Juz 10 Quran Online

وَ اعْلَمُوْۤا اَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِّنْ شَیْءٍ فَاَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهٗ وَ لِلرَّسُوْلِ وَ لِذِی الْقُرْبٰى وَ الْیَتٰمٰى وَ الْمَسٰكِیْنِ وَ ابْنِ السَّبِیْلِ١ۙ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ وَ مَاۤ اَنْزَلْنَا عَلٰى عَبْدِنَا یَوْمَ الْفُرْقَانِ یَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰنِ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ۝۴۱

۽ ڄاڻو ته غنيمت ۾ توهان جا به شيءِ حاصل ڪئي ته پوءِ ان جي پنجين پتي الله ۽ رسول لاءِ آهي ۽ (رسول جي) رشتيدارن ۽ يتيمن ۽ مسڪينن ۽ مسافرن لاءِ آهي جيڪڏهن اوهان الله تي ايمان آندو آهي ۽ ان تي به جيڪو اسان پنهنجي ٻانهي تي فيصلي واري ڏينهن لاٿو جنهن ڏينهن (ميدانِ بدر ۾) ٻه لشڪر آمهون سامهون هئا. ۽ الله هر شيءِ تي سگھ رکڻ وارو آهي.

اِذْ اَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْیَا وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوٰى وَ الرَّكْبُ اَسْفَلَ مِنْكُمْ١ؕ وَ لَوْ تَوَاعَدْتُّمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِی الْمِیْعٰدِ١ۙ وَ لٰكِنْ لِّیَقْضِیَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا١ۙ۬ لِّیَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْۢ بَیِّنَةٍ وَّ یَحْیٰى مَنْ حَیَّ عَنْۢ بَیِّنَةٍ١ؕ وَ اِنَّ اللّٰهَ لَسَمِیْعٌ عَلِیْمٌۙ۝۴۲

جڏهن اوهان (وادي جي) اورئين پاسي هئا ۽ اُهي پرئين پاسي هئا ۽ قافلو اوهان جي هيٺئين طرف (ساحل پاسي) هيو. ۽ جي پاڻ ۾ (مقابلي جي لاءِ مقرر وقت جو) وعدو ڪيو ها ته ضرور مقرر وقت تي پهچڻ ۾ مختلف ٿي وڃو ها ۽ پر الله (اوهان کي هڪ ئي وقت گڏ ڪيو) هن لاءِ ته ان ڪم کي پورو ڪري جيڪو (الله وٽ) ٿيڻ وارو هيو هن لاءِ ته جنهن کي مرڻو آهي سو حجت (پوري ٿيڻ) تي مري ۽ جنهن کي جيئڻو آهي سو حجت (پوري ٿيڻ) تي جيئي. ۽ بيشڪ الله ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.

اِذْ یُرِیْكَهُمُ اللّٰهُ فِیْ مَنَامِكَ قَلِیْلًا١ؕ وَ لَوْ اَرٰىكَهُمْ كَثِیْرًا لَّفَشِلْتُمْ وَ لَتَنَازَعْتُمْ فِی الْاَمْرِ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ سَلَّمَ١ؕ اِنَّهٗ عَلِیْمٌۢ بِذَاتِ الصُّدُوْرِ۝۴۳

جڏهن (اي نبي) الله تنهنجي خواب ۾ اُهي تو کي ٿورا ڪري ڏيکاريا. ۽ جيڪڏهن اهي تو کي گهڻا ڪري ڏيکاري ها ته (اي مسلمانو) ضرور اوهان همت هاري ويهو ها ۽ ان ڪم ۾ ضرور پاڻ ۾ جهڳڙو ڪيو ها ۽ پر الله اوهان کي بچايو. بيشڪ اُهو سينن جا راز ڄاڻندڙ آهي.

وَ اِذْ یُرِیْكُمُوْهُمْ اِذِ الْتَقَیْتُمْ فِیْۤ اَعْیُنِكُمْ قَلِیْلًا وَّ یُقَلِّلُكُمْ فِیْۤ اَعْیُنِهِمْ لِیَقْضِیَ اللّٰهُ اَمْرًا كَانَ مَفْعُوْلًا١ؕ وَ اِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ۠۝۴۴

۽ جڏهن آمهون سامهون ٿيڻ مهل اوهان جي نظرن ۾ اُهي اوهان کي ٿورا ڪري ڏيکاريائين ۽ اوهان کي انهن جي نظرن ۾ ٿورا ڪري ڏيکاريائين هن لاءِ ته الله ان ڪم کي انجام تائين پهچائي جيڪو ڪرڻو هيو. ۽ الله ڏانهن سڀ ڪم موٽايا وڃن ٿا.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اِذَا لَقِیْتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوْا وَ اذْكُرُوا اللّٰهَ كَثِیْرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَۚ۝۴۵

اي ايمان وارؤ! جڏهن اوهان ڪنهن لشڪر سان مقابل ٿيو ته پوءِ ثابت قدم رهو ۽ الله کي گهڻو ياد ڪيو ته جيئن توهان ڪامياب ٿي وڃو.

وَ اَطِیْعُوا اللّٰهَ وَ رَسُوْلَهٗ وَ لَا تَنَازَعُوْا فَتَفْشَلُوْا وَ تَذْهَبَ رِیْحُكُمْ وَ اصْبِرُوْا١ؕ اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِیْنَۚ۝۴۶

۽ الله جي ۽ ان جي رسول (ﷺ) جي فرمانبرداري ڪيو ۽ پاڻ ۾ جهڳڙو نه ڪيو نه ته بزدل ٿي پوندؤ ۽ توهان جي هوا هلي ويندي. (يعني طاقت ختم ٿي ويندي) ۽ صبر ڪيو. بيشڪ الله صبر وارن سان گڏ آهي.

وَ لَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِیْنَ خَرَجُوْا مِنْ دِیَارِهِمْ بَطَرًا وَّ رِئَآءَ النَّاسِ وَ یَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِیْلِ اللّٰهِ١ؕ وَ اللّٰهُ بِمَا یَعْمَلُوْنَ مُحِیْطٌ۝۴۷

۽ انهن ماڻهن مثل نه ٿيو جيڪي پنهنجي گهرن مان وڏائي سان ۽ ماڻهن جي ڏيک ويک لاءِ نڪتا ۽ الله جي واٽ کان روڪن پيا. ۽ الله انهن ڪمن کي جيڪي ڪن ٿا گهيرو ڪندڙ آهي.

وَ اِذْ زَیَّنَ لَهُمُ الشَّیْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ وَ قَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْیَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَ اِنِّیْ جَارٌ لَّكُمْ١ۚ فَلَمَّا تَرَآءَتِ الْفِئَتٰنِ نَكَصَ عَلٰى عَقِبَیْهِ وَ قَالَ اِنِّیْ بَرِیْٓءٌ مِّنْكُمْ اِنِّیْۤ اَرٰى مَا لَا تَرَوْنَ اِنِّیْۤ اَخَافُ اللّٰهَ١ؕ وَ اللّٰهُ شَدِیْدُ الْعِقَابِ۠۝۴۸

۽ جنهن وقت شيطان سندن عمل انهن لاءِ خوشنما ڪري ڏيکاريا ۽ چيائين ته: ”اڄ ماڻهن مان ڪوبه اوهان تي غالب ٿيڻ وارو نه آهي ۽ بيشڪ آءٌ اوهان جو مددگار آهيان“. پوءِ جڏهن ٻئي لشڪر آمهون سامهون ٿيا ته اُهو کُڙين ڀر ڦريو ۽ چيائين ته: ”بيشڪ آءٌ اوهان کان بيزار آهيان. يقيناً آءُ اُهو ڏسان پيو جيڪو اوهان نه پيا ڏسو. بيشڪ آءُ الله کان ڊڄان ٿو. ۽ الله سخت عذاب ڏيڻ وارو آهي“.

اِذْ یَقُوْلُ الْمُنٰفِقُوْنَ وَ الَّذِیْنَ فِیْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ غَرَّ هٰۤؤُلَآءِ دِیْنُهُمْ١ؕ وَ مَنْ یَّتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ عَزِیْزٌ حَكِیْمٌ۝۴۹

جڏهن منافقن ۽ جن جي دلين ۾ بيماري آهي تن چيو ته هنن (مسلمانن) کي سندن دين مغرور ڪيو آهي. حالانڪه جيڪو الله تي ڀروسو ڪري ٿو ته پوءِ بيشڪ الله غالب حڪمت وارو آهي.

وَ لَوْ تَرٰۤى اِذْ یَتَوَفَّى الَّذِیْنَ كَفَرُوا١ۙ الْمَلٰٓىِٕكَةُ یَضْرِبُوْنَ وُجُوْهَهُمْ وَ اَدْبَارَهُمْ١ۚ وَ ذُوْقُوْا عَذَابَ الْحَرِیْقِ۝۵۰

۽ هائو جي تون ڏسين ها! جڏهن ملائڪ (مقتول) ڪافرن جو ساھ ڪڍن پيا ته انهن جي مُنهن ۽ پٺين کي مارن پيا ۽ (چون پيا ته) ”جلائيندڙ عذاب چکو.

ذٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ اَیْدِیْكُمْ وَ اَنَّ اللّٰهَ لَیْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِیْدِۙ۝۵۱

اها (سزا) هن ڪري آهي جو جيڪي اوهان جي هٿن اڳتي موڪليو ۽ بيشڪ الله ٻانهن مٿان ظلم ڪندڙ نه آهي“.

كَدَاْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَ١ۙ وَ الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ١ؕ كَفَرُوْا بِاٰیٰتِ اللّٰهِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ قَوِیٌّ شَدِیْدُ الْعِقَابِ۝۵۲

(هي معاملو ساڻن ان طرح ٿيو) جيئن فرعونين ۽ انهن کان اڳين سان پيش ٿيندو رهيو آهي. جن الله جي آيتن سان ڪفر ڪيو پوءِ الله انهن کي سندن گناهن سبب پڪڙيو. بيشڪ الله طاقت وارو ۽ سخت عذاب وارو آهي.

ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ لَمْ یَكُ مُغَیِّرًا نِّعْمَةً اَنْعَمَهَا عَلٰى قَوْمٍ حَتّٰى یُغَیِّرُوْا مَا بِاَنْفُسِهِمْ١ۙ وَ اَنَّ اللّٰهَ سَمِیْعٌ عَلِیْمٌۙ۝۵۳

اُهو هن ڪري جو الله ڪنهن به قوم کي ڪا نعمت انعام ڪئي ته پوءِ ان کي (ايستائين) بدلائڻ وارو نه آهي جيستائين جيڪا سندن حالت آهي تنهن کي اُهي خود نه بدلائن ۽ بيشڪ الله ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.

كَدَاْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَ١ۙ وَ الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ١ؕ كَذَّبُوْا بِاٰیٰتِ رَبِّهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَ اَغْرَقْنَاۤ اٰلَ فِرْعَوْنَ١ۚ وَ كُلٌّ كَانُوْا ظٰلِمِیْنَ۝۵۴

فرعونين ۽ انهن کان اڳين جي حال وانگر. انهن پنهنجي پالڻهار جي آيتن کي ڪوڙو چيو پوءِ اسان انهن کي سندن گناهن سبب هلاڪ ڪيو ۽ اسان فرعونين کي ٻوڙيو اُهي سڀ ظلم ڪرڻ وارا هئا.

اِنَّ شَرَّ الدَّوَآبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا فَهُمْ لَا یُؤْمِنُوْنَۖۚ۝۵۵

بيشڪ الله وٽ سڀ جاندارن مان بُرا اُهي (ماڻهو) آهن جن ڪفر ڪيو پوءِ اُهي ايمان نه ٿا آڻن.

اَلَّذِیْنَ عٰهَدْتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ یَنْقُضُوْنَ عَهْدَهُمْ فِیْ كُلِّ مَرَّةٍ وَّ هُمْ لَا یَتَّقُوْنَ۝۵۶

اهي ماڻهو آهن جن سان تو معاهدو ڪيو پوءِ هر ڀيري پنهنجو معاهدو ٽوڙن ٿا ۽ اُهي نه ٿا ڊڄن.

فَاِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِی الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَّنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ یَذَّكَّرُوْنَ۝۵۷

پوءِ جيڪڏهن تون انهن کي جنگ ۾ لهين ته (انهن کي اهڙي عبرتناڪ سزا ڏي جو) ان جي ذريعي انهن جي پوين کي ڀڄائي (ڇڙوڇڙ ڪري) ڇڏ. من اُهي نصيحت حاصل ڪن.

وَ اِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِیَانَةً فَانْۢبِذْ اِلَیْهِمْ عَلٰى سَوَآءٍ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ لَا یُحِبُّ الْخَآىِٕنِیْنَ۠۝۵۸

۽ جي تو کي ڪنهن قوم جي خيانت جو خدشو هجي ته انهن جو معاهدو انهن ڏانهن برابري جي بنياد تي اڇلائي ڇڏ. بيشڪ الله خيانت ڪندڙن کي پسند نه ٿو ڪري.

وَ لَا یَحْسَبَنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا سَبَقُوْا١ؕ اِنَّهُمْ لَا یُعْجِزُوْنَ۝۵۹

۽ جن ڪفر ڪيو سي اُهو گمان نه ڪن ته اُهي (بچي) اڳتي نڪري ويا. بيشڪ اُهي (الله کي) عاجز ڪري نه سگهندا.

وَ اَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّ مِنْ رِّبَاطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ اٰخَرِیْنَ مِنْ دُوْنِهِمْ١ۚ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْ١ۚ اَللّٰهُ یَعْلَمُهُمْ١ؕ وَ مَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَیْءٍ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ یُوَفَّ اِلَیْكُمْ وَ اَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ۝۶۰

۽ انهن (سان مقابلي) لاءِ جيتري قدر ٿي سگهي تيار رکو (اسلحي جي) قُوّت ۽ (ٿَانَ تي) تيار ٻَڌَلَ گهوڙا. جن جي ذريعي اوهان الله جي دشمنن ۽ پنهنجي دشمنن تي ڌاڪو ڄمايو ۽ انهن کان سواءِ ٻين کي به جن کي اوهان نه ٿا ڄاڻو، الله انهن کي ڄاڻي ٿو. ۽ اوهان جا شيءِ به الله جي راھ ۾ خرچ ڪندؤ اوهان کي ان جو پورو اجر ڏنو ويندو ۽ اوهان سان نا انصافي ڪونه ڪئي ويندي.

وَ اِنْ جَنَحُوْا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِ١ؕ اِنَّهٗ هُوَ السَّمِیْعُ الْعَلِیْمُ۝۶۱

۽ جيڪڏهن اهي صلح لاءِ جُهڪن ته تون به انهن (ڏانهن صلح) لاءِ جُهڪ ۽ الله تي ڀروسو رک. بيشڪ اُهو ئي ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.

وَ اِنْ یُّرِیْدُوْۤا اَنْ یَّخْدَعُوْكَ فَاِنَّ حَسْبَكَ اللّٰهُ١ؕ هُوَ الَّذِیْۤ اَیَّدَكَ بِنَصْرِهٖ وَ بِالْمُؤْمِنِیْنَۙ۝۶۲

۽ جي تو کي دوکو ڏيڻ چاهن ته پوءِ بيشڪ تو لاءِ الله ڪافي آهي. اُهو ئي آهي جنهن تو کي پنهنجي مدد جي ذريعي ۽ مؤمنن جي ذريعي طاقت ڏني.

وَ اَلَّفَ بَیْنَ قُلُوْبِهِمْ١ؕ لَوْ اَنْفَقْتَ مَا فِی الْاَرْضِ جَمِیْعًا مَّاۤ اَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوْبِهِمْ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ اَلَّفَ بَیْنَهُمْ١ؕ اِنَّهٗ عَزِیْزٌ حَكِیْمٌ۝۶۳

۽ انهن جي دلين ۾ محبت وڌائين. جيڪڏهن تون زمين ۾ جو ڪجھ آهي سو سڀ خرچ ڪرين ها ته به انهن جي دلين ۾ محبت پيدا ڪري نه سگهين ها ۽ پر الله انهن جي وچ ۾ محبت وڌي. بيشڪ اُهو غالب حڪمت وارو آهي.

یٰۤاَیُّهَا النَّبِیُّ حَسْبُكَ اللّٰهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِیْنَ۠۝۶۴

اي نبي! الله تو لاءِ ڪافي آهي ۽ اُهي مؤمن جن تنهنجي پيروي اختيار ڪئي.

یٰۤاَیُّهَا النَّبِیُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِیْنَ عَلَى الْقِتَالِ١ؕ اِنْ یَّكُنْ مِّنْكُمْ عِشْرُوْنَ صٰبِرُوْنَ یَغْلِبُوْا مِائَتَیْنِ١ۚ وَ اِنْ یَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ یَّغْلِبُوْۤا اَلْفًا مِّنَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا یَفْقَهُوْنَ۝۶۵

اي نبي! مؤمنن کي لڙائي (جهاد) جو شوق ڏيار. جيڪڏهن اوهان مان ثابت قدم رهڻ وارا ويھ ڄڻا هوندا ته اُهي ٻن سوَن تي غالب ٿي ويندا ۽ جيڪڏهن اوهان مان هڪ سؤ هوندا ته هڪ هزار ڪافرن تي غالب ٿي ويندا اهو هن ڪري جو اهي اهڙي قوم آهن جيڪي نه ٿا سمجهن.

اَلْـٰٔنَ خَفَّفَ اللّٰهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ اَنَّ فِیْكُمْ ضَعْفًا١ؕ فَاِنْ یَّكُنْ مِّنْكُمْ مِّائَةٌ صَابِرَةٌ یَّغْلِبُوْا مِائَتَیْنِ١ۚ وَ اِنْ یَّكُنْ مِّنْكُمْ اَلْفٌ یَّغْلِبُوْۤا اَلْفَیْنِ بِاِذْنِ اللّٰهِ١ؕ وَ اللّٰهُ مَعَ الصّٰبِرِیْنَ۝۶۶

هاڻي الله توهان تان بار هلڪو ڪيو ۽ ڄاتائين ته بلاشڪ اوهان ۾ ڪمزوري آهي. پوءِ جيڪڏهن اوهان مان ثابت رهڻ وارا هڪ سؤ هوندا ته ٻن سون تي غالب ٿيندا. ۽ جيڪڏهن اوهان مان هڪ هزار هوندا ته الله جي حڪم سان ٻن هزارن تي غالب ٿيندا. ۽ الله صبر ڪرڻ وارن سان گڏ آهي.

مَا كَانَ لِنَبِیٍّ اَنْ یَّكُوْنَ لَهٗۤ اَسْرٰى حَتّٰى یُثْخِنَ فِی الْاَرْضِ١ؕ تُرِیْدُوْنَ عَرَضَ الدُّنْیَا١ۖۗ وَ اللّٰهُ یُرِیْدُ الْاٰخِرَةَ١ؕ وَ اللّٰهُ عَزِیْزٌ حَكِیْمٌ۝۶۷

نبيءَ لاءِ هي مناسب نه آهي جو سندس هٿ ۾ (ڪافر) قيدي هجن تانجو زمين ۾ خون نه هاري. اوهان دنيا جو سامان چاهيو ٿا ۽ الله آخرت چاهي ٿو. ۽ الله غالب حڪمت وارو آهي.

لَوْ لَا كِتٰبٌ مِّنَ اللّٰهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِیْمَاۤ اَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِیْمٌ۝۶۸

جيڪڏهن الله جي طرف کان پهريان ئي (غنيمتن جا مال حلال هجڻ جو حڪم) لکيل نه هجي ها ته جيڪو فديو (قيدين جو) اوهان ورتو ته ان سبب اوهان کي ڪا وڏي سزا پهچي ها.

فَكُلُوْا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلٰلًا طَیِّبًا١ۖ٘ وَّ اتَّقُوا اللّٰهَ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ۠۝۶۹

پوءِ اوهان غنيمت ۾ جيڪو پاڪ حلال مال هٿ ڪيو ان مان کائو ۽ الله کان ڊڄو بيشڪ الله بخشڻهار ٻاجهارو آهي.

یٰۤاَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ لِّمَنْ فِیْۤ اَیْدِیْكُمْ مِّنَ الْاَسْرٰۤى١ۙ اِنْ یَّعْلَمِ اللّٰهُ فِیْ قُلُوْبِكُمْ خَیْرًا یُّؤْتِكُمْ خَیْرًا مِّمَّاۤ اُخِذَ مِنْكُمْ وَ یَغْفِرْ لَكُمْ١ؕ وَ اللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ۝۷۰

اي نبي! جيڪي قيدي اوهان جي هٿن ۾ آهن انهن کي چؤ: ”جيڪڏهن الله اوهان جي دلين ۾ ڪا ڀلائي ڄاتي ته جيڪي (مال) اوهان کان ورتو ويو آهي ان کان گهڻو بهتر ڏيندو ۽ اوهان کي معاف ڪندو. ۽ الله بخشڻهار ٻاجهارو آهي.

وَ اِنْ یُّرِیْدُوْا خِیَانَتَكَ فَقَدْ خَانُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ فَاَمْكَنَ مِنْهُمْ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلِیْمٌ حَكِیْمٌ۝۷۱

۽ (اي نبي!) جيڪڏهن تو سان خيانت ڪرڻ چاهن ٿا ته تحقيق اُهي اڳ ۾ الله سان خيانت ڪري چڪا آهن پوءِ انهن مان ڪن کي توهان جي قابو (قيد ۾) ڏنائين. ۽ الله ڄاڻندڙ حڪمت وارو آهي.

اِنَّ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ هَاجَرُوْا وَ جٰهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ وَ الَّذِیْنَ اٰوَوْا وَّ نَصَرُوْۤا اُولٰٓىِٕكَ بَعْضُهُمْ اَوْلِیَآءُ بَعْضٍ١ؕ وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ لَمْ یُهَاجِرُوْا مَا لَكُمْ مِّنْ وَّلَایَتِهِمْ مِّنْ شَیْءٍ حَتّٰى یُهَاجِرُوْا١ۚ وَ اِنِ اسْتَنْصَرُوْكُمْ فِی الدِّیْنِ فَعَلَیْكُمُ النَّصْرُ اِلَّا عَلٰى قَوْمٍۭ بَیْنَكُمْ وَ بَیْنَهُمْ مِّیْثَاقٌ١ؕ وَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِیْرٌ۝۷۲

بيشڪ اُهي ماڻهو جن ايمان آندو ۽ هجرت ڪيائون ۽ پنهنجي مالن ۽ جانين سان الله جي واٽ ۾ جهاد ڪيائون ۽ اُهي ماڻهو جن (مهاجرن کي) جڳھ ڏني ۽ مدد ڪئي اُهي هڪ ٻئي جا دوست (يعني سار سنڀال لهندڙ) آهن. ۽ جن ماڻهن ايمان آندو ۽ (دار الاسلام طرف) هجرت نه ڪيائون ته اوهان لاءِ انهن جي سار سنڀال مان ڪا به شيءِ ضروري نه آهي جيستائين اهي هجرت ڪري اچن، ۽ جيڪڏهن اهي دين ۾ اوهان کان مدد گهري وٺن ته اوهان تي (انهن جي) مدد ڪرڻ فرض آهي پر ڪنهن اهڙي قوم جي خلاف نه جن جي ۽ اوهان جي وچ ۾ معاهدو ٿي چڪو هجي. ۽ جيڪي اوهان ڪم ڪيو ٿا الله ڏسندڙ آهي.

وَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا بَعْضُهُمْ اَوْلِیَآءُ بَعْضٍ١ؕ اِلَّا تَفْعَلُوْهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِی الْاَرْضِ وَ فَسَادٌ كَبِیْرٌؕ۝۷۳

۽ جن ماڻهن ڪفر ڪيو اهي هڪ ٻئي جا مددگار آهن. اگر اوهان ائين نه ڪيو ته زمين ۾ فتنو ۽ وڏو فساد ٿي ويندو.

وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ هَاجَرُوْا وَ جٰهَدُوْا فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ وَ الَّذِیْنَ اٰوَوْا وَّ نَصَرُوْۤا اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّا١ؕ لَهُمْ مَّغْفِرَةٌ وَّ رِزْقٌ كَرِیْمٌ۝۷۴

۽ جن ماڻهن ايمان آندو ۽ هجرت ڪيائون ۽ الله جي راھ ۾ جهاد ڪيائون ۽ اُهي ماڻهو جن (مهاجرن کي) جاءِ ڏني ۽ مدد ڪيائون، اهي ئي سچا مؤمن آهن. انهن لاءِ بخشش ۽ عزت جي روزي آهي.

وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا مِنْۢ بَعْدُ وَ هَاجَرُوْا وَ جٰهَدُوْا مَعَكُمْ فَاُولٰٓىِٕكَ مِنْكُمْ١ؕ وَ اُولُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰى بِبَعْضٍ فِیْ كِتٰبِ اللّٰهِ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَیْءٍ عَلِیْمٌ۠۝۷۵ 

۽ جن هن کان پوءِ ايمان آندو ۽ هجرت ڪيائون ۽ اوهان سان گڏجي جهاد ڪيائون ته پوءِ اُهي اوهان مان آهن. ۽ رشتيدار الله جي ڪتاب ۾ هڪ ٻئي جا (وراثت ۾) زياده حقدار آهن. بيشڪ الله هر شيءِ کي ڄاڻڻ وارو آهي.

بَرَآءَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَ رَسُوْلِهٖۤ اِلَى الَّذِیْنَ عٰهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِیْنَؕ۝۱

الله ۽ ان جي رسول طرفان بيزاري (جو اعلان) آهي انهن مشرڪن لاءِ جن سان اوهان معاهدو ڪيو هيو.

فَسِیْحُوْا فِی الْاَرْضِ اَرْبَعَةَ اَشْهُرٍ وَّ اعْلَمُوْۤا اَنَّكُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللّٰهِ١ۙ وَ اَنَّ اللّٰهَ مُخْزِی الْكٰفِرِیْنَ۝۲

پوءِ اوهان چار مهينا زمين ۾ گهمي ڦري وٺو (اي مشرڪو) ۽ ڄاڻو ته اوهان الله کي عاجز ڪندڙ نه آهيو ۽ بيشڪ الله ڪافرن کي خوار ڪرڻ وارو آهي.

وَ اَذَانٌ مِّنَ اللّٰهِ وَ رَسُوْلِهٖۤ اِلَى النَّاسِ یَوْمَ الْحَجِّ الْاَكْبَرِ اَنَّ اللّٰهَ بَرِیْٓءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِیْنَ١ۙ۬ وَ رَسُوْلُهٗ١ؕ فَاِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَیْرٌ لَّكُمْ١ۚ وَ اِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَاعْلَمُوْۤا اَنَّكُمْ غَیْرُ مُعْجِزِی اللّٰهِ١ؕ وَ بَشِّرِ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا بِعَذَابٍ اَلِیْمٍۙ۝۳

۽ الله ۽ ان جي رسول پاران ماڻهن ڏانهن وڏي حج واري ڏينهن اعلان آهي ته: ”بلاشڪ الله مشرڪن کان بيزار آهي ۽ ان جو رسول (ﷺ) به“. پوءِ جي اوهان توبه ڪئي ته اهو اوهان لاءِ بهتر آهي ۽ جيڪڏهن اوهان مُنهن موڙيو ته پوءِ ڄاڻو ته اوهين الله کي عاجز ڪرڻ وارا نه آهيو. ۽ (اي نبي!) ڪافرن کي دردناڪ عذاب جي خبر ٻڌاءِ.

اِلَّا الَّذِیْنَ عٰهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِیْنَ ثُمَّ لَمْ یَنْقُصُوْكُمْ شَیْـًٔا وَّ لَمْ یُظَاهِرُوْا عَلَیْكُمْ اَحَدًا فَاَتِمُّوْۤا اِلَیْهِمْ عَهْدَهُمْ اِلٰى مُدَّتِهِمْ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِیْنَ۝۴

سواءِ انهن مشرڪن جي جن سان اوهان معاهدو ڪيو هيو پوءِ انهن اوهان سان (عهد پاڙڻ ۾) ڪنهن شيءِ جي ڪمي نه ڪئي آهي ۽ نه اوهان جي مقابلي ۾ ڪنهن کي مدد ڏنائون پوءِ انهن جو معاهدو سندن مدت تائين انهن سان پورو ڪيو. بيشڪ الله پرهيزگارن سان محبت رکي ٿو.

فَاِذَا انْسَلَخَ الْاَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِیْنَ حَیْثُ وَجَدْتُّمُوْهُمْ وَ خُذُوْهُمْ وَ احْصُرُوْهُمْ وَ اقْعُدُوْا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ١ۚ فَاِنْ تَابُوْا وَ اَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَ اٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَخَلُّوْا سَبِیْلَهُمْ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ۝۵

پوءِ جڏهن حرمت وارا مهينا گذري وڃن ته پوءِ مشرڪن کي جتي به لهو انهن کي قتل ڪيو ۽ انهن کي گرفتار ڪيو ۽ انهن کي قيد ڪيو ۽ (انهن کي پڪڙڻ ۽ قيد ڪرڻ لاءِ) هر گهاٽ تي سندن تاڙ ۾ ويهو. پوءِ جيڪڏهن توبه ڪن ۽ نماز قائم ڪن ۽ زڪواة ادا ڪن ته پوءِ انهن جو رستو آجو ڪيو. بيشڪ الله بخشڻهار ٻاجهارو آهي.

وَ اِنْ اَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِیْنَ اسْتَجَارَكَ فَاَجِرْهُ حَتّٰى یَسْمَعَ كَلٰمَ اللّٰهِ ثُمَّ اَبْلِغْهُ مَاْمَنَهٗ١ؕ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَوْمٌ لَّا یَعْلَمُوْنَ۠۝۶

۽ جي مشرڪن مان ڪو تو کان پناھ گهري ته ان کي پناھ ڏي تانجو الله جو ڪلام ٻڌي پوءِ ان کي ان جي امن جي جاءِ تي پهچاءِ. اِهو هن لاءِ ته اهي اهڙي قوم آهن جيڪي نه ٿا ڄاڻن.

كَیْفَ یَكُوْنُ لِلْمُشْرِكِیْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَ عِنْدَ رَسُوْلِهٖۤ اِلَّا الَّذِیْنَ عٰهَدْتُّمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ١ۚ فَمَا اسْتَقَامُوْا لَكُمْ فَاسْتَقِیْمُوْا لَهُمْ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِیْنَ۝۷

الله وٽ ۽ ان جي رسول (ﷺ) وٽ مشرڪن لاءِ معاهدو ڪيئن رهندو؟ سواءِ انهن ماڻهن جي جن توهان سان مسجدالحرام وٽ (يعني حديبيه ۾) معاهدو ڪيو آهي، پوءِ جيستائين اوهان سان (معاهدي تي) قائم رهن پوءِ اوهان به انهن سان قائم رهو. بيشڪ الله پرهيزگارن سان محبت رکي ٿو.

كَیْفَ وَ اِنْ یَّظْهَرُوْا عَلَیْكُمْ لَا یَرْقُبُوْا فِیْكُمْ اِلًّا وَّ لَا ذِمَّةً١ؕ یُرْضُوْنَكُمْ بِاَفْوَاهِهِمْ وَ تَاْبٰى قُلُوْبُهُمْ١ۚ وَ اَكْثَرُهُمْ فٰسِقُوْنَۚ۝۸

اهي ڪيئن (وعدو پاڙيندا) حال اِهو آهي جو جيڪڏهن اوهان تي غالب ٿين ته نه اوهان بابت رشتيداري جو ڪو خيال ڪن ۽ نه ڪنهن معاهدي جو. پنهنجي واتن (زبانن) سان ته توهان کي راضي ڪن ٿا ۽ سندن دليون انڪار ڪن ٿيون ۽ انهن مان گھڻا نافرمان آهن.

اِشْتَرَوْا بِاٰیٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِیْلًا فَصَدُّوْا عَنْ سَبِیْلِهٖ١ؕ اِنَّهُمْ سَآءَ مَا كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۝۹

انهن الله جي آيتن جي بدلي ٿورڙو مُلھ ورتو پوءِ ان (الله) جي رستي کان روڪيائون. تحقيق اهي جو ڪجھ ڪري رهيا هئا نهايت برو آهي.

لَا یَرْقُبُوْنَ فِیْ مُؤْمِنٍ اِلًّا وَّ لَا ذِمَّةً١ؕ وَ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْمُعْتَدُوْنَ۝۱۰

ڪنهن مؤمن جي معاملي ۾ نه ڪنهن مائٽي جو خيال ڪن ٿا نه ڪنهن معاهدي جو. ۽ اهي ئي حد کان لنگهندڙ آهن.

فَاِنْ تَابُوْا وَ اَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَ اٰتَوُا الزَّكٰوةَ فَاِخْوَانُكُمْ فِی الدِّیْنِ١ؕ وَ نُفَصِّلُ الْاٰیٰتِ لِقَوْمٍ یَّعْلَمُوْنَ۝۱۱

پوءِ جيڪڏهن اهي توبه ڪن ۽ نماز قائم ڪن، ۽ زڪواة ادا ڪن ته پوءِ دين ۾ توهان جا ڀائر آهن. ۽ اسان آيتون کولي کولي بيان ڪيون ٿا ان قوم لاءِ جيڪي ڄاڻن ٿا.

وَ اِنْ نَّكَثُوْۤا اَیْمَانَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنُوْا فِیْ دِیْنِكُمْ فَقَاتِلُوْۤا اَىِٕمَّةَ الْكُفْرِ١ۙ اِنَّهُمْ لَاۤ اَیْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ یَنْتَهُوْنَ۝۱۲

۽ جيڪڏهن اهي پنهنجي معاهدي کان پوءِ پنهنجا قسم ٽوڙن ۽ اوهان جي دين ۾ طعنه زنِي ڪن ته پوءِ ڪفر جي سرواڻن سان جنگ ڪيو. بيشڪ انهن جي قسمن جو اعتبار ناهي من اُهي (پنهنجي شرارتن کان) رڪجي وڃن.

اَلَا تُقَاتِلُوْنَ قَوْمًا نَّكَثُوْۤا اَیْمَانَهُمْ وَ هَمُّوْا بِاِخْرَاجِ الرَّسُوْلِ وَ هُمْ بَدَءُوْكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ١ؕ اَتَخْشَوْنَهُمْ١ۚ فَاللّٰهُ اَحَقُّ اَنْ تَخْشَوْهُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِیْنَ۝۱۳

ڇا اوهان اهڙي قوم سان جنگ نه ڪندئو؟ جن پنهنجا قسم ڀَڳا ۽ رسول (ﷺ) کي جلا وطن ڪرڻ جو ارادو ڪيائون ۽ انهن ئي اوهان سان (معاهدي ٽوڙڻ جي) شروعات ڪئي. ڇا اوهان انهن کان ڊڄو ٿا؟ پوءِ الله ان ڳالھ جو وڌيڪ حقدار آهي جو ان کان ڊڄو. جيڪڏهن اوهان مؤمن آهيو.

قَاتِلُوْهُمْ یُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ بِاَیْدِیْكُمْ وَ یُخْزِهِمْ وَ یَنْصُرْكُمْ عَلَیْهِمْ وَ یَشْفِ صُدُوْرَ قَوْمٍ مُّؤْمِنِیْنَۙ۝۱۴

انهن سان جنگ ڪيو الله انهن کي اوهان جي هٿان سزا ڏيندو ۽ انهن کي خوار ڪندو ۽ انهن مٿان اوهان کي سوڀ ڏيندو ۽ ايمان واري قوم جي سينن کي شفا ڏيندو.

وَ یُذْهِبْ غَیْظَ قُلُوْبِهِمْ١ؕ وَ یَتُوْبُ اللّٰهُ عَلٰى مَنْ یَّشَآءُ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلِیْمٌ حَكِیْمٌ۝۱۵

۽ انهن جي دلين جي ڪاوڙ دور ڪندو. ۽ الله جنهن جي چاهي توبه قبول ڪري ٿو. ۽ الله ڄاڻندڙ حڪمت وارو آهي.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تُتْرَكُوْا وَ لَمَّا یَعْلَمِ اللّٰهُ الَّذِیْنَ جٰهَدُوْا مِنْكُمْ وَ لَمْ یَتَّخِذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَ لَا رَسُوْلِهٖ وَ لَا الْمُؤْمِنِیْنَ وَلِیْجَةً١ؕ وَ اللّٰهُ خَبِیْرٌۢ بِمَا تَعْمَلُوْنَ۠۝۱۶

ڇا اوهان سمجهو ٿا ته اوهان کي (بنا پرکا جي) ڇڏي ڏنو ويندؤ؟ حالانڪه الله اڃا انهن کي جدا نه ڪيو آهي جن اوهان مان جهاد ڪيو ۽ الله ۽ ان جي رسول (ﷺ) کان سواءِ ۽ مؤمنن کان سواءِ ڪو ٻيو دلي دوست نه بنايائون ۽ الله خبروار آهي (ان کان) جيڪي اوهان عمل ڪيو ٿا.

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِیْنَ اَنْ یَّعْمُرُوْا مَسٰجِدَ اللّٰهِ شٰهِدِیْنَ عَلٰۤى اَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ١ؕ اُولٰٓىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ١ۖۚ وَ فِی النَّارِ هُمْ خٰلِدُوْنَ۝۱۷

مشرڪن جو ڪم نه آهي جو الله جون مسجدون آباد ڪن جيڪي پاڻ پنهنجي ڪفر تي شاهد آهن. اهي ئي آهن جن جا عمل برباد ٿي ويا. ۽ اُهي (جهنم جي) باھ ۾ سدائين رهڻ وارا آهن.

اِنَّمَا یَعْمُرُ مَسٰجِدَ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَ الْیَوْمِ الْاٰخِرِ وَ اَقَامَ الصَّلٰوةَ وَ اٰتَى الزَّكٰوةَ وَ لَمْ یَخْشَ اِلَّا اللّٰهَ فَعَسٰۤى اُولٰٓىِٕكَ اَنْ یَّكُوْنُوْا مِنَ الْمُهْتَدِیْنَ۝۱۸

الله جون مسجدون ته صرف اُهو آباد ڪري ٿو جنهن الله تي ۽ آخرت واري ڏينهن تي ايمان آندو ۽ نماز قائم رکيائين ۽ زڪواة ڏنائين ۽ ڪنهن کان نه ڊنو سواءِ الله جي پوءِ اميد آهي ته اُهي هدايت وارن مان ٿيندا.

اَجَعَلْتُمْ سِقَایَةَ الْحَآجِّ وَ عِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَ الْیَوْمِ الْاٰخِرِ وَ جٰهَدَ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ١ؕ لَا یَسْتَوٗنَ عِنْدَ اللّٰهِ١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظّٰلِمِیْنَۘ۝۱۹

ڇا اوهان حاجين کي پاڻي پيارڻ ۽ مسجد الحرام کي آباد ڪرڻ کي ان ماڻهو (جي عمل) وانگر سمجهيو آهي؟ جنهن الله تي ۽ آخرت واري ڏينهن تي ايمان آندو ۽ الله جي راھ ۾ جهاد ڪيائين. اهي الله وٽ برابر نه ٿا ٿي سگهن. ۽ الله ظالمن جي قوم کي هدايت نه ٿو ڏئي.

اَلَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ هَاجَرُوْا وَ جٰهَدُوْا فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ بِاَمْوَالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ١ۙ اَعْظَمُ دَرَجَةً عِنْدَ اللّٰهِ١ؕ وَ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْفَآىِٕزُوْنَ۝۲۰

جن ماڻهن ايمان آندو ۽ هجرت ڪيائون ۽ الله جي راھ ۾ پنهنجي جانين ۽ پنهنجن مالن سان جهاد ڪيائون الله وٽ انهن جو درجو وڏو آهي. ۽ اهي ئي ڪاميابي ماڻڻ وارا آهن.

یُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَ رِضْوَانٍ وَّ جَنّٰتٍ لَّهُمْ فِیْهَا نَعِیْمٌ مُّقِیْمٌۙ۝۲۱

انهن کي سندن پالڻهارُ خوشخبري ڏئي ٿو پاڻ وٽان رحمت ۽ راضپي جي ۽ انهن بهشتن جي جن ۾ انهن لاءِ سدائين جون نعمتون آهن.

خٰلِدِیْنَ فِیْهَاۤ اَبَدًا١ؕ اِنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗۤ اَجْرٌ عَظِیْمٌ۝۲۲

ان ۾ هميشه هميشه رهڻ وارا آهن. ۽ بيشڪ الله وٽ زبردست اجر آهي.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْۤا اٰبَآءَكُمْ وَ اِخْوَانَكُمْ اَوْلِیَآءَ اِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْاِیْمَانِ١ؕ وَ مَنْ یَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاُولٰٓىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ۝۲۳

اي ايمان وارؤ! پنهنجي پيئرن ۽ پنهنجي ڀائرن کي دوست ڪري نه وٺو، جي اُهي ڪفر کي ايمان کان وڌيڪ پيارو رکن ٿا. ۽ اوهان مان جيڪو انهن کي دوست ڪري وٺندو ته پوءِ اُهي ئي ظالم آهن.

قُلْ اِنْ كَانَ اٰبَآؤُكُمْ وَ اَبْنَآؤُكُمْ وَ اِخْوَانُكُمْ وَ اَزْوَاجُكُمْ وَ عَشِیْرَتُكُمْ وَ اَمْوَالُ اِ۟قْتَرَفْتُمُوْهَا وَ تِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَ مَسٰكِنُ تَرْضَوْنَهَاۤ اَحَبَّ اِلَیْكُمْ مِّنَ اللّٰهِ وَ رَسُوْلِهٖ وَ جِهَادٍ فِیْ سَبِیْلِهٖ فَتَرَبَّصُوْا حَتّٰى یَاْتِیَ اللّٰهُ بِاَمْرِهٖ١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْفٰسِقِیْنَ۠۝۲۴

(اي نبي) چؤ ته جيڪڏهن اوهان جا پيئر ۽ اوهان جو اولاد ۽ اوهان جا ڀائر ۽ اوهان جون زالون ۽ اوهان جا رشتيدار ۽ اُهي مال جيڪي توهان ڪمايا آهن ۽ (اهو) واپار جنهن جي نقصان کان ڊڄو ٿا ۽ (اهي) گَهرَ جن کي توهان پسند ڪيو ٿا سي (سڀ) جيڪڏهن اوهان کي الله ۽ ان جي رسول کان ۽ ان جي راھ ۾ جهاد ڪرڻ کان وڌيڪ پيارا آهن ته پوءِ انتظار ڪيو ايستائين جو الله پنهنجو حڪمِ (عذاب) آڻي. ۽ الله نافرمان قوم کي هدايت نه ٿو ڪري.

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّٰهُ فِیْ مَوَاطِنَ كَثِیْرَةٍ١ۙ وَّ یَوْمَ حُنَیْنٍ١ۙ اِذْ اَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَیْـًٔا وَّ ضَاقَتْ عَلَیْكُمُ الْاَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّیْتُمْ مُّدْبِرِیْنَۚ۝۲۵

بيشڪ الله گهڻن هنڌن تي توهان جي مدد ڪئي ۽ حُنين واري ڏينهن (ته خاص لطف فرمايو) جڏهن اوهان کي اوهان جي گهڻائي خوشيءَ واري ناز ۾ وڌو هيو پر اها اوهان جي ڪنهن ڪم نه آئي ۽ زمين پنهنجي ڪشادگي جي باوجود اوهان تي تنگ ٿي پئي پوءِ اوهان پٺي ڏئي ڦري ويا.

ثُمَّ اَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِیْنَتَهٗ عَلٰى رَسُوْلِهٖ وَ عَلَى الْمُؤْمِنِیْنَ وَ اَنْزَلَ جُنُوْدًا لَّمْ تَرَوْهَا وَ عَذَّبَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا١ؕ وَ ذٰلِكَ جَزَآءُ الْكٰفِرِیْنَ۝۲۶

پوءِ الله پنهنجو سُڪون پنهنجي رسول تي ۽ مؤمنن تي لاٿو ۽ (ملائڪن جا) لشڪر لاٿائين جن کي اوهان نه پئي ڏٺو ۽ ڪافرن کي سزا ڏنائين. ۽ اها (سزا ئي) منڪرن جو بدلو آهي.

ثُمَّ یَتُوْبُ اللّٰهُ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ عَلٰى مَنْ یَّشَآءُ١ؕ وَ اللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ۝۲۷

پوءِ ان (سزا ڏيڻ) کان بعد به الله جنهن جي چاهي توبه قبول ڪري ٿو. ۽ الله بخشڻهار ٻاجهارو آهي.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اِنَّمَا الْمُشْرِكُوْنَ نَجَسٌ فَلَا یَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هٰذَا١ۚ وَ اِنْ خِفْتُمْ عَیْلَةً فَسَوْفَ یُغْنِیْكُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖۤ اِنْ شَآءَ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ عَلِیْمٌ حَكِیْمٌ۝۲۸

اي ايمان وارؤ! بيشڪ مشرڪَ پليتُ آهن سو اُهي پنهنجي هن سال (سنه 9 هـ) کان پوءِ مسجدالحرام جي ويجهو (به) نه اچن. پوءِ جيڪڏهن اوهان سُڃائي کان ڊڄو ٿا ته پوءِ جي الله گهريو ته جلد پنهنجي فضل سان اوهان کي شاهوڪار ڪري ڇڏيندو. بيشڪ الله ڄاڻندڙ حڪمت وارو آهي.

قَاتِلُوا الَّذِیْنَ لَا یُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَ لَا بِالْیَوْمِ الْاٰخِرِ وَ لَا یُحَرِّمُوْنَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ وَ رَسُوْلُهٗ وَ لَا یَدِیْنُوْنَ دِیْنَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِیْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حَتّٰى یُعْطُوا الْجِزْیَةَ عَنْ یَّدٍ وَّ هُمْ صٰغِرُوْنَ۠۝۲۹

انهن ماڻهن سان جنگ ڪيو جيڪي نه الله تي ايمان آڻن ٿا ۽ نه آخرت واري ڏينهن تي ۽ نه الله ۽ ان جي رسول جي حرام ڪيل شين کي حرام ڪن ٿا ۽ نه ئي دينِ حق (اسلام کي پنهنجو) دين بنائن ٿا. اهي انهن مان آهن جن کي ڪتاب ڏنو ويو. (ساڻن لڙو) ايستائين جو ذليل ٿي پنهنجي هٿن سان ڍل ڏين.

وَ قَالَتِ الْیَهُوْدُ عُزَیْرُ اِ۟بْنُ اللّٰهِ وَ قَالَتِ النَّصٰرَى الْمَسِیْحُ ابْنُ اللّٰهِ١ؕ ذٰلِكَ قَوْلُهُمْ بِاَفْوَاهِهِمْ١ۚ یُضَاهِـُٔوْنَ قَوْلَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَبْلُ١ؕ قٰتَلَهُمُ اللّٰهُ١٘ۚ اَنّٰى یُؤْفَكُوْنَ۝۳۰

۽ يهودين چيو ته عُـــزيرُ الله جو پُٽ آهي ۽ نصارن چيو ته مسيح (عيسيٰ) الله جو پُٽ آهي. اها انهن جي واتن (زبانن) جي ڳالھ آهي. انهن ماڻهن جي قول سان مشابهت ڪن ٿا جيڪي اڳ ڪفر ڪري چڪا. الله انهن کي برباد ڪري ڪيڏانهن ڦيرايا وڃن ٿا!

اِتَّخَذُوْۤا اَحْبَارَهُمْ وَ رُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَ الْمَسِیْحَ ابْنَ مَرْیَمَ١ۚ وَ مَاۤ اُمِرُوْۤا اِلَّا لِیَعْبُدُوْۤا اِلٰهًا وَّاحِدًا١ۚ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ١ؕ سُبْحٰنَهٗ عَمَّا یُشْرِكُوْنَ۝۳۱

انهن الله کان سواءِ پنهنجي عالمن ۽ پنهنجي دُرويشن کي رب ڪري ورتو آهي ۽ مريم جي پٽ مسيح (عيسيٰ) کي به. حالانڪه اهي ڪو به حڪم نه ڏنا ويا هئا سواءِ هن جي ته هڪ معبود جي پوڄا ڪن، ناهي ڪوئي معبود سواءِ ان جي. اُهو (الله) انهن کان پاڪ آهي جن کي (سندس) شريڪ بنائن ٿا.

یُرِیْدُوْنَ اَنْ یُّطْفِـُٔوْا نُوْرَ اللّٰهِ بِاَفْوَاهِهِمْ وَ یَاْبَى اللّٰهُ اِلَّاۤ اَنْ یُّتِمَّ نُوْرَهٗ وَ لَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ۝۳۲

اهي چاهن ٿا ته الله جي نور کي پنهنجي واتن (ڦوڪن) سان اجھائي ڇڏن ۽ الله قبول نه ٿو ڪري سواءِ هن ڳالھ جي ته پنهنجي نور کي مڪمل ڪري توڙي جو ڪافر ناپسند ڪن.

هُوَ الَّذِیْۤ اَرْسَلَ رَسُوْلَهٗ بِالْهُدٰى وَ دِیْنِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهٗ عَلَى الدِّیْنِ كُلِّهٖ١ۙ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُوْنَ۝۳۳

اُهو (الله ئي) آهي جنهن پنهنجي رسول کي هدايت ۽ سچي دين سان موڪليو هن لاءِ ان کي سڀني دينن تي غالب ڪري توڙي جو مشرڪ ناپسند ڪن.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اِنَّ كَثِیْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَ الرُّهْبَانِ لَیَاْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَ یَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِیْلِ اللّٰهِ١ؕ وَ الَّذِیْنَ یَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لَا یُنْفِقُوْنَهَا فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ١ۙ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِیْمٍۙ۝۳۴

اي ايمان وارؤ! بيشڪ (انهن اهلِ ڪتاب) عالمن ۽ درويشن مان گهڻن جو حال اهو آهي اهي ماڻهن جا مال ناحق (طريقي سان) کائن ٿا ۽ الله جي راھ کان روڪن ٿا. ۽ جيڪي ماڻهو سون ۽ چاندي گڏ ڪري رکن ٿا ۽ ان کي الله جي راه ۾ خرچ نه ٿا ڪن ته پوءِ انهن کي دردناڪ عذاب جي خبر ڏي.

یَّوْمَ یُحْمٰى عَلَیْهَا فِیْ نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوٰى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَ جُنُوْبُهُمْ وَ ظُهُوْرُهُمْ١ؕ هٰذَا مَا كَنَزْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ فَذُوْقُوْا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُوْنَ۝۳۵

جنهن ڏينهن ان (سون چاندي) کي جهنم جي باھ ۾ تپايو ويندو پوءِ ان سان سندن پيشانين ۽ سندن پاسن ۽ سندن پُٺين کي ڏنڀيو ويندو. (۽ چيو ويندو) هي اُهو آهي جنهن کي اوهان پاڻ لاءِ گڏ ڪري رکيو هيو پوءِ چکو (ان جو مزو) جيڪي اوهان گڏ ڪري رکندا هئا.

اِنَّ عِدَّةَ الشُّهُوْرِ عِنْدَ اللّٰهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِیْ كِتٰبِ اللّٰهِ یَوْمَ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضَ مِنْهَاۤ اَرْبَعَةٌ حُرُمٌ١ؕ ذٰلِكَ الدِّیْنُ الْقَیِّمُ١ۙ۬ فَلَا تَظْلِمُوْا فِیْهِنَّ اَنْفُسَكُمْ وَ قَاتِلُوا الْمُشْرِكِیْنَ كَآفَّةً كَمَا یُقَاتِلُوْنَكُمْ كَآفَّةً١ؕ وَ اعْلَمُوْۤا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِیْنَ۝۳۶

بيشڪ مهينن جو ڳاڻيٽو الله وٽ ٻارهن مهينا آهي الله جي ڪتاب ۾ جنهن ڏينهن آسمانن ۽ زمين کي پيدا ڪيائين انهن مان چار (رجب، ذوالقعد، ذوالحج ۽ محرم) حرمت وارا آهن. اهو ئي سڌو دين آهي سو انهن (مهينن) ۾ پاڻ تي ظلم نه ڪيو ۽ سڀني مشرڪن سان جنگ ڪيو جيئن توهان سڀني سان جنگ ڪن ٿا. ۽ ڄاڻو ته الله پرهيزگارن سان گڏ آهي.

اِنَّمَا النَّسِیْٓءُ زِیَادَةٌ فِی الْكُفْرِ یُضَلُّ بِهِ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا یُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّ یُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّیُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَیُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ١ؕ زُیِّنَ لَهُمْ سُوْٓءُ اَعْمَالِهِمْ١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْكٰفِرِیْنَ۠۝۳۷

بيشڪ نسيء (يعني عزت وارن مهينن کي اڳتي پوئتي ڪرڻ) ڪفر ۾ اضافو آهي. ان سان ڪافرن کي گمراھ ڪيو وڃي ٿو جو ڪنهن مهيني کي هڪ سال حلال ڪن ٿا ۽ ٻئي سال حرام ڪن ٿا تان جو جن مهينن کي الله حرام ڪيو آهي تن جو ڳاڻيٽو به پورو ڪن (۽) پوءِ الله جي حرام ڪيل کي حلال (به) ڪن. انهن کي سندن برا ڪم سهڻا بنائي ڏيکاريا ويا آهن. ۽ الله ڪافرن جي قوم کي هدايت نه ٿو ڪري.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا مَا لَكُمْ اِذَا قِیْلَ لَكُمُ انْفِرُوْا فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ اثَّاقَلْتُمْ اِلَى الْاَرْضِ١ؕ اَرَضِیْتُمْ بِالْحَیٰوةِ الدُّنْیَا مِنَ الْاٰخِرَةِ١ۚ فَمَا مَتَاعُ الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا فِی الْاٰخِرَةِ اِلَّا قَلِیْلٌ۝۳۸

اي ايمان وارؤ! اوهان کي ڇا ٿيو آهي؟ جو جڏهن اوهان کي چيو وڃي ٿو ته الله جي راھ ۾ (جهاد لاءِ) نڪرو ته زمين تي ڳرا ٿي پئو ٿا. (يعني کُپّ کوڙي ويهي رهو ٿا) ڇا اوهان آخرت جي بدلي دنياوي زندگي تي راضي ٿي ويا؟ پوءِ دنياوي زندگي جو سامان آخرت جي ڀيٽ ۾ ڪجھ ناهي مگر تمام ٿورڙو.

اِلَّا تَنْفِرُوْا یُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا اَلِیْمًا١ۙ۬ وَّ یَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَیْرَكُمْ وَ لَا تَضُرُّوْهُ شَیْـًٔا١ؕ وَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ۝۳۹

جيڪڏهن اوهان (جهاد ۾) نه نڪرندؤ ته (الله) اوهان کي دردناڪ عذاب ڪندو ۽ اوهان جي جاءِ تي ٻي قوم آڻيندو ۽ اوهان ان کي ڪنهن شيءِ جو نقصان پهچائي نه سگهندؤ. ۽ الله هر شيءِ تي سگھ رکڻ وارو آهي.

اِلَّا تَنْصُرُوْهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ اَخْرَجَهُ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا ثَانِیَ اثْنَیْنِ اِذْ هُمَا فِی الْغَارِ اِذْ یَقُوْلُ لِصَاحِبِهٖ لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَا١ۚ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِیْنَتَهٗ عَلَیْهِ وَ اَیَّدَهٗ بِجُنُوْدٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَ جَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِیْنَ كَفَرُوا السُّفْلٰى١ؕ وَ كَلِمَةُ اللّٰهِ هِیَ الْعُلْیَا١ؕ وَ اللّٰهُ عَزِیْزٌ حَكِیْمٌ۝۴۰

جيڪڏهن اوهان ان (رسول الله ﷺ) جي مدد نه ڪندؤ ته پوءِ بيشڪ الله ان جي مدد ان وقت به ڪئي هئي جڏهن ان کي ڪافرن (سندس وطن مڪي مان) ڪڍيو هيو اهو ٻن مان ٻيو هيو جنهن وقت اُهي ٻئي غار ۾ هئا جڏهن پنهنجي ساٿي کي چيائين ته:”غم نه ڪر، الله اسان سان گڏ آهي“. پوءِ الله ان تي پنهنجو سڪون نازل ڪيو ۽ اهڙي لشڪر جي ذريعي ان کي طاقت ڏنائين جنهن کي اوهان نه پئي ڏٺو ۽ ڪافرن جي ڳالھ کي هيٺ ڪيائين. ۽ الله جي ڳالھ مٿاهين آهي. ۽ الله غالب حڪمت وارو آهي.

اِنْفِرُوْا خِفَافًا وَّ ثِقَالًا وَّ جَاهِدُوْا بِاَمْوَالِكُمْ وَ اَنْفُسِكُمْ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ١ؕ ذٰلِكُمْ خَیْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ۝۴۱

(جهاد ۾) نڪري پئو هلڪا هجو يا ڳرا ۽ پنهنجي مالن ۽ پنهنجي جانين سان الله جي راھ ۾ جهاد ڪيو. اهو اوهان لاءِ بهتر آهي جي اوهان ڄاڻو.

لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِیْبًا وَّ سَفَرًا قَاصِدًا لَّاتَّبَعُوْكَ وَ لٰكِنْۢ بَعُدَتْ عَلَیْهِمُ الشُّقَّةُ١ؕ وَ سَیَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْ١ۚ یُهْلِكُوْنَ اَنْفُسَهُمْ١ۚ وَ اللّٰهُ یَعْلَمُ اِنَّهُمْ لَكٰذِبُوْنَ۠۝۴۲

جيڪڏهن مالِ (غنيمت) ويجهو ۽ سفر وچولو (آسان) هجي ها ته ضرور (اُهي منافق) تنهنجي پـٺيان هلي پون ها ۽ پر انهن کي پنڌ پري ڏکيو ٿيو. ۽ سگهو ئي الله جا قسم کڻندا جي اسان سگھ ساريون ها ته اوهان سان گڏ هلون ها. اهي پنهنجو پاڻ کي هلاڪ ڪن ٿا ۽ الله ڄاڻي ٿو ته پڪ سان اُهي ڪوڙا آهن.

عَفَا اللّٰهُ عَنْكَ١ۚ لِمَ اَذِنْتَ لَهُمْ حَتّٰى یَتَبَیَّنَ لَكَ الَّذِیْنَ صَدَقُوْا وَ تَعْلَمَ الْكٰذِبِیْنَ۝۴۳

الله توکي معاف فرمائي تو انهن کي (جنگ ۾ نه هلڻ جي) موڪل ڇو ڏني؟ تانجو اهي تو وٽ ظاهر ٿي پون ها جن سچ چيو ۽ تون ڪوڙن کي به ڄاڻين ها.

لَا یَسْتَاْذِنُكَ الَّذِیْنَ یُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَ الْیَوْمِ الْاٰخِرِ اَنْ یُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلِیْمٌۢ بِالْمُتَّقِیْنَ۝۴۴

اُهي ماڻهو جيڪي الله ۽ قيامت واري ڏينهن تي ايمان رکن ٿا سي توکان موڪل نه گھرندا جو پنهنجي مالن ۽ پنهنجي جانين سان جهاد (نه) ڪن. ۽ الله پرهيزگارن کي ڄاڻڻ وارو آهي.

اِنَّمَا یَسْتَاْذِنُكَ الَّذِیْنَ لَا یُؤْمِنُوْنَ بِاللّٰهِ وَ الْیَوْمِ الْاٰخِرِ وَ ارْتَابَتْ قُلُوْبُهُمْ فَهُمْ فِیْ رَیْبِهِمْ یَتَرَدَّدُوْنَ۝۴۵

تو کان موڪل رڳو اُهي گهرن ٿا جيڪي الله تي ۽ آخرت واري ڏينهن تي ايمان نه ٿا رکن ۽ انهن جون دليون شڪ ۾ پيل آهن پوءِ اُهي پنهنجي شڪ ۾ حيران آهن.

وَ لَوْ اَرَادُوا الْخُرُوْجَ لَاَعَدُّوْا لَهٗ عُدَّةً وَّ لٰكِنْ كَرِهَ اللّٰهُ انْۢبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَ قِیْلَ اقْعُدُوْا مَعَ الْقٰعِدِیْنَ۝۴۶

۽ جي (جهاد ۾) نڪرڻ جو ارادو ڪن ها ته ان لاءِ سامان تيار ڪن ها ۽ پر الله انهن جي اٿڻ کي نا پسند ڪيو پوءِ انهن کي روڪي ڇڏيائين ۽ (انهن لاءِ) چيو ويو ته ويهندڙن سان گڏ ويهي رهو.

لَوْ خَرَجُوْا فِیْكُمْ مَّا زَادُوْكُمْ اِلَّا خَبَالًا وَّ لَاۡاَوْضَعُوْا خِلٰلَكُمْ یَبْغُوْنَكُمُ الْفِتْنَةَ١ۚ وَ فِیْكُمْ سَمّٰعُوْنَ لَهُمْ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلِیْمٌۢ بِالظّٰلِمِیْنَ۝۴۷

جيڪڏهن اهي اوهان سان گڏ نڪرن ها ته اوهان ۾ سواءِ فتني جي ڪجھ نه وڌائن ها ۽ ضرور توهان جي وچ ۾ فساد وجهڻ لاءِ ڊوڙن ها ۽ اوهان ۾ انهن جا ڪي جاسوس آهن. ۽ الله ظالمن کي چڱي طرح ڄاڻندڙ آهي.

لَقَدِ ابْتَغَوُا الْفِتْنَةَ مِنْ قَبْلُ وَ قَلَّبُوْا لَكَ الْاُمُوْرَ حَتّٰى جَآءَ الْحَقُّ وَ ظَهَرَ اَمْرُ اللّٰهِ وَ هُمْ كٰرِهُوْنَ۝۴۸

تحقيق انهن پهريان به فتنو وجهڻ پئي چاهيو ۽ تنهنجي ڪمن کي ابتو ڪرڻ ۾ لڳل هئا ايستائين جو حق اچي ويو ۽ الله جو حڪم پڌرو ٿي ويو حالانڪه اُهي مَٺيان سمجهندا رهيا.

وَ مِنْهُمْ مَّنْ یَّقُوْلُ ائْذَنْ لِّیْ وَ لَا تَفْتِنِّیْ١ؕ اَلَا فِی الْفِتْنَةِ سَقَطُوْا١ؕ وَ اِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِیْطَةٌۢ بِالْكٰفِرِیْنَ۝۴۹

۽ انهن مان ڪو اهڙو به آهي جيڪو چوي ٿو ته: ”مون کي موڪل ڏي ۽ مون کي فتني ۾ نه وجھ“. خبردار! اُهي پاڻ فتني ۾ ڪريل آهن ۽ بيشڪ جهنم ڪافرن کي گهيرو ڪندڙ آهي.

اِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ١ۚ وَ اِنْ تُصِبْكَ مُصِیْبَةٌ یَّقُوْلُوْا قَدْ اَخَذْنَاۤ اَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَ یَتَوَلَّوْا وَّ هُمْ فَرِحُوْنَ۝۵۰

جيڪڏهن تو کي ڪا ڀلائي پهچي ٿي ته انهن کي ڏکي لڳي ٿي ۽ جيڪڏهن تو کي ڪا تڪليف پهچي ٿي ته چون ٿا: ”اسان پنهنجو معاملو اڳي ئي سنڀالي ورتو“ ۽ اهي خوشيون ملهائيندي موٽن ٿا.

قُلْ لَّنْ یُّصِیْبَنَاۤ اِلَّا مَا كَتَبَ اللّٰهُ لَنَا١ۚ هُوَ مَوْلٰىنَا١ۚ وَ عَلَى اللّٰهِ فَلْیَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ۝۵۱

(اي نبي!) چؤ ته: ”اسان کي ٻيو ڪجھ ڪونه پهچندو سواءِ ان جي جيڪو الله اسان لاءِ لکي ڇڏيو آهي اُهو ئي اسان جو ڪارساز آهي ۽ الله تي ئي ايمان وارن کي ڀروسو ڪرڻ گهرجي“.

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُوْنَ بِنَاۤ اِلَّاۤ اِحْدَى الْحُسْنَیَیْنِ١ؕ وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ اَنْ یُّصِیْبَكُمُ اللّٰهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِنْدِهٖۤ اَوْ بِاَیْدِیْنَا١ۖ٘ فَتَرَبَّصُوْۤا اِنَّا مَعَكُمْ مُّتَرَبِّصُوْنَ۝۵۲

چؤ ته: ”اوهان اسان جي لاءِ ٻن ڀلاين (فتح يا شهادت) مان هڪ جو ئي انتظار ڪري رهيا آهيو ۽ اسان اوهان لاءِ هن ڳالھ جو انتظار ڪيون ٿا الله پنهنجي طرفان يا اسان جي هٿان اوهان کي سزا پهچائي پوءِ اوهان (به) انتظار ڪيو اسين به اوهان سان گڏ انتظار ڪرڻ وارا آهيون“.

قُلْ اَنْفِقُوْا طَوْعًا اَوْ كَرْهًا لَّنْ یُّتَقَبَّلَ مِنْكُمْ١ؕ اِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فٰسِقِیْنَ۝۵۳

چؤ ته: ”خوشيءَ سان خرچ ڪيو يا اَرَهائِيءَ سان هرگز اوهان کان قبول ڪونه ڪيو ويندو. ڇو ته بيشڪ اوهان بي فرمان قوم آهيو“.

وَ مَا مَنَعَهُمْ اَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقٰتُهُمْ اِلَّاۤ اَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَ بِرَسُوْلِهٖ وَ لَا یَاْتُوْنَ الصَّلٰوةَ اِلَّا وَ هُمْ كُسَالٰى وَ لَا یُنْفِقُوْنَ اِلَّا وَ هُمْ كٰرِهُوْنَ۝۵۴

۽ انهن جي خرچن (خيراتن) جي قبوليت ۾ ٻي ڪا رڪاوٽ ڪانه آئِــي سواءِ هن جي جو انهن الله ۽ ان جي رسول سان ڪفر ڪيو ۽ نماز جي ادائگي لاءِ نه ٿا اچن مگر اهي سست ئي آهن ۽ خرچ نه ٿا ڪن مگر ان حال ۾ جو اُهي ناخوش هوندا آهن.

فَلَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَ لَاۤ اَوْلَادُهُمْ١ؕ اِنَّمَا یُرِیْدُ اللّٰهُ لِیُعَذِّبَهُمْ بِهَا فِی الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا وَ تَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كٰفِرُوْنَ۝۵۵

پوءِ تو کي سندن مال ۽ نه ڪي سندن اولاد عجب ۾ وجهي. الله صرف اهو ئي چاهي ٿو جو انهن (شين جي) ذريعي انهن کي دنيا جي زندگي ۾ عذاب ڏئي ۽ سندن جانيون ان حال ۾ نڪرن جو اُهي ڪافر هجن.

وَ یَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ اِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ١ؕ وَ مَا هُمْ مِّنْكُمْ وَ لٰكِنَّهُمْ قَوْمٌ یَّفْرَقُوْنَ۝۵۶

۽ اهي الله جا قسم کڻن ٿا ته اُهي اوهان مان آهن. حالانڪه اُهي اوهان مان نه آهن ۽ پر اُهي اهڙي قوم آهن جيڪي (اوهان کان) ڊڄن ٿا.

لَوْ یَجِدُوْنَ مَلْجَاً اَوْ مَغٰرٰتٍ اَوْ مُدَّخَلًا لَّوَلَّوْا اِلَیْهِ وَ هُمْ یَجْمَحُوْنَ۝۵۷

جي ڪا پناھ جي جاءِ يا ڪو غار يا ڪو گِـــهڙَڻَ جو هنڌ لهن ها ته ان ڏانهن تڪڙا ڀڄندا وڃن ها.

وَ مِنْهُمْ مَّنْ یَّلْمِزُكَ فِی الصَّدَقٰتِ١ۚ فَاِنْ اُعْطُوْا مِنْهَا رَضُوْا وَ اِنْ لَّمْ یُعْطَوْا مِنْهَاۤ اِذَا هُمْ یَسْخَطُوْنَ۝۵۸

۽ انهن مان ڪي اهڙا به آهن جيڪي صدقن (جي ورهاست ۾) تو تي طعنه زني ڪن ٿا، پوءِ جي انهن کي ان مان ڪجھ ڏنو وڃي ته راضي ٿي ويندا ۽ جي ڪجھ نه ڏنا وڃن ته ان وقت ئي ڪاوڙجي وڃن ٿا.

وَ لَوْ اَنَّهُمْ رَضُوْا مَاۤ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ وَ رَسُوْلُهٗ١ۙ وَ قَالُوْا حَسْبُنَا اللّٰهُ سَیُؤْتِیْنَا اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ وَ رَسُوْلُهٗۤ١ۙ اِنَّاۤ اِلَى اللّٰهِ رٰغِبُوْنَ۠۝۵۹

هائو جي ان تي راضي ٿي وڃن ها! جيڪو انهن کي الله ۽ ان جي رسول ڏنو هيو ۽ چون ها ته اسان کي الله ڪافي آهي جلد اسان کي الله ۽ ان جو رسول پنهنجي فضل سان ڏيندو. بيشڪ اسان الله ڏانهن اميد رکڻ وارا آهيون.

اِنَّمَا الصَّدَقٰتُ لِلْفُقَرَآءِ وَ الْمَسٰكِیْنِ وَ الْعٰمِلِیْنَ عَلَیْهَا وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوْبُهُمْ وَ فِی الرِّقَابِ وَ الْغٰرِمِیْنَ وَ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ وَ ابْنِ السَّبِیْلِ١ؕ فَرِیْضَةً مِّنَ اللّٰهِ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلِیْمٌ حَكِیْمٌ۝۶۰

بيشڪ صدقا فقط فقيرن ۽ مسڪينن ۽ ان جي اُڳاڙي ڪرڻ وارن (عاملن) ۽ جن جي دلين ۾ اسلام جي الفت پيدا ڪرڻي آهي ۽ ٻانهن کي آزاد ڪرڻ ۽ قرضين ۽ الله جي راھ ۾ ۽ مسافرن لاءِ آهن. هي الله پاران فرض آهي. ۽ الله ڄاڻندڙ حڪمت وارو آهي.

وَ مِنْهُمُ الَّذِیْنَ یُؤْذُوْنَ النَّبِیَّ وَ یَقُوْلُوْنَ هُوَ اُذُنٌ١ؕ قُلْ اُذُنُ خَیْرٍ لَّكُمْ یُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ یُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِیْنَ وَ رَحْمَةٌ لِّلَّذِیْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْ١ؕ وَ الَّذِیْنَ یُؤْذُوْنَ رَسُوْلَ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِیْمٌ۝۶۱

۽ انهن (منافقن) مان ڪجھ اهڙا به آهن جيڪي نبي کي ايذاءُ پهچائن ٿا ۽ چون ٿا ”اُهو ڪنن جو ڪچو آهي“. چؤ: ”اهو اوهان جي ڀلائي لاءِ هر ڀلائي جي ڳالھ ٻڌڻ وارو آهي. اُهو الله تي ايمان رکي ٿو ۽ مؤمنن جي ڳالھ تي يقين رکي ٿو ۽ اوهان مان ايمان وارن لاءِ رحمت آهي. ۽ جيڪي ماڻهو الله جي رسول کي ايذائن ٿا انهن لاءِ دردناڪ عذاب آهي“.

یَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ لَكُمْ لِیُرْضُوْكُمْ١ۚ وَ اللّٰهُ وَ رَسُوْلُهٗۤ اَحَقُّ اَنْ یُّرْضُوْهُ اِنْ كَانُوْا مُؤْمِنِیْنَ۝۶۲

اهي اوهان جي سامهون الله جا قسم کڻن ٿا ته جيئن اوهان کي راضي ڪن. حالانڪه الله ۽ ان جو رسول وڌيڪ حقدار آهي جو ان کي راضي ڪن جيڪڏهن ايمان وارا آهن.

اَلَمْ یَعْلَمُوْۤا اَنَّهٗ مَنْ یُّحَادِدِ اللّٰهَ وَ رَسُوْلَهٗ فَاَنَّ لَهٗ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِیْهَا١ؕ ذٰلِكَ الْخِزْیُ الْعَظِیْمُ۝۶۳

ڇا اُهي نه ٿا ڄاڻن ته جيڪو الله ۽ ان جي رسول جي مخالفت ڪندو ته پوءِ بيشڪ ان لاءِ جهنم جي باھ آهي ان ۾ هميشه رهندو. اها تمام وڏي خواري آهي.

یَحْذَرُ الْمُنٰفِقُوْنَ اَنْ تُنَزَّلَ عَلَیْهِمْ سُوْرَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِیْ قُلُوْبِهِمْ١ؕ قُلِ اسْتَهْزِءُوْا١ۚ اِنَّ اللّٰهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُوْنَ۝۶۴

منافق کٽڪي ۾ آهن ته متان انهن (مسلمانن) تي ڪا اهڙي سورت نه نازل ڪئي وڃي جيڪا انهن کي خبر نه ڏئي جيڪا انهن (منافقن) جي دلين ۾ آهي. چؤ: ”ڀلي ٺٺوليون ڪيو، بيشڪ الله اُها (ڳالھ) ظاهر ڪرڻ وارو آهي جنهن جو اوهان کي کُٽڪو لڳل آهي“.

وَ لَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ لَیَقُوْلُنَّ اِنَّمَا كُنَّا نَخُوْضُ وَ نَلْعَبُ١ؕ قُلْ اَبِاللّٰهِ وَ اٰیٰتِهٖ وَ رَسُوْلِهٖ كُنْتُمْ تَسْتَهْزِءُوْنَ۝۶۵

۽ جي انهن کان پڇندين ته ضرور چوندا ته: ”اسان خوشطبعي ۽ راند پئي ڪئي“. چؤ ته: ”ڇا اوهان الله سان ۽ ان جي آيتن ۽ ان جي رسول سان مذاق پئي ڪئي؟

لَا تَعْتَذِرُوْا قَدْ كَفَرْتُمْ بَعْدَ اِیْمَانِكُمْ١ؕ اِنْ نَّعْفُ عَنْ طَآىِٕفَةٍ مِّنْكُمْ نُعَذِّبْ طَآىِٕفَةًۢ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا مُجْرِمِیْنَ۠۝۶۶

معذرت نه ڪيو بيشڪ اوهان ايمان آڻڻ بعد ڪفر ڪيو آهي. اگر جي اوهان مان هڪ ٽولي کي معاف ڪيون (ته به) ٻي ٽولي کي ضرور عذاب ڪنداسين ڇو ته اُهي ڏوهاري آهن“.

اَلْمُنٰفِقُوْنَ وَ الْمُنٰفِقٰتُ بَعْضُهُمْ مِّنْۢ بَعْضٍ١ۘ یَاْمُرُوْنَ بِالْمُنْكَرِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوْفِ وَ یَقْبِضُوْنَ اَیْدِیَهُمْ١ؕ نَسُوا اللّٰهَ فَنَسِیَهُمْ١ؕ اِنَّ الْمُنٰفِقِیْنَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ۝۶۷

منافق مرد ۽ منافق عورتون هڪ ٻئي مان آهن. (يعني هڪ ٻئي جي هم رنگ ۽ هم ڍنگ آهن) براين جو حڪم ڪن ٿا ۽ نيڪين کان روڪن ٿا ۽ پنهنجا هٿ (خيرات کان) بند رکن ٿا. الله کي وساريائون پوءِ ان به کين فراموش ڪري ڇڏيو. بيشڪ منافق ئي نافرمان آهن.

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُنٰفِقِیْنَ وَ الْمُنٰفِقٰتِ وَ الْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خٰلِدِیْنَ فِیْهَا١ؕ هِیَ حَسْبُهُمْ١ۚ وَ لَعَنَهُمُ اللّٰهُ١ۚ وَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّقِیْمٌۙ۝۶۸

الله وعدو ڪيو آهي منافق مردن ۽ منافق عورتن ۽ ڪافرن سان جهنم جي باھ جو اُهي ان ۾ هميشه رهندا. اها (باھ) انهن کي ڪافي آهي ۽ الله انهن تي لعنت ڪئي آهي ۽ انهن لاءِ هميشه جو عذاب آهي.

كَالَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانُوْۤا اَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَّ اَكْثَرَ اَمْوَالًا وَّ اَوْلَادًا١ؕ فَاسْتَمْتَعُوْا بِخَلَاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلَاقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ بِخَلَاقِهِمْ وَ خُضْتُمْ كَالَّذِیْ خَاضُوْا١ؕ اُولٰٓىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَ الْاٰخِرَةِ١ۚ وَ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ۝۶۹

اوهان انهن ماڻهن مثل آهيو جيڪي اوهان کان اڳ هئا اُهي اوهان کان وڌيڪ طاقتور ۽ گھڻي مال ۽ اولاد وارا هئا. پوءِ انهن پنهنجي (دنياوي) حصي مان فائدو ورتو پوءِ اوهان به پنهنجي حصي مان ائين ئي فائدو ورتو آهي جيئن انهن ماڻهن پنهنجي حصي مان فائدو ورتو هيو جيڪي اوهان کان اڳ هئا ۽ اوهان اجايا بحث ڪيا جيئن انهن اجايا بحث ڪيا هئا. اهي ئي آهن جن جا اعمال دنيا ۽ آخرت ۾ برباد ٿي ويا ۽ اهي ئي خساري وارا آهن.

اَلَمْ یَاْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّ عَادٍ وَّ ثَمُوْدَ١ۙ۬ وَ قَوْمِ اِبْرٰهِیْمَ وَ اَصْحٰبِ مَدْیَنَ وَ الْمُؤْتَفِكٰتِ١ؕ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنٰتِ١ۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِیَظْلِمَهُمْ وَ لٰكِنْ كَانُوْۤا اَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُوْنَ۝۷۰

ڇا انهن وٽ انهن جي خبر نه پهتي؟ جيڪي انهن کان اڳ هئا نوح جي قوم ۽ عاد ۽ ثمود ۽ ابراهيم جي قوم ۽ مدين جا رهواسي ۽ اونڌيون ڪيل بستين وارا. انهن وٽ سندن رسول چِٽيون نشانيون کڻي آيا. پوءِ الله انهن تي ظلم ڪرڻ واور نه هيو پر اهي پاڻ پنهنجي جانين تي ظلم ڪندا رهيا هئا.

وَ الْمُؤْمِنُوْنَ وَ الْمُؤْمِنٰتُ بَعْضُهُمْ اَوْلِیَآءُ بَعْضٍ١ۘ یَاْمُرُوْنَ بِالْمَعْرُوْفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ یُقِیْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَ یُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَ یُطِیْعُوْنَ اللّٰهَ وَ رَسُوْلَهٗ١ؕ اُولٰٓىِٕكَ سَیَرْحَمُهُمُ اللّٰهُ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ عَزِیْزٌ حَكِیْمٌ۝۷۱

۽ ايمان وارا مرد ۽ ايمان واريون عورتون پاڻ ۾ هڪ ٻئي جا مددگار آهن اهي نيڪين جو امر ڪن ٿا ۽ براين کان روڪن ٿا، ۽ نماز قائم رکن ٿا ۽ زڪواة ڏين ٿا ۽ الله ۽ ان جي رسول جي فرمانبرداري ڪن ٿا. اهي آهن جن تي جلد الله رحم ڪندو. بيشڪ الله غالب حڪمت وارو آهي.

وَعَدَ اللّٰهُ الْمُؤْمِنِیْنَ وَ الْمُؤْمِنٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِیْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِیْنَ فِیْهَا وَ مَسٰكِنَ طَیِّبَةً فِیْ جَنّٰتِ عَدْنٍ١ؕ وَ رِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ اَكْبَرُ١ؕ ذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیْمُ۠۝۷۲

الله مؤمن مردن ۽ مؤمن عورتن سان اهڙن باغن جو وعدو ڪيو آهي جن جي هيٺان کان نهرون وهن ٿيون اُهي انهن ۾ هميشه رهندا ۽ پاڪيزه گهر آهن سدا بهار باغن ۾. ۽ الله جو راضپو تمام وڏو (شرف) آهي. اِها ئي زبردست ڪاميابي آهي.

یٰۤاَیُّهَا النَّبِیُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنٰفِقِیْنَ وَ اغْلُظْ عَلَیْهِمْ١ؕ وَ مَاْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ١ؕ وَ بِئْسَ الْمَصِیْرُ۝۷۳

اي نبي! ڪافرن ۽ منافقن سان جهاد ڪر ۽ انهن مٿان سختي ڪر. ۽ انهن جي جاءِ جهنم آهي. ۽ بُري موٽڻ جي جاءِ آهي.

یَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ مَا قَالُوْا١ؕ وَ لَقَدْ قَالُوْا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَ كَفَرُوْا بَعْدَ اِسْلَامِهِمْ وَ هَمُّوْا بِمَا لَمْ یَنَالُوْا١ۚ وَ مَا نَقَمُوْۤا اِلَّاۤ اَنْ اَغْنٰىهُمُ اللّٰهُ وَ رَسُوْلُهٗ مِنْ فَضْلِهٖ١ۚ فَاِنْ یَّتُوْبُوْا یَكُ خَیْرًا لَّهُمْ١ۚ وَ اِنْ یَّتَوَلَّوْا یُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ عَذَابًا اَلِیْمًا١ۙ فِی الدُّنْیَا وَ الْاٰخِرَةِ١ۚ وَ مَا لَهُمْ فِی الْاَرْضِ مِنْ وَّلِیٍّ وَّ لَا نَصِیْرٍ۝۷۴

الله جا قسم کڻن ٿا ته انهن (ڪجھ) به نه چيو. حالانڪه بلاشڪ انهن ڪفر جو ڪلمو چيو ۽ پنهنجي اسلام آڻڻ بعد ڪفر ڪيائون ۽ اهڙي ڳالھ جو ارادو ڪيائون جا پوري ڪري نه سگهيا ۽ انهن رڳو هن ڳالھ جو بدلو ٿي ورتو ته الله ۽ ان جي رسول کين پنهنجي فضل سان شاهوڪار ڪيو. پوءِ جي توبه ڪندا اهو انهن لاءِ بهتر آهي ۽ جي ڦِرندا ته الله انهن کي عذاب ڪندو سختُ عذابُ دنيا ۽ آخرت ۾ ۽ انهن لاءِ زمين ۾ نه ڪو دوست هوندو نه مددگار.

وَ مِنْهُمْ مَّنْ عٰهَدَ اللّٰهَ لَىِٕنْ اٰتٰىنَا مِنْ فَضْلِهٖ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الصّٰلِحِیْنَ۝۷۵

۽ انهن (منافقن) مان ڪجھ اهڙا آهن جن الله سان عهد ڪيو هيو ته جيڪڏهن الله اسان کي پنهنجي فضل مان ڪجھ ڏنو ته اسان ضرور صدقا ڪنداسين ۽ ضرور صالحن مان ٿينداسين.

فَلَمَّاۤ اٰتٰىهُمْ مِّنْ فَضْلِهٖ بَخِلُوْا بِهٖ وَ تَوَلَّوْا وَّ هُمْ مُّعْرِضُوْنَ۝۷۶

پوءِ جڏهن انهن کي پنهنجي فضل مان ڏنائين ته ان ۾ بخل ڪيائون ۽ (معاهدي کان) مُنهن موڙي ڦِري ويا.

فَاَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِیْ قُلُوْبِهِمْ اِلٰى یَوْمِ یَلْقَوْنَهٗ بِمَاۤ اَخْلَفُوا اللّٰهَ مَا وَعَدُوْهُ وَ بِمَا كَانُوْا یَكْذِبُوْنَ۝۷۷

پوءِ الله ان جي سزا ۾ انهن جي دلين ۾ نفاق وجھي ڇڏيو الله سان ملڻ واري ڏينهن تائين اهو هن ڪري جو جيڪو الله سان وعدو ڪيائون ان جي خلاف ڪيائون ۽ هن ڪري به جو اهي ڪوڙ ڪندا هئا.

اَلَمْ یَعْلَمُوْۤا اَنَّ اللّٰهَ یَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَ نَجْوٰىهُمْ وَ اَنَّ اللّٰهَ عَلَّامُ الْغُیُوْبِۚ۝۷۸

ڇا نه ڄاتائون ته بيشڪ الله انهن جا راز ۽ انهن جون سرگوشيون ڄاڻي ٿو ۽ بيشڪ الله ڳجهيون ڳالهيون چڱي طرح ڄاڻندڙ آهي.

اَلَّذِیْنَ یَلْمِزُوْنَ الْمُطَّوِّعِیْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِیْنَ فِی الصَّدَقٰتِ وَ الَّذِیْنَ لَا یَجِدُوْنَ اِلَّا جُهْدَهُمْ فَیَسْخَرُوْنَ مِنْهُمْ١ؕ سَخِرَ اللّٰهُ مِنْهُمْ١٘ وَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِیْمٌ۝۷۹

اُهي ماڻهو جيڪي ايمان وارن مان خوشيءَ سان گھڻي خيرات ڪرڻ وارن جي خيرات ۾ (رياڪاري جو) طعنو هڻن ٿا ۽ انهن ماڻهن کي به جيڪي پنهنجي محنت (مزدوري) کان سواءِ ٻيو ڪجھ به نه ٿا لهن پوءِ هي انهن تان ٺٺوليون ڪن ٿا. الله انهن جي ٺٺولين جي سزا ڏيندو ۽ انهن لاءِ ايذائيندڙ عذاب آهي.

اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ١ؕ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِیْنَ مَرَّةً فَلَنْ یَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ١ؕ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَ رَسُوْلِهٖ١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْفٰسِقِیْنَ۠۝۸۰

تون انهن (منافقن) لاءِ بخشش گهُرين يا بخشش نه گهُرين. جيڪڏهن تون انهن لاءِ ستر ڀيرا بخشش گهرندين ته به الله انهن کي هرگز معاف نه ڪندو. اهو هِن ڪري جو انهن الله ۽ ان جي رسول سان ڪفر ڪيو. ۽ الله نافرمان قوم کي هدايت نه ٿو ڪري.

فَرِحَ الْمُخَلَّفُوْنَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلٰفَ رَسُوْلِ اللّٰهِ وَ كَرِهُوْۤا اَنْ یُّجَاهِدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ وَ قَالُوْا لَا تَنْفِرُوْا فِی الْحَرِّ١ؕ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ اَشَدُّ حَرًّا١ؕ لَوْ كَانُوْا یَفْقَهُوْنَ۝۸۱

رسول الله جي حڪم جي خلاف (جهاد کان) پوئتي رهجي وڃڻ وارا پنهنجي پوئتي رهجڻ تي خوش ٿيا ۽ پنهنجي مالن ۽ پنهنجي جانين سان الله جي راھ ۾ جهاد ڪرڻ کي ناپسند ڪيائون ۽ چيائون ته ”گرمي ۾ نه نڪرو“. چؤ ته: ”جهنم جي باھ وڌيڪ گرم آهي. هائو جي سمجهن ها“.

فَلْیَضْحَكُوْا قَلِیْلًا وَّ لْیَبْكُوْا كَثِیْرًا١ۚ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوْا یَكْسِبُوْنَ۝۸۲

پوءِ انهن کي گهرجي ته ٿورو کِلن ۽ گهڻو روئن. اُهو بدلو آهي ان جو جيڪي ڪمائيندا هئا.

فَاِنْ رَّجَعَكَ اللّٰهُ اِلٰى طَآىِٕفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَاْذَنُوْكَ لِلْخُرُوْجِ فَقُلْ لَّنْ تَخْرُجُوْا مَعِیَ اَبَدًا وَّ لَنْ تُقَاتِلُوْا مَعِیَ عَدُوًّا١ؕ اِنَّكُمْ رَضِیْتُمْ بِالْقُعُوْدِ اَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوْا مَعَ الْخٰلِفِیْنَ۝۸۳

پوءِ (اي نبي) جي الله توکي انهن (منافقن) جي ڪنهن جماعت طرف موٽائي پوءِ تو کان (جهاد ۾) نڪرڻ جي اجازت گهرن ته چؤ: ”اوهان مون سان ڪڏهن به گڏ نه نڪرندؤ ۽ نه ڪڏهن مون سان گڏجي ڪنهن ويريءَ سان وڙهندئو. ڇو ته اوهان پهرئين ڀيري (جهاد کان) ويهي رهڻ تي راضي رهيؤ. پوءِ (هاڻي) پوئتي رهجي وڃڻ وارن سان گڏ ويهي رهو“.

وَ لَا تُصَلِّ عَلٰۤى اَحَدٍ مِّنْهُمْ مَّاتَ اَبَدًا وَّ لَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِهٖ١ؕ اِنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَ رَسُوْلِهٖ وَ مَاتُوْا وَ هُمْ فٰسِقُوْنَ۝۸۴

۽ انهن (منافقن) مان ڪو مري وڃي ته ڪڏهن به ان (جي جنازي) جِي نماز نه پڙھ ۽ نه ان جي قبر تي بيھ. بلاشڪ انهن الله ۽ ان جي رسول سان ڪفر ڪيو ۽ اُهي نافرمان هجڻ جي حالت ۾ مري ويا.

وَ لَا تُعْجِبْكَ اَمْوَالُهُمْ وَ اَوْلَادُهُمْ١ؕ اِنَّمَا یُرِیْدُ اللّٰهُ اَنْ یُّعَذِّبَهُمْ بِهَا فِی الدُّنْیَا وَ تَزْهَقَ اَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كٰفِرُوْنَ۝۸۵

۽ انهن جا مال ۽ انهن جا اولاد توکي عجب ۾ نه وجهن. بيشڪ الله اهو ئي چاهي ٿو جو ان جي ذريعي انهن کي دنيا ۾ سزا ڏئي ۽ انهن جو ساھ به ان حالت ۾ نڪري جو اُهي ڪافر هجن.

وَ اِذَاۤ اُنْزِلَتْ سُوْرَةٌ اَنْ اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَ جَاهِدُوْا مَعَ رَسُوْلِهِ اسْتَاْذَنَكَ اُولُوا الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَ قَالُوْا ذَرْنَا نَكُنْ مَّعَ الْقٰعِدِیْنَ۝۸۶

۽ جڏهن ڪا سورت نازل ڪئي وڃي ٿي ته الله تي ايمان آڻيو ۽ ان جي رسول سان گڏجي جهاد ڪيو ته انهن مان دولتمند ماڻهو تو کان موڪل گهرن ٿا ۽ چون ٿا ته: ”اسان کي ڇڏ ته ويهڻ وارن سان گڏ هجون“.

رَضُوْا بِاَنْ یَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِ وَ طُبِعَ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا یَفْقَهُوْنَ۝۸۷

اهي ان ڳالھ ۾ راضي ٿيا ته پوئتي رهجي وڃڻ وارن (عورتن، ٻارن ۽ معذورن) سان گڏ هجن ۽ انهن جي دلين مٿان مُهر هنئي وئي آهي پوءِ اُهي نه ٿا سمجهن.

لٰكِنِ الرَّسُوْلُ وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ جٰهَدُوْا بِاَمْوَالِهِمْ وَ اَنْفُسِهِمْ١ؕ وَ اُولٰٓىِٕكَ لَهُمُ الْخَیْرٰتُ١٘ وَ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ۝۸۸

پر رسول ۽ اُهي ماڻهو جن ان سان گڏ ايمان آندو ۽ پنهنجي مالن ۽ پنهنجي جانين سان جهاد ڪيائون، اُهي آهن جن لاءِ ڀلايون آهن ۽ اُهي ئي ڪامياب آهن.

اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِیْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِیْنَ فِیْهَا١ؕ ذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِیْمُ۠۝۸۹

الله انهن لاءِ باغ تيار ڪيا آهن جن جي هيٺان کان نهرون وهن ٿيون اهي ان ۾ هميشه رهندا. اها زبردست ڪاميابي آهي.

وَ جَآءَ الْمُعَذِّرُوْنَ مِنَ الْاَعْرَابِ لِیُؤْذَنَ لَهُمْ وَ قَعَدَ الَّذِیْنَ كَذَبُوا اللّٰهَ وَ رَسُوْلَهٗ١ؕ سَیُصِیْبُ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابٌ اَلِیْمٌ۝۹۰

۽ ٻهراڙي وارن مان ڪجھ بهاني ڪرڻ وارا آيا ته کين موڪل ڏني وڃي ۽ جن الله ۽ ان جي رسول سان ڪوڙ ڪيو هيو سي ويهي رهيا. سگھوئي انهن ماڻهن کي جن انهن مان ڪفر ڪيو دردناڪ عذاب پهچندو.

لَیْسَ عَلَى الضُّعَفَآءِ وَ لَا عَلَى الْمَرْضٰى وَ لَا عَلَى الَّذِیْنَ لَا یَجِدُوْنَ مَا یُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَ رَسُوْلِهٖ١ؕ مَا عَلَى الْمُحْسِنِیْنَ مِنْ سَبِیْلٍ١ؕ وَ اللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِیْمٌۙ۝۹۱

ڪمزورن تي ڪو گناھ ناهي ۽ نه بيمارن تي ۽ نه انهن ماڻهن تي جن وٽ خرچ ڪرڻ لاءِ ڪجھ نه آهي جڏهن اُهي الله ۽ ان جي رسول لاءِ خالص مخلص هجن. نيڪوڪارن تي (الزام جي) ڪا راھ ناهي. ۽ الله بخشڻهار ٻاجهارو آهي.

وَّ لَا عَلَى الَّذِیْنَ اِذَا مَاۤ اَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَاۤ اَجِدُ مَاۤ اَحْمِلُكُمْ عَلَیْهِ١۪ تَوَلَّوْا وَّ اَعْیُنُهُمْ تَفِیْضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا اَلَّا یَجِدُوْا مَا یُنْفِقُوْنَؕ۝۹۲

۽ نه انهن ماڻهن تي (ڪو گناھ آهي) جيڪي جڏهن تو وٽ آيا ته تون انهن کي سواري مهيا ڪرين تو فرمايو ته آءٌ (سواري) نه ٿو لهان جنهن تي اوهان کي سوار ڪيان. اهي ان حال ۾ موٽيا جو انهن جون اکيون غم ۾ لڙڪ هاريندڙ هيون هن لاءِ ته ڪجھ نه ٿا لهن جو خرچ ڪن.

اِنَّمَا السَّبِیْلُ عَلَى الَّذِیْنَ یَسْتَاْذِنُوْنَكَ وَ هُمْ اَغْنِیَآءُ١ۚ رَضُوْا بِاَنْ یَّكُوْنُوْا مَعَ الْخَوَالِفِ١ۙ وَ طَبَعَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا یَعْلَمُوْنَ۝۹۳

گناھ ته صرف انهن ماڻهن تي آهي جيڪي تو کان موڪل گهرن ٿا حالانڪ اُهي مالدار آهن، اهي پوئتي رهڻ وارن (عورتن، ٻارن ۽ معذورن) سان گڏ هجڻ ۾ خوش آهن ۽ الله انهن جي دلين مٿان مُهر هنئي آهي پوءِ اُهي نه ٿا ڄاڻن.