱائي آڻيندو ان لاءِ ان کان بهتر (بدلو) آهي، ۽ جيڪو برائي آڻيندو ته بري ڪم ڪرڻ وارن کي ڪوبه بدلو نه ڏنو ويندو. مگر ايترو جيترو اهي عمل ڪندا هئا.

اِنَّ الَّذِیْ فَرَضَ عَلَیْكَ الْقُرْاٰنَ لَرَآدُّكَ اِلٰى مَعَادٍ١ؕ قُلْ رَّبِّیْۤ اَعْلَمُ مَنْ جَآءَ بِالْهُدٰى وَ مَنْ هُوَ فِیْ ضَلٰلٍ مُّبِیْنٍ۝۸۵

بيشڪ جنهن (الله) تو تي قرآن (جي تبليغ کي) فرض ڪيو آهي سو تو کي موٽڻ جي جاءِ (مڪي پاڪ) ضرور واپس موٽائيندو. چؤ ته: ”منهنجو پالڻهار ان کي چڱي طرح ڄاڻندڙ آهي جيڪو هدايت يافته ٿي آيو آهي ۽ ان کي (به) جيڪو پڌري گمراهي ۾ پِيَلُ آهي“.

وَ مَا كُنْتَ تَرْجُوْۤا اَنْ یُّلْقٰۤى اِلَیْكَ الْكِتٰبُ اِلَّا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُوْنَنَّ ظَهِیْرًا لِّلْكٰفِرِیْنَ٘۝۸۶

۽ توکي اميد نه هئي ته تو تي ڪتاب لاٿو ويندو پر تنهنجي پالڻهار جي ٻاجھ سان (توتي لاٿو ويو) پوءِ تون ڪافرن لاءِ مددگار نه بنج.

وَ لَا یَصُدُّنَّكَ عَنْ اٰیٰتِ اللّٰهِ بَعْدَ اِذْ اُنْزِلَتْ اِلَیْكَ وَ ادْعُ اِلٰى رَبِّكَ وَ لَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِیْنَۚ۝۸۷

۽ توکي الله جي آيتن (پهچائڻ) کان هرگز نه روڪن ان کان پوءِ جو اهي توتي نازل ٿي چڪيون ۽ پنهنجي پالڻهار ڏانهن سڏ ۽ تون هرگز شرڪ ڪرڻ وارن مان نه ٿيءُ.

وَ لَا تَدْعُ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ١ۘ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ١۫ كُلُّ شَیْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهٗ١ؕ لَهُ الْحُكْمُ وَ اِلَیْهِ تُرْجَعُوْنَ۠۝۸۸ 

۽ الله سان گڏ ڪنهن معبود جي پوڄا نه ڪر، ان کان سواءِ ڪو معبود نه آهي. هر شيءِ هلاڪ ٿيڻ واري آهي سواءِ سندس ذات جي. حڪم ان جو ئي آهي ۽ توهان ان ڏانهن ئي موٽايا ويندؤ.

الٓمّٓۚ۝۱

الف، لام، ميم (هي حروف مقطعات آهن انهن جو اصل مطلب الله ۽ ان جو رسول ﷺ ڄاڻن ٿا).

اَحَسِبَ النَّاسُ اَنْ یُّتْرَكُوْۤا اَنْ یَّقُوْلُوْۤا اٰمَنَّا وَ هُمْ لَا یُفْتَنُوْنَ۝۲

ڇا ماڻهن خيال ڪيو آهي ته انهن کي رڳو ايتري ڳالھ تي ڇڏي ڏنو ويندو جو چون ته: ”اسان ايمان آندو آهي“ ۽ انهن کي آزمايو نه ويندو؟

وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلَیَعْلَمَنَّ اللّٰهُ الَّذِیْنَ صَدَقُوْا وَ لَیَعْلَمَنَّ الْكٰذِبِیْنَ۝۳

۽ بيشڪ اسان انهن ماڻهن کي (به) آزمايو هيو جيڪي انهن کان اڳي هئا پوءِ الله ضرور (آزمائش ذريعي) پڌرو ڪندو انهن ماڻهن کي جي (ايمان جي دعويٰ ۾) سچا آهن ۽ ڪوڙن کي به ضرور ظاهر ڪندو.

اَمْ حَسِبَ الَّذِیْنَ یَعْمَلُوْنَ السَّیِّاٰتِ اَنْ یَّسْبِقُوْنَا١ؕ سَآءَ مَا یَحْكُمُوْنَ۝۴

ڇا جيڪي ماڻهو برايون ڪن ٿا انهن اهو گمان ڪيو آهي ته اهي اسان (جي قبضي) کان اڳتي نڪري ويندا؟ ڏاڍو بڇڙو آهي جيڪو اهي فيصلو ڪن ٿا.

مَنْ كَانَ یَرْجُوْا لِقَآءَ اللّٰهِ فَاِنَّ اَجَلَ اللّٰهِ لَاٰتٍ١ؕ وَ هُوَ السَّمِیْعُ الْعَلِیْمُ۝۵

جيڪو ماڻهو الله جي ملاقات جي اميد رکي ٿو ته پوءِ بيشڪ الله جو مقرر ڪيل وقت ضرور اچڻ وارو آهي. ۽ اُهو ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.

وَ مَنْ جَاهَدَ فَاِنَّمَا یُجَاهِدُ لِنَفْسِهٖ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ لَغَنِیٌّ عَنِ الْعٰلَمِیْنَ۝۶

۽ جيڪو ماڻهو (حق جي سربلندي لاءِ) ڪوشش ڪري ٿو سو رڳو پنهنجي (نفعي) لاءِ ڪوشش ڪري ٿو. بيشڪ الله جهانن کان وڏو بي پرواھ آهي.

وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ عَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَیِّاٰتِهِمْ وَ لَنَجْزِیَنَّهُمْ اَحْسَنَ الَّذِیْ كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۝۷

۽ اُهي ماڻهو جن ايمان آندو ۽ چڱا عمل ڪيائون ته ضرور اسان انهن کان انهن جون مديون ميٽينداسين ۽ انهن جي سُٺن عملن جو انهن کي ضرور بدلو ڏينداسين.

وَ وَصَّیْنَا الْاِنْسَانَ بِوَالِدَیْهِ حُسْنًا١ؕ وَ اِنْ جَاهَدٰكَ لِتُشْرِكَ بِیْ مَا لَیْسَ لَكَ بِهٖ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا١ؕ اِلَیَّ مَرْجِعُكُمْ فَاُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ۝۸

۽ اسان انسان کي سندس ماءُ پيءُ سان سهڻو سلوڪ ڪرڻ جو حڪم ڪيو. ۽ جيڪڏهن اُهي ٻئي تو تي زور وجھن ته تون مون سان ان شيءِ کي شريڪ ڪر جنهن جو تو کي علم ناهي ته پوءِ انهن ٻنهين جي فرمانبرداري نه ڪر. مون ڏانهن اوهان جو موٽڻ آهي پوءِ آءٌ اوهان کي خبر ڏيندس جيڪي اوهان عمل ڪندا هئا.

وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ عَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِی الصّٰلِحِیْنَ۝۹

۽ اُهي ماڻهو جن ايمان آندو ۽ چڱا عمل ڪيائون ته اسان ضرور کين نيڪوڪارن ۾ شامل ڪنداسين.

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَّقُوْلُ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ فَاِذَاۤ اُوْذِیَ فِی اللّٰهِ جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذَابِ اللّٰهِ١ؕ وَ لَىِٕنْ جَآءَ نَصْرٌ مِّنْ رَّبِّكَ لَیَقُوْلُنَّ اِنَّا كُنَّا مَعَكُمْ١ؕ اَوَ لَیْسَ اللّٰهُ بِاَعْلَمَ بِمَا فِیْ صُدُوْرِ الْعٰلَمِیْنَ۝۱۰

۽ ماڻهن مان ڪي اهڙا آهن جيڪي چون ٿا ته اسان الله تي ايمان آندو پوءِ جڏهن انهن کي الله (جي راھ) ۾ تڪليف ڏني وڃي ٿي ته اُهي ماڻهن جي آزمائش کي الله جي عذاب برابر ڪري سمجهن ٿا. ۽ جيڪڏهن تنهنجي پالڻهار پاران ڪا مدد پهچي ٿي ته چون ٿا ”اسان ته اوهان سان گڏ هياسين“. ڇا الله وڌيڪ ڄاڻندڙ نه آهي جيڪي جهانن (وارن) جي سيني ۾ آهي؟

وَ لَیَعْلَمَنَّ اللّٰهُ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ لَیَعْلَمَنَّ الْمُنٰفِقِیْنَ۝۱۱

۽ الله ضرور انهن ماڻهن کي ظاهر ڪندو جن ايمان آندو ۽ ضرور منافقن کي به ظاهر ڪندو.

وَ قَالَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا لِلَّذِیْنَ اٰمَنُوا اتَّبِعُوْا سَبِیْلَنَا وَ لْنَحْمِلْ خَطٰیٰكُمْ١ؕ وَ مَا هُمْ بِحٰمِلِیْنَ مِنْ خَطٰیٰهُمْ مِّنْ شَیْءٍ١ؕ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ۝۱۲

۽ ڪافر ايمان وارن کي چون ٿا ته اوهان اسان جي واٽ جي پيروي ڪيو ته اسان اوهان جي گناهن (جا بار) کڻنداسين. حالانڪه اُهي انهن جي گناهن (جي بار) مان ڪا شيءِ به کڻڻ وارا نه آهن. بيشڪ اُهي ڪوڙا آهن.

وَ لَیَحْمِلُنَّ اَثْقَالَهُمْ وَ اَثْقَالًا مَّعَ اَثْقَالِهِمْ١٘ وَ لَیُسْـَٔلُنَّ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ عَمَّا كَانُوْا یَفْتَرُوْنَ۠۝۱۳

۽ ضرور اُهي پنهنجا بار کڻندا ۽ پنهنجي بارن سان گڏ ٻيا بار ضرور کڻندا ۽ قيامت واري ڏينهن انهن کان ان بابت ضرور پڇيو ويندو جيڪي ڪوڙا بهتان ٻڌندا هئا.

وَ لَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰى قَوْمِهٖ فَلَبِثَ فِیْهِمْ اَلْفَ سَنَةٍ اِلَّا خَمْسِیْنَ عَامًا١ؕ فَاَخَذَهُمُ الطُّوْفَانُ وَ هُمْ ظٰلِمُوْنَ۝۱۴

۽ بيشڪ اسان نوح کي سندس قوم ڏانهن موڪليو پوءِ اُهو انهن ۾ پنجاھ گهٽ هڪ هزار سال رهيو. پوءِ انهن کي طوفان پڪڙيو ان حال ۾ جو اُهي ظالم هئا.

فَاَنْجَیْنٰهُ وَ اَصْحٰبَ السَّفِیْنَةِ وَ جَعَلْنٰهَاۤ اٰیَةً لِّلْعٰلَمِیْنَ۝۱۵

پوءِ اسان ان کي ۽ ٻيڙي وارن کي بچايو ۽ ان (ٻيڙي) کي جهان وارن لاءِ نشاني بنايو.

وَ اِبْرٰهِیْمَ اِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَ اتَّقُوْهُ١ؕ ذٰلِكُمْ خَیْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ۝۱۶

۽ ابراهيم کي (موڪليوسين) جڏهن ان پنهنجي قوم کي چيو: ”الله جي عبادت ڪيو ۽ ان کان ڊڄو. اُهو اوهان لاءِ ڀلو آهي جيڪڏهن توهان (حقيقت) ڄاڻو.

اِنَّمَا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَوْثَانًا وَّ تَخْلُقُوْنَ اِفْكًا١ؕ اِنَّ الَّذِیْنَ تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَا یَمْلِكُوْنَ لَكُمْ رِزْقًا فَابْتَغُوْا عِنْدَ اللّٰهِ الرِّزْقَ وَ اعْبُدُوْهُ وَ اشْكُرُوْا لَهٗ١ؕ اِلَیْهِ تُرْجَعُوْنَ۝۱۷

توهان الله کي ڇڏي صرف بتن جي پوڄا ڪيو ٿا ۽ ڪوڙ ٺاهيو ٿا. بيشڪ جن جي توهان الله کان سواءِ پوڄا ڪيو ٿا اُهي توهان لاءِ رزق جا مالڪ نه آهن، پوءِ اوهان الله وٽان رزق طلب ڪيو ۽ ان جي پوڄا ڪيو ۽ ان جي واسطي شڪر بجا آڻيو. ۽ اوهان ان ڏانهن موٽايا ويندا.

وَ اِنْ تُكَذِّبُوْا فَقَدْ كَذَّبَ اُمَمٌ مِّنْ قَبْلِكُمْ١ؕ وَ مَا عَلَى الرَّسُوْلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِیْنُ۝۱۸

۽ جيڪڏهن اوهان ڪوڙو چئو ٿا ته پوءِ بيشڪ اوهان کان اڳ ڪيترين قومن (رسولن کي) ڪوڙو چيو هيو. ۽ رسول تي ٻيو ڪجھ ناهي سواءِ پڌرو پيغام پهچائڻ جي“.

اَوَ لَمْ یَرَوْا كَیْفَ یُبْدِئُ اللّٰهُ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعِیْدُهٗ١ؕ اِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ یَسِیْرٌ۝۱۹

ڇا انهن ڪڏهن ڏٺو ناهي ته الله ڪهڙي طرح پيدائش جي شروعات ڪري ٿو پوءِ وري ان کي ورجائي ٿو. بيشڪ اهو (ڪم) الله تي آسان آهي.

قُلْ سِیْرُوْا فِی الْاَرْضِ فَانْظُرُوْا كَیْفَ بَدَاَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللّٰهُ یُنْشِئُ النَّشْاَةَ الْاٰخِرَةَ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌۚ۝۲۰

چؤ زمين ۾ سير ڪيو پوءِ ڏسو ڪيئن پيدائش جو آغاز ڪيائين پوءِ الله ئي ٻي نئين پيدائش ڪندو. بيشڪ الله هر شيءِ تي طاقت رکڻ وارو آهي.

یُعَذِّبُ مَنْ یَّشَآءُ وَ یَرْحَمُ مَنْ یَّشَآءُ١ۚ وَ اِلَیْهِ تُقْلَبُوْنَ۝۲۱

اُهو جنهن کي چاهي عذاب ڪري ۽ جنهن تي چاهي ٻاجھ ڪري ۽ توهان ان ڏانهن ئي موٽايا ويندؤ.

وَ مَاۤ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِیْنَ فِی الْاَرْضِ وَ لَا فِی السَّمَآءِ١٘ وَ مَا لَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ وَّلِیٍّ وَّ لَا نَصِیْرٍ۠۝۲۲

۽ نه توهان (الله کي) زمين ۾ عاجز ڪرڻ وارا آهيو ۽ نه ڪي آسمان ۾، ۽ نه ئي توهان لاءِ الله کان سواءِ ڪو دوست آهي ۽ نه مددگار.

وَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا بِاٰیٰتِ اللّٰهِ وَ لِقَآىِٕهٖۤ اُولٰٓىِٕكَ یَىِٕسُوْا مِنْ رَّحْمَتِیْ وَ اُولٰٓىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِیْمٌ۝۲۳

۽ جن ماڻهن الله جي آيتن ۽ ان جي ملاقات جو انڪار ڪيو اُهي منهنجي رحمت کان مايوس ٿي ويا ۽ اهي ماڻهو آهن جن لاءِ دردناڪ عذاب (تيار) آهي.

فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖۤ اِلَّاۤ اَنْ قَالُوا اقْتُلُوْهُ اَوْ حَرِّقُوْهُ فَاَنْجٰىهُ اللّٰهُ مِنَ النَّارِ١ؕ اِنَّ فِیْ ذٰلِكَ لَاٰیٰتٍ لِّقَوْمٍ یُّؤْمِنُوْنَ۝۲۴

پوءِ ابراهيم جي قوم جو جواب هن کان سواءِ ٻيو ڪجھ نه هيو جو چيائون: ”هن کي قتل ڪيو يا کيس ساڙي ڇڏيو“ آخر ڪار الله ان کي (نمرود جي) باھ کان بچايو. بيشڪ ان (قصي) ۾ ان قوم لاءِ نشانيون آهن جي ايمان رکن ٿا.

وَ قَالَ اِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَوْثَانًا١ۙ مَّوَدَّةَ بَیْنِكُمْ فِی الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا١ۚ ثُمَّ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ یَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَّ یَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضًا١٘ وَّ مَاْوٰىكُمُ النَّارُ وَ مَا لَكُمْ مِّنْ نّٰصِرِیْنَۗۙ۝۲۵

۽ (ابراهيم) چيو: ”اوهان ته الله کي ڇڏي صرف بتن کي معبود بنايو آهي دنياوي زندگي ۾ هڪ ٻئي جي دوستي جي خاطر، پوءِ قيامت واري ڏينهن توهان مان هڪڙو ٻئي (جي دوستي) کان انڪار ڪندو ۽ توهان مان هڪڙو ٻئي تي لعنت ڪندو ۽ توهان جي جاءِ (جهنم جي) باھ هوندي ۽ توهان لاءِ ڪو به مددگار نه هوندو“.

فَاٰمَنَ لَهٗ لُوْطٌ١ۘ وَ قَالَ اِنِّیْ مُهَاجِرٌ اِلٰى رَبِّیْ١ؕ اِنَّهٗ هُوَ الْعَزِیْزُ الْحَكِیْمُ۝۲۶

پوءِ لوط ان (ابراهيم) تي ايمان آندو. ۽ (ابراهيم) چيو آءٌ پنهنجي پالڻهار ڏانهن هجرت ڪرڻ وارو آهيان. بيشڪ اُهو ئي غالب حڪمت وارو آهي.

وَ وَهَبْنَا لَهٗۤ اِسْحٰقَ وَ یَعْقُوْبَ وَ جَعَلْنَا فِیْ ذُرِّیَّتِهِ النُّبُوَّةَ وَ الْكِتٰبَ وَ اٰتَیْنٰهُ اَجْرَهٗ فِی الدُّنْیَا١ۚ وَ اِنَّهٗ فِی الْاٰخِرَةِ لَمِنَ الصّٰلِحِیْنَ۝۲۷

۽ اسان کيس اسحاق ۽ يعقوب (عليهما السلام پُٽ ۽ پوٽو) بخشي ڏنا ۽ اسان سندس اولاد ۾ نبوت ۽ ڪتاب مقرر ڪيو ۽ اسان ان کي دنيا ۾ ئي ان جو بدلو ڏنو، ۽ بيشڪ اُهو آخرت ۾ نيڪوڪارن مان هوندو.

وَ لُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖۤ اِنَّكُمْ لَتَاْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ١٘ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ اَحَدٍ مِّنَ الْعٰلَمِیْنَ۝۲۸

۽ لوط (کي موڪليوسين) جڏهن ان پنهنجي قوم کي چيو ته: ”اوهان وڏي بي حيائي ڪيو ٿا جا اوهان کان اڳ جهان وارن مان ڪنهن هڪ (قوم) به ڪونه ڪئي.

اَىِٕنَّكُمْ لَتَاْتُوْنَ الرِّجَالَ وَ تَقْطَعُوْنَ السَّبِیْلَ١ۙ۬ وَ تَاْتُوْنَ فِیْ نَادِیْكُمُ الْمُنْكَرَ١ؕ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖۤ اِلَّاۤ اَنْ قَالُوا ائْتِنَا بِعَذَابِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِیْنَ۝۲۹

ڇا توهان (شهوت سان) مردن وٽ وڃو ٿا ۽ رستي تي ڦرمار ڪيو ٿا ۽ پنهنجي عام مجلسن ۾ (سر عام) بڇڙائي ڪيو ٿا“؟ پوءِ ان جي قوم جو جواب ان کان سواءِ ٻيو نه هيو جو چيائون ته: ”اسان تي الله جو عذاب آڻ جيڪڏهن تون سچن مان آهين“.

قَالَ رَبِّ انْصُرْنِیْ عَلَى الْقَوْمِ الْمُفْسِدِیْنَ۠۝۳۰

(لوط) چيو: ”اي منهنجا پالڻهار! فساد ڦهلائيندڙ قوم جي مقابلي ۾ منهنجي مدد ڪر“.

وَ لَمَّا جَآءَتْ رُسُلُنَاۤ اِبْرٰهِیْمَ بِالْبُشْرٰى١ۙ قَالُوْۤا اِنَّا مُهْلِكُوْۤا اَهْلِ هٰذِهِ الْقَرْیَةِ١ۚ اِنَّ اَهْلَهَا كَانُوْا ظٰلِمِیْنَۚۖ۝۳۱

۽ جڏهن اسان جا موڪليل (ملائڪ) ابراهيم وٽ خوشخبري کڻي آيا، چيائون: ”اسان هن ڳوٺ وارن کي هلاڪ ڪرڻ وارا آهيون، بيشڪ اتان جا رهواسي ظالم آهن“.

قَالَ اِنَّ فِیْهَا لُوْطًا١ؕ قَالُوْا نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَنْ فِیْهَا١٘ٙ لَنُنَجِّیَنَّهٗ وَ اَهْلَهٗۤ اِلَّا امْرَاَتَهٗ١٘ۗ كَانَتْ مِنَ الْغٰبِرِیْنَ۝۳۲

(ابراهيم) چيو: ”بيشڪ ان (ڳوٺ) ۾ لوط (به) آهي“. چيائون: ”اسان چڱي طرح ڄاڻون ٿا ته ان ۾ ڪير (ڪير) آهي. اسان ان کي ۽ سندس گهروارن کي ضرور بچائينداسين سواءِ سندس گهرواريءَ جي، اُها پوئتي رهجي وڃڻ وارن مان آهي“.

وَ لَمَّاۤ اَنْ جَآءَتْ رُسُلُنَا لُوْطًا سِیْٓءَ بِهِمْ وَ ضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَّ قَالُوْا لَا تَخَفْ وَ لَا تَحْزَنْ١۫ اِنَّا مُنَجُّوْكَ وَ اَهْلَكَ اِلَّا امْرَاَتَكَ كَانَتْ مِنَ الْغٰبِرِیْنَ۝۳۳

۽ جڏهن اسان جا موڪليل (ملائڪ) لوط وٽ آيا ته انهن (جي اچڻ) سان ناخوش ٿيو ۽ دل ئي دل ۾ تنگي محسوس ڪرڻ لڳو ۽ (فرشتن) چيو: ”ڊپ نه ڪر ۽ نه غم ڪر. بيشڪ اسان تو کي ۽ تنهنجي گهر وارن کي بچائڻ وارا آهيون سواءِ تنهنجي زال جي اُها پوئتي رهجي وڃڻ وارن مان آهي.

اِنَّا مُنْزِلُوْنَ عَلٰۤى اَهْلِ هٰذِهِ الْقَرْیَةِ رِجْزًا مِّنَ السَّمَآءِ بِمَا كَانُوْا یَفْسُقُوْنَ۝۳۴

بيشڪ اسان هن بستي وارن تي آسمان مان هڪ عذاب لاهڻ وارا آهيون ان ڪري جو اُهي نافرماني ڪندا رهيا آهن“.

وَ لَقَدْ تَّرَكْنَا مِنْهَاۤ اٰیَةًۢ بَیِّنَةً لِّقَوْمٍ یَّعْقِلُوْنَ۝۳۵

۽ بيشڪ اسان ان ڳوٺ مان (اجڙيل گهرن کي) هڪ چِٽي نشاني طور عقلمند قوم لاءِ برقرار رکيو.

وَ اِلٰى مَدْیَنَ اَخَاهُمْ شُعَیْبًا١ۙ فَقَالَ یٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ وَ ارْجُوا الْیَوْمَ الْاٰخِرَ وَ لَا تَعْثَوْا فِی الْاَرْضِ مُفْسِدِیْنَ۝۳۶

۽ مدين (وارن ڏي) انهن جي هم قبيله شعيب کي (موڪليوسين) پوءِ چيائين: ”اي منهنجي قوم! الله جي عبادت ڪيو ۽ پڇاڙي واري ڏينهن جي اميد رکو. ۽ زمين ۾ فسادي بنجي زيادتيون نه ڪندا وتو“.

فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِیْ دَارِهِمْ جٰثِمِیْنَ٘۝۳۷

پوءِ انهن ان (شعيب) کي ڪوڙو چيو پوءِ انهن کي زلزلي اچي ورتو پوءِ انهن پنهنجي گهرن ۾ گوڏن ڀر ڪريل حالت ۾ صبح ڪيو.

وَ عَادًا وَّ ثَمُوْدَاۡ وَ قَدْ تَّبَیَّنَ لَكُمْ مِّنْ مَّسٰكِنِهِمْ١۫ وَ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِیْلِ وَ كَانُوْا مُسْتَبْصِرِیْنَۙ۝۳۸

۽ عاد ۽ ثمود کي (هلاڪ ڪيوسين) ۽ بيشڪ انهن جا ڪجھ (تباھ ٿيل) گهر توهان لاءِ (بطور عبرت) ظاهر ٿي چڪا آهن. ۽ شيطان انهن لاءِ سندن (بُرن) عملن کي خوشنما بنايو پوءِ انهن کي راهِ (حق) کان روڪيائين حالانڪه اُهي ڏسندڙ (۽ سمجهندڙ) هئا.

وَ قَارُوْنَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هَامٰنَ١۫ وَ لَقَدْ جَآءَهُمْ مُّوْسٰى بِالْبَیِّنٰتِ فَاسْتَكْبَرُوْا فِی الْاَرْضِ وَ مَا كَانُوْا سٰبِقِیْنَۚۖ۝۳۹

۽ قارون ۽ فرعون ۽ هامان (کي برباد ڪيوسين). ۽ بيشڪ انهن وٽ موسيٰ چِٽيون نشانيون کڻي آيو پوءِ انهن زمين ۾ وڏائي ڪئي ۽ اُهي اسان (جي پڪڙ) کان اڳتي وڌي وڃڻ وارا نه هئا.

فَكُلًّا اَخَذْنَا بِذَنْۢبِهٖ١ۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ اَرْسَلْنَا عَلَیْهِ حَاصِبًا١ۚ وَ مِنْهُمْ مَّنْ اَخَذَتْهُ الصَّیْحَةُ١ۚ وَ مِنْهُمْ مَّنْ خَسَفْنَا بِهِ الْاَرْضَ١ۚ وَ مِنْهُمْ مَّنْ اَغْرَقْنَا١ۚ وَ مَا كَانَ اللّٰهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لٰكِنْ كَانُوْۤا اَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُوْنَ۝۴۰

پوءِ اسان (انهن مان) هر هڪ کي سندن گناهن سبب پڪڙيو، پوءِ انهن مان ڪي اهڙا هئا جن تي اسان پٿر وسائڻ وارو طوفان موڪليو، ۽ انهن مان ڪي اهڙا هئا جن کي دهشتناڪ آواز اچي پڪڙيو، ۽ انهن مان ڪي اهڙا هئا جن کي اسان زمين ۾ دٻايو، ۽ انهن مان ڪي اهڙا هئا جن کي اسان (پاڻيءَ ۾) ٻوڙيو، ائين هرگز نه هيو جو الله انهن تي ظلم ڪري ۽ پر اُهي خود ئي پنهنجو پاڻ تي ظلم ڪندا هئا.

مَثَلُ الَّذِیْنَ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَوْلِیَآءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوْتِ١ۚۖ اِتَّخَذَتْ بَیْتًا١ؕ وَ اِنَّ اَوْهَنَ الْبُیُوْتِ لَبَیْتُ الْعَنْكَبُوْتِ١ۘ لَوْ كَانُوْا یَعْلَمُوْنَ۝۴۱

انهن ماڻهن جو مثال جن الله کي ڇڏي ٻين (يعني بتن) کي ڪارساز بنايو آهي ڪوريئڙي وانگر آهي، جنهن هڪ گهر بنايو. ۽ بيشڪ سڀ گهرن کان ڪمزور ڪوريئڙي جو گهر آهي. هائو جي اُهي ڄاڻن ها.

اِنَّ اللّٰهَ یَعْلَمُ مَا یَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَیْءٍ١ؕ وَ هُوَ الْعَزِیْزُ الْحَكِیْمُ۝۴۲

بيشڪ الله ڄاڻي ٿو جن جي به اُهي الله کي ڇڏي پوڄا ڪن ٿا. ۽ اُهو غالب حڪمت وارو آهي.

وَ تِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ١ۚ وَ مَا یَعْقِلُهَاۤ اِلَّا الْعٰلِمُوْنَ۝۴۳

۽ اهي مثال آهن جيڪي اسان ماڻهن (جي سمجهائڻ) لاءِ بيان ڪيون ٿا ۽ انهن کي علم وارا ئي سمجهن ٿا.

خَلَقَ اللّٰهُ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضَ بِالْحَقِّ١ؕ اِنَّ فِیْ ذٰلِكَ لَاٰیَةً لِّلْمُؤْمِنِیْنَ۠۝۴۴

الله آسمانن ۽ زمين کي برحق پيدا ڪيو آهي. بيشڪ ان ۾ ايمان وارن لاءِ وڏي نشاني آهي.