قرآن پاڪ عربي متن، سنڌي ترجمو، اردو ترجمو ۽ تلاوت سان
Juz 9 starts at Surah Al-A'raf ayah 88 and ends at Surah 8 ayah 40. Read this part of the Quran with Arabic text, Sindhi translation, and audio Tilawat from the local database.
قَالَ الْمَلَاُ الَّذِیْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَنُخْرِجَنَّكَ یٰشُعَیْبُ وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا مَعَكَ مِنْ قَرْیَتِنَاۤ اَوْ لَتَعُوْدُنَّ فِیْ مِلَّتِنَا١ؕ قَالَ اَوَ لَوْ كُنَّا كٰرِهِیْنَ۫۸۸
سندس قوم جي سردارن مان جن وڏائي ڪئي چيائون: ”اي شعيب! اسان توکي ۽ جن تو سان گڏ ايمان آندو آهي تن کي ضرور پنهنجي ڳوٺ مان ڪڍنداسين يا ته اوهان کي اسان جي دين ڏانهن موٽڻو پوندو“. (شعيب) چيو ته: ”توڙي جو اسان (اوهان جي دين کي) ناپسند ڪندڙ هجون.
قَدِ افْتَرَیْنَا عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اِنْ عُدْنَا فِیْ مِلَّتِكُمْ بَعْدَ اِذْ نَجّٰىنَا اللّٰهُ مِنْهَا١ؕ وَ مَا یَكُوْنُ لَنَاۤ اَنْ نَّعُوْدَ فِیْهَاۤ اِلَّاۤ اَنْ یَّشَآءَ اللّٰهُ رَبُّنَا١ؕ وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَیْءٍ عِلْمًا١ؕ عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَا١ؕ رَبَّنَا افْتَحْ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَ اَنْتَ خَیْرُ الْفٰتِحِیْنَ۸۹
بيشڪ اسان الله تي ڪوڙو بهتان گھڙيو جي اسان اوهان جي مذهب ۾ موٽون ان ڳالھ کان پوءِ جو الله اسان کي ان کان بچايو آهي. ۽ اسان لاءِ ممڪن نه آهي جو ان ۾ موٽون سواءِ هن جي جو الله چاهي جيڪو اسان جو پالڻهار آهي. اسان جي پالڻهار پنهنجي علم سان هر شيءِ کي گهيري رکيو آهي. اسان الله تي ڀروسو ڪيو. اي اسان جا پالڻهار! تون اسان جي ۽ اسان جي قوم جي وچ ۾ حق وارو فيصلو ڪر ۽ تون ئي سڀ کان بهتر فيصلو ڪندڙ آهين“.
وَ قَالَ الْمَلَاُ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَىِٕنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَیْبًا اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ۹۰
۽ سندس قوم جي سردارن مان جن ڪفر ڪيو (پاڻ ۾) چيائون: ”جيڪڏهن اوهان شعيب جي پيروي ڪئي ته اوهان ان وقت پڪ سان نقصان وارا ٿيندؤ“.
فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِیْ دَارِهِمْ جٰثِمِیْنَۚۖۛ۹۱
پوءِ انهن کي شديد زلزلي اچي پڪڙيو پوءِ اهي پنهنجي گهرن ۾ اونڌا پيل رهجي ويا.
الَّذِیْنَ كَذَّبُوْا شُعَیْبًا كَاَنْ لَّمْ یَغْنَوْا فِیْهَا١ۛۚ اَلَّذِیْنَ كَذَّبُوْا شُعَیْبًا كَانُوْا هُمُ الْخٰسِرِیْنَ۹۲
جن ماڻهن شعيب کي ڪوڙو چيو (اُهي ائين نابود ٿي ويا) ڄڻڪ اُهي (ڳوٺ ۾) رهيا ئي نه هيا، جن شعيب کي ڪوڙو چيو اُهي نقصان وارا هئا.
فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَ قَالَ یٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّیْ وَ نَصَحْتُ لَكُمْ١ۚ فَكَیْفَ اٰسٰى عَلٰى قَوْمٍ كٰفِرِیْنَ۠۹۳
پوءِ (شعيب) انهن کان منهن موڙيو ۽ چيائين: ”اي منهنجي قوم! بيشڪ مون اوهان کي پنهنجي پالڻهار جا پيغام پهچايا ۽ مون اوهان جي خيرخواهي ڪئي، پوءِ آءٌ ڪافر قوم (جي تباهي) تي افسوس ڪيئن ڪيان“.
وَ مَاۤ اَرْسَلْنَا فِیْ قَرْیَةٍ مِّنْ نَّبِیٍّ اِلَّاۤ اَخَذْنَاۤ اَهْلَهَا بِالْبَاْسَآءِ وَ الضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمْ یَضَّرَّعُوْنَ۹۴
۽ اسان ڪنهن بستي ۾ ڪو نبيءُ نه موڪليو مگر (اول) ان جي رهواسين کي اسان سختي ۽ تڪليف سان پڪڙيو ته من اُهي زاري ڪن.
ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّیِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّٰى عَفَوْا وَّ قَالُوْا قَدْ مَسَّ اٰبَآءَنَا الضَّرَّآءُ وَ السَّرَّآءُ فَاَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً وَّ هُمْ لَا یَشْعُرُوْنَ۹۵
وري اسان (انهن جي) بدحالي کي مَٽائي ان جي جاءِ تي خوشحالي ڏني تانجو اهي گھڻا ٿيا ۽ چيائون: ”اسان جي ابن ڏاڏن کي به اهڙي طرح رنج ۽ راحت پهچندي رهي آهي“ (ڇا جو عذاب؟ اها ته زماني جي گردش آهي!) پوءِ اسان اچانڪ انهن جي پڪڙ ڪئي ۽ انهن کي خبر به نه هئي.
وَ لَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُرٰۤى اٰمَنُوْا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَكٰتٍ مِّنَ السَّمَآءِ وَ الْاَرْضِ وَ لٰكِنْ كَذَّبُوْا فَاَخَذْنٰهُمْ بِمَا كَانُوْا یَكْسِبُوْنَ۹۶
۽ جيڪڏهن ڳوٺن وارا ايمان آڻن ها ۽ ڊڄن ها ته اسان انهن تي آسمان ۽ زمين جون برڪتون کوليون ها ۽ پر انهن (نبين کي) ڪوڙو چيو پوءِ اسان انهن کي پڪڙيو انهن عملن سبب جيڪي اهي ڪندا هئا.
اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰۤى اَنْ یَّاْتِیَهُمْ بَاْسُنَا بَیَاتًا وَّ هُمْ نَآىِٕمُوْنَؕ۹۷
ڇا ڳوٺن وارا ان ڳالھ کان بي خوف ٿي ويا آهن جو انهن تي اسان جو عذاب راتو رات اچي ان حال ۾ جو اُهي ستل هجن.
اَوَ اَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰۤى اَنْ یَّاْتِیَهُمْ بَاْسُنَا ضُحًى وَّ هُمْ یَلْعَبُوْنَ۹۸
يا ڳوٺن وارا ان ڳالھ کان بي خوف ٿي ويا آهن جو انهن تي اسان جو عذاب چڙهندڙ ڏينهن ۾ پهچي ۽ اُهي راند ڪندا هجن.
اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِ١ۚ فَلَا یَاْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ۠۹۹
ڇا پوءِ الله جي تدبير کان بي خوف ٿي ويا؟ پوءِ الله جي تدبير کان ڪوبه بي خوف نه ٿو ٿئي سواءِ خساري واري قوم جي.
اَوَ لَمْ یَهْدِ لِلَّذِیْنَ یَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَاۤ اَنْ لَّوْ نَشَآءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ١ۚ وَ نَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا یَسْمَعُوْنَ۱۰۰
ڇا (هن ڳالھ) انهن ماڻهن کي هدايت نه ڏني؟ جيڪي زمين جا وارث ٿيا آهن (اتان جي اصل) رهواسين (جي هلاڪت) کان پوءِ جو جيڪڏهن اسان چاهيون ته انهن جي گناهن سبب انهن کي (به) سزا ڏيون ۽ انهن جي دلين تي مُــهرون هڻون پوءِ اُهي ٻُڌي به نه سگهن.
تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَیْكَ مِنْ اَنْۢبَآىِٕهَا١ۚ وَ لَقَدْ جَآءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنٰتِ١ۚ فَمَا كَانُوْا لِیُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُ١ؕ كَذٰلِكَ یَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِیْنَ۱۰۱
اهي بستيون آهن جن جون خبرون اسان توکي ٻڌائي رهيا آهيون ۽ بيشڪ انهن وٽ انهن جا رسول چِٽيون نشانيون کڻي آيا. پوءِ به جنهن ڳالھ کي انهن اڳ (هڪ ڀيرو) ڪوڙو چيو هيو تنهن تي اُهي ايمان آڻڻ وارا نه هئا. اهڙي طرح الله ڪافرن جي دلين تي مهر هڻي ٿو.
وَ مَا وَجَدْنَا لِاَكْثَرِهِمْ مِّنْ عَهْدٍ١ۚ وَ اِنْ وَّجَدْنَاۤ اَكْثَرَهُمْ لَفٰسِقِیْنَ۱۰۲
۽ اسان انهن مان گهڻن ۾ معاهدي جي وفائي نه لڌي ۽ بيشڪ انهن مان گهڻن کي اسان نافرمان لڌو.
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰیٰتِنَاۤ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَ مَلَاۡىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَا١ۚ فَانْظُرْ كَیْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِیْنَ۱۰۳
پوءِ اسان انهن کان پوءِ موسيٰ کي پنهنجي نشانين سان فرعون ۽ ان جي سردار جماعت ڏانهن موڪليو پوءِ انهن به ان (نشانين) سان ظلم ڪيو. پوءِ ڏس ته فسادين جو انجام ڇا ٿيو؟
وَ قَالَ مُوْسٰى یٰفِرْعَوْنُ اِنِّیْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِیْنَۙ۱۰۴
۽ موسيٰ چيو ته: ”اي فرعون! بيشڪ آءٌ جهانن جي پالڻهار پاران رسول آهيان.
حَقِیْقٌ عَلٰۤى اَنْ لَّاۤ اَقُوْلَ عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ١ؕ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَیِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَرْسِلْ مَعِیَ بَنِیْۤ اِسْرَآءِیْلَؕ۱۰۵
مون لاءِ اهو ئي شايان شان آهي جو الله جي باري ۾ حق ڳالھ کان سواءِ ٻيو ڪجھ نه چوان. بيشڪ آءٌ اوهان وٽ اوهان جي پالڻهار وٽان چِٽي نشاني سان آيو آهيان. سو تون بني اسرائيل کي مون سان گڏ وڃڻ ڏي“.
قَالَ اِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِاٰیَةٍ فَاْتِ بِهَاۤ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِیْنَ۱۰۶
(فرعون) چيو ته: ”جيڪڏهن تو ڪا نشاني آندي آهي ته پيش ڪر اگر تون سچن مان آهين“.
فَاَلْقٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِیَ ثُعْبَانٌ مُّبِیْنٌۚۖ۱۰۷
پوءِ (موسيٰ) پنهنجي لٺ اڇلائي ته پوءِ اُها ان ئي مهل پڌرو نانگ ٿي پئي.
وَّ نَزَعَ یَدَهٗ فَاِذَا هِیَ بَیْضَآءُ لِلنّٰظِرِیْنَ۠۱۰۸
پنهنجو هٿ ڪڍيائين ته اُهو ان ئي مهل ڏسڻ وارن لاءِ چمڪدار ٿي پيو.
قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِیْمٌۙ۱۰۹
فرعون جي قوم جا سردار چوڻ لڳا ته: ”هي ته وڏو ماهر جادوگر آهي.
یُّرِیْدُ اَنْ یُّخْرِجَكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ١ۚ فَمَا ذَا تَاْمُرُوْنَ۱۱۰
چاهي ٿو ته اوهان کي اوهان جي ملڪ مان ڪڍي، پوءِ اوهان ڇا ٿا مشورو ڏيو“؟
قَالُوْۤا اَرْجِهْ وَ اَخَاهُ وَ اَرْسِلْ فِی الْمَدَآىِٕنِ حٰشِرِیْنَۙ۱۱۱
(فرعون کي) چيائون ته ”ان کي ۽ ان جي ڀاءُ کي ترساءِ ۽ شهرن ۾ (پڙهو ڏَئِــي) گڏ ڪرڻ وارن ماڻهن کي موڪل.
وَ جَآءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوْۤا اِنَّ لَنَا لَاَجْرًا اِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغٰلِبِیْنَ۱۱۳
۽ جادوگر فرعون وٽ آيا. چيائون: ”اسان لاءِ ڪو اجر (انعام) آهي جيڪڏهن اسان غالب ٿي وڃون“.
قَالَ نَعَمْ وَ اِنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِیْنَ۱۱۴
چيائين: ”هائو ۽ بيشڪ اوهان (منهنجي) ويجهن ماڻهن مان ٿيندؤ“.
قَالُوْا یٰمُوْسٰۤى اِمَّاۤ اَنْ تُلْقِیَ وَ اِمَّاۤ اَنْ نَّكُوْنَ نَحْنُ الْمُلْقِیْنَ۱۱۵
(جادوگرن) چيو: ”اي موسيٰ يا ته اول تون (جادو) اڇلاءِ ۽ يا اسان اڇلائڻ وارا ٿيون“.
قَالَ اَلْقُوْا١ۚ فَلَمَّاۤ اَلْقَوْا سَحَرُوْۤا اَعْیُنَ النَّاسِ وَ اسْتَرْهَبُوْهُمْ وَ جَآءُوْ بِسِحْرٍ عَظِیْمٍ۱۱۶
چيائين: ”اوهان اڇلايو“. پوءِ جڏهن (رسيون ۽ ڪاٺيون جادوگرن) اڇلايون ته ماڻهن جي اکين تي جادو ڪيائون ۽ انهن کي ڊيڄاري ڇڏيائون ۽ تمام وڏو جادو پيش ڪيائون.
وَ اَوْحَیْنَاۤ اِلٰى مُوْسٰۤى اَنْ اَلْقِ عَصَاكَ١ۚ فَاِذَا هِیَ تَلْقَفُ مَا یَاْفِكُوْنَۚ۱۱۷
۽ اسان موسيٰ ڏانهن وحي ڪئي ته: ”پنهنجي لٺ اڇلاءِ“. پوءِ اچانڪ اها انهن شين کي ڳِـــهَڻَ لڳي جيڪا انهن فريب ڪاري ڪري ڏيکاري هئي.
فَوَقَعَ الْحَقُّ وَ بَطَلَ مَا كَانُوْا یَعْمَلُوْنَۚ۱۱۸
پوءِ حق ثابت ٿي ويو ۽ جيڪو اُهي ڪري رهيا هئا سو باطل ٿي ويو.
فَغُلِبُوْا هُنَالِكَ وَ انْقَلَبُوْا صٰغِرِیْنَۚ۱۱۹
پوءِ اُن جاءِ تي ئي هارايائون ۽ (سوڀاري ٿيڻ بجاءِ) ذليل ٿي موٽيا.
قَالُوْۤا اٰمَنَّا بِرَبِّ الْعٰلَمِیْنَۙ۱۲۱
چيائون: ”اسان جهانن جي پالڻهار تي ايمان آندو.
قَالَ فِرْعَوْنُ اٰمَنْتُمْ بِهٖ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْ١ۚ اِنَّ هٰذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوْهُ فِی الْمَدِیْنَةِ لِتُخْرِجُوْا مِنْهَاۤ اَهْلَهَا١ۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ۱۲۳
فرعون چيو ته: ”اوهان منهنجي موڪل کان اڳ ان (موسيٰ) تي ايمان آندو آهي؟ بيشڪ هي هڪ فريب آهي جيڪو توهان سڀني مِلي (مون سان) هن شهر ۾ ڪيو آهي هن لاءِ ته توهان هن شهر مان ان جي رهواسين کي ڪڍو. پوءِ جلد توهان (ان جو انجام) ڄاڻي وٺندؤ.
لَاُقَطِّعَنَّ اَیْدِیَكُمْ وَ اَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ ثُمَّ لَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَعِیْنَ۱۲۴
ضرور آءٌ اوهان جا هڪ طرف جا هٿ ۽ ٻئي طرف جا پير وڍيندس پوءِ ضرور اوهان سڀني کي ڦاهي چاڙهيندس“.
قَالُوْۤا اِنَّاۤ اِلٰى رَبِّنَا مُنْقَلِبُوْنَۚ۱۲۵
چيائون: ”بيشڪ اسان پنهنجي پالڻهار ڏانهن موٽندڙ آهيون.
وَ مَا تَنْقِمُ مِنَّاۤ اِلَّاۤ اَنْ اٰمَنَّا بِاٰیٰتِ رَبِّنَا لَمَّا جَآءَتْنَا١ؕ رَبَّنَاۤ اَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَّ تَوَفَّنَا مُسْلِمِیْنَ۠۱۲۶
تون رڳو هن ڪري اسان کان انتقام ٿو وٺين جو اسان پنهنجي پالڻهار جي نشانين تي ايمان آندو آهي جڏهن اسان وٽ آيون آهن. اي اسان جا پالڻهار! اسان تي صبر جي پالوٽ ڪر ۽ اسان کي مسلمان ڪري مار“.
وَ قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اَتَذَرُ مُوْسٰى وَ قَوْمَهٗ لِیُفْسِدُوْا فِی الْاَرْضِ وَ یَذَرَكَ وَ اٰلِهَتَكَ١ؕ قَالَ سَنُقَتِّلُ اَبْنَآءَهُمْ وَ نَسْتَحْیٖ نِسَآءَهُمْ١ۚ وَ اِنَّا فَوْقَهُمْ قٰهِرُوْنَ۱۲۷
۽ فرعون جي قوم جي سردارن (فرعون کي) چيو ته: ”ڇا تون موسيٰ ۽ سندس قوم کي ڇڏي ڏيندين؟ ته ملڪ ۾ فساد ڪن ۽ تو کي ۽ تنهنجي معبودن کي ڇڏي ڏين“. (فرعون) چيو ته: ”جلد انهن جي پُٽن کي قتل ڪنداسين ۽ انهن جي زالن کي جيئرو ڇڏينداسين، ۽ بيشڪ اسان انهن مٿان غالب آهيون“.
قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهِ اسْتَعِیْنُوْا بِاللّٰهِ وَ اصْبِرُوْا١ۚ اِنَّ الْاَرْضَ لِلّٰهِ١ۙ۫ یُوْرِثُهَا مَنْ یَّشَآءُ مِنْ عِبَادِهٖ١ؕ وَ الْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِیْنَ۱۲۸
موسيٰ پنهنجي قوم کي چيو ته: ”توهان الله کان مدد وٺو ۽ صبر ڪيو. بيشڪ ڌرتي الله جي آهي اُهو پنهنجي ٻانهن مان جنهن کي چاهي ٿو ان جو وارث بنائي ٿو ۽ (چڱي) پڇاڙي پرهيزگارن جي آهي“.
قَالُوْۤا اُوْذِیْنَا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَاْتِیَنَا وَ مِنْۢ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا١ؕ قَالَ عَسٰى رَبُّكُمْ اَنْ یُّهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَ یَسْتَخْلِفَكُمْ فِی الْاَرْضِ فَیَنْظُرَ كَیْفَ تَعْمَلُوْنَ۠۱۲۹
چيائون: ”(اي موسيٰ!) اسان کي تنهنجي اچڻ کان اڳ به اذيتون ڏنيون ويون ۽ تنهنجي اچڻ کان پوءِ به“. فرمايائين: ”(پڪ سان) قريب آهي جو اوهان جو پالڻهار اوهان جي دشمن کي هلاڪ ڪري ۽ انهن جي جاءِ تي توهان کي زمين ۾ جانشين ڪري ۽ پوءِ ڏسي ته (زمين جا مالڪ ٿيڻ بعد) توهان ڪهڙي طرح عمل ڪيو ٿا“.
وَ لَقَدْ اَخَذْنَاۤ اٰلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِیْنَ وَ نَقْصٍ مِّنَ الثَّمَرٰتِ لَعَلَّهُمْ یَذَّكَّرُوْنَ۱۳۰
۽ بيشڪ اسان فرعون (جي قوم) وارن کي (ڪيئي سالن تائين) ڏڪار ۽ پيداوار جي گهٽتائي (جي سزا) ۾ گرفتار ڪيوسين ته من اُهي نصيحت پرائن.
فَاِذَا جَآءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوْا لَنَا هٰذِهٖ١ۚ وَ اِنْ تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌ یَّطَّیَّرُوْا بِمُوْسٰى وَ مَنْ مَّعَهٗ١ؕ اَلَاۤ اِنَّمَا طٰٓىِٕرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ وَ لٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا یَعْلَمُوْنَ۱۳۱
پوءِ جڏهن انهن کي خوشحالي آئي ته چيائون: ”اها اسان لاءِ هجڻ گهرجي“ ۽ جي انهن کي بدحالي پهتي ته موسيٰ ۽ جيڪي ان سان گڏ آهن انهن ڏانهن نڀاڳ جي نسبت ڪرڻ لڳا. خبردار! انهن (فرعونين) جو نڀاڳ الله وٽ ثابت آهي ۽ پر انهن مان گھڻا نه ٿا ڄاڻن.
وَ قَالُوْا مَهْمَا تَاْتِنَا بِهٖ مِنْ اٰیَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَا١ۙ فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِیْنَ۱۳۲
۽ چيائون: ”(اي موسيٰ) تون اسان وٽ جا به نشاني آڻيندين هن لاءِ ته تون ان سان اسان تي جادو ڪرين ته پوءِ به اسان تو تي ايمان آڻڻ وارا نه آهيون“.
فَاَرْسَلْنَا عَلَیْهِمُ الطُّوْفَانَ وَ الْجَرَادَ وَ الْقُمَّلَ وَ الضَّفَادِعَ وَ الدَّمَ اٰیٰتٍ مُّفَصَّلٰتٍ١۫ فَاسْتَكْبَرُوْا وَ كَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِیْنَ۱۳۳
پوءِ اسان انهن مٿان طوفان موڪليو ۽ ماڪڙ (موڪلي) ۽ جوئُون (وِڌيون) ۽ ڏيڏرَ (موڪليا) ۽ رت (وسايو. اهي) جدا جدا نشانيون موڪليون، پوءِ به انهن وڏائي ڪئي ۽ اُهي هئا ئي ڏوهاري قوم.
وَ لَمَّا وَقَعَ عَلَیْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوْا یٰمُوْسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ١ۚ لَىِٕنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَ لَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِیْۤ اِسْرَآءِیْلَۚ۱۳۴
۽ جڏهن به انهن تي عذاب واقع ٿيو ته چوڻ لڳا: ”اي موسيٰ! اسان لاءِ پنهنجي پالڻهار کان ان معاهدي جي بنياد تي دعا گهر جيڪو تو وٽ آهي. جيڪڏهن تو اسان تان عذاب ٽارايو ته اسان ضرور تو تي ايمان آڻينداسين ۽ بني اسرائيل کي ضرور تو سان گڏ موڪلينداسين“.
فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ اِلٰۤى اَجَلٍ هُمْ بٰلِغُوْهُ اِذَا هُمْ یَنْكُثُوْنَ۱۳۵
پوءِ جڏهن اسان انهن تان ان مدت تائين جنهن تائين اُهي پهچڻ وارا هئا عذاب پئي ٽاريو ته انهن اوڏي مهل ئي معاهدو ٽوڙي پئي ڇڏيو.
فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ فِی الْیَمِّ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰیٰتِنَا وَ كَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِیْنَ۱۳۶
پوءِ اسان انهن کان (بد عملين) جو بدلو ورتو سو اسان انهن کي سمنڊ ۾ ٻوڙيو هن ڪري جو انهن اسان جي آيتن کي ڪوڙو چيو ۽ اهي ان کان غافل هئا.
وَ اَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِیْنَ كَانُوْا یُسْتَضْعَفُوْنَ مَشَارِقَ الْاَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا الَّتِیْ بٰرَكْنَا فِیْهَا١ؕ وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنٰى عَلٰى بَنِیْۤ اِسْرَآءِیْلَ١ۙ۬ بِمَا صَبَرُوْا١ؕ وَ دَمَّرْنَا مَا كَانَ یَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهٗ وَ مَا كَانُوْا یَعْرِشُوْنَ۱۳۷
۽ اسان قومِ (بني اسرائيل) کي جيڪي ڪمزور سمجھيا ويندا هئا ان سرزمين جي اولھ ۽ اوڀر جو وارث بنايوسين جنهن ۾ اسان برڪت رکائي هئي. ۽ بني اسرائيل جي حق ۾ تنهنجي پالڻهار جو سهڻو وعدو پورو ٿي ويو هن ڪري جو صبر ڪيائون. ۽ اسان (انهن محلاتن کي) برباد ڪري ڇڏيو جيڪي فرعون ۽ ان جي قوم وارا ٺاهيندا هئا ۽ جيڪي اوچيون ماڙيون ٺاهيندا هئا.
وَ جٰوَزْنَا بِبَنِیْۤ اِسْرَآءِیْلَ الْبَحْرَ فَاَتَوْا عَلٰى قَوْمٍ یَّعْكُفُوْنَ عَلٰۤى اَصْنَامٍ لَّهُمْ١ۚ قَالُوْا یٰمُوْسَى اجْعَلْ لَّنَاۤ اِلٰهًا كَمَا لَهُمْ اٰلِهَةٌ١ؕ قَالَ اِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُوْنَ۱۳۸
۽ اسان بني اسرائيل کي سمنڊ (بحر قلزم) کان پار ڪيوسين ته هڪ اهڙي قوم وٽ آيا جيڪي پنهنجي بتن جا مجاور هئا. چيائون: ”اي موسيٰ! اسان لاءِ به اهڙو معبود ٺاھ جيئن هنن جا معبود آهن“. فرمايائين: ”پڪ سان اوهان اهڙي قوم آهيو جو جهالت ڪيو ٿا.
اِنَّ هٰۤؤُلَآءِ مُتَبَّرٌ مَّا هُمْ فِیْهِ وَ بٰطِلٌ مَّا كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۱۳۹
بيشڪ اهي جنهن (بت پرستي) ۾ آهن اُها برباد ٿيڻ واري آهي ۽ جيڪي ڪن ٿا سو باطل آهي“.
قَالَ اَغَیْرَ اللّٰهِ اَبْغِیْكُمْ اِلٰهًا وَّ هُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعٰلَمِیْنَ۱۴۰
چيائين: ”ڇا الله کان سواءِ اوهان لاءِ ڪو ٻيو معبود تلاش ڪيان؟ حالانڪه ان اوهان کي جهانن تي فضيلت ڏني آهي“.
وَ اِذْ اَنْجَیْنٰكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ یَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْٓءَ الْعَذَابِ١ۚ یُقَتِّلُوْنَ اَبْنَآءَكُمْ وَ یَسْتَحْیُوْنَ نِسَآءَكُمْ١ؕ وَ فِیْ ذٰلِكُمْ بَلَآءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِیْمٌ۠۱۴۱
۽ (ياد ڪيو) جڏهن اسان اوهان کي فرعون وارن کان نجات ڏني جيڪي اوهان کي ڏاڍو برو عذاب ڏيندا هئا، جو اوهان جي پُٽن کي قتل ڪندا هئا ۽ اوهان جي نياڻين کي جيئرو ڇڏيندا هئا. ۽ ان ۾ اوهان جي پالڻهار پاران اوهان جي تمام وڏي آزمائش هئي.
وَ وٰعَدْنَا مُوْسٰى ثَلٰثِیْنَ لَیْلَةً وَّ اَتْمَمْنٰهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِیْقَاتُ رَبِّهٖۤ اَرْبَعِیْنَ لَیْلَةً١ۚ وَ قَالَ مُوْسٰى لِاَخِیْهِ هٰرُوْنَ اخْلُفْنِیْ فِیْ قَوْمِیْ وَ اَصْلِحْ وَ لَا تَتَّبِعْ سَبِیْلَ الْمُفْسِدِیْنَ۱۴۲
۽ اسان موسيٰ سان ٽيهن راتين جو وعدو ڪيو ۽ اسان ان کي ڏھ (راتيون) ملائي مڪمل ڪيو پوءِ سندس پالڻهار جي چاليھ راتين واري وعدي جو وقت پورو ٿيو ۽ موسيٰ پنهنجي ڀاءُ هارون کي چيو ته: ”منهنجي قوم ۾ منهنجو جانشين ٿي ۽ اصلاح ڪندو رھ ۽ فسادين جي واٽ جي پيروڪاري نه ڪجانءِ“.
وَ لَمَّا جَآءَ مُوْسٰى لِمِیْقَاتِنَا وَ كَلَّمَهٗ رَبُّهٗ١ۙ قَالَ رَبِّ اَرِنِیْۤ اَنْظُرْ اِلَیْكَ١ؕ قَالَ لَنْ تَرٰىنِیْ وَ لٰكِنِ انْظُرْ اِلَى الْجَبَلِ فَاِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهٗ فَسَوْفَ تَرٰىنِیْ١ۚ فَلَمَّا تَجَلّٰى رَبُّهٗ لِلْجَبَلِ جَعَلَهٗ دَكًّا وَّ خَرَّ مُوْسٰى صَعِقًا١ۚ فَلَمَّاۤ اَفَاقَ قَالَ سُبْحٰنَكَ تُبْتُ اِلَیْكَ وَ اَنَا اَوَّلُ الْمُؤْمِنِیْنَ۱۴۳
۽ جڏهن موسيٰ اسان جي وعدي واري وقت (۽ جاءِ) تي آيو ته ان سان سندس پالڻهار ڳالهايو. چيائين: ”اي پروردگار! مون کي (پنهنجو جلوو) ڏيکار ته آءٌ توکي ڏسان“. فرمايائين: ”تون مون کي ڏسي نه سگهندين ۽ پر تون پهاڙ (طور) ڏانهن نهار پوءِ جي اهو پنهنجي جاءِ تي بيٺو رهيو ته پوءِ جلد تون مون کي ڏسي سگهندين“. پوءِ جڏهن سندس پالڻهار جبل تي تجلي فرمائي ته ان کي ٽڪرا ٽڪرا ڪري ڇڏيائين ۽ موسيٰ بي هوش ٿي ڪِري پيو. پوءِ جڏهن هوش ۾ آيو ته چيائين: ”توکي پاڪائي آهي تنهنجي حضور ۾ توبه ڪيم ۽ آءٌ سڀ کان پهريون ايمان آڻڻ وارو آهيان“.
قَالَ یٰمُوْسٰۤى اِنِّی اصْطَفَیْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسٰلٰتِیْ وَ بِكَلَامِیْ١ۖ٘ فَخُذْ مَاۤ اٰتَیْتُكَ وَ كُنْ مِّنَ الشّٰكِرِیْنَ۱۴۴
فرمايائين: ”اي موسيٰ مون تو کي ماڻهن مٿان برگزيدو بنايو آهي پنهنجي رسالت ۽ پنهنجي ڪلام سبب پوءِ جو ڪجھ مون تو کي ڏنو آهي سو وٺ ۽ شڪر گذارن منجهان بنج“.
وَ كَتَبْنَا لَهٗ فِی الْاَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَیْءٍ مَّوْعِظَةً وَّ تَفْصِیْلًا لِّكُلِّ شَیْءٍ١ۚ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَّ اْمُرْ قَوْمَكَ یَاْخُذُوْا بِاَحْسَنِهَا١ؕ سَاُورِیْكُمْ دَارَ الْفٰسِقِیْنَ۱۴۵
۽ اسان ان جي لاءِ (تورات جي) تختين مٿان هر شيءِ بابت نصيحت ۽ هر شيءِ جو تفصيل لکي ڏنو. پوءِ (چيوسين اي موسيٰ!) ”ان کي مضبوطي سان وٺ ۽ پنهنجي قوم کي حڪم ڪر ته اُهي ان جي سهڻين ڳالهين کي اختيار ڪن. جلد آءٌ اوهان کي بدڪارن جو گهر ڏيکاريندس.
سَاَصْرِفُ عَنْ اٰیٰتِیَ الَّذِیْنَ یَتَكَبَّرُوْنَ فِی الْاَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ١ؕ وَ اِنْ یَّرَوْا كُلَّ اٰیَةٍ لَّا یُؤْمِنُوْا بِهَا١ۚ وَ اِنْ یَّرَوْا سَبِیْلَ الرُّشْدِ لَا یَتَّخِذُوْهُ سَبِیْلًا١ۚ وَ اِنْ یَّرَوْا سَبِیْلَ الْغَیِّ یَتَّخِذُوْهُ سَبِیْلًا١ؕ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰیٰتِنَا وَ كَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِیْنَ۱۴۶
سگھوئي آءٌ پنهنجي آيتن کان انهن ماڻهن کي پاسائتو رکندس جيڪي ڌرتي ۾ ناحق وڏائي ڪن ٿا. ۽ جي سڀ آيتون ڏسن ته به ان تي ايمان نه آڻيندا ۽ جي هدايت وارو رستو ڏسن ته ان کي (پنهنجو) رستو نه بنائيندا ۽ جيڪڏهن گمراهي جي واٽ ڏسندا ته ان کي پنهنجي راھ بنائي وٺندا. اهو هن لاءِ جو انهن اسان جي آيتن کي ڪوڙو چيو ۽ ان کان غافل هيا.
وَ الَّذِیْنَ كَذَّبُوْا بِاٰیٰتِنَا وَ لِقَآءِ الْاٰخِرَةِ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ١ؕ هَلْ یُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۠۱۴۷
۽ جن ماڻهن اسان جي آيتن کي ۽ آخرت جي ملاقات کي ڪوڙو چيو ته انهن جا عمل چٽ ٿي ويا. ٻيو ڪو بدلو ڪونه ڏنا ويندا سواءِ ان جي جيڪي اهي عمل ڪندا هئا.
وَ اتَّخَذَ قَوْمُ مُوْسٰى مِنْۢ بَعْدِهٖ مِنْ حُلِیِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهٗ خُوَارٌ١ؕ اَلَمْ یَرَوْا اَنَّهٗ لَا یُكَلِّمُهُمْ وَ لَا یَهْدِیْهِمْ سَبِیْلًا١ۘ اِتَّخَذُوْهُ وَ كَانُوْا ظٰلِمِیْنَ۱۴۸
۽ موسيٰ جِي قوم سندس (طُور تي وڃڻ) بعد پنهنجي زيورن مان گابي جو بوتو بنايو جنهن ۾ رنڀڻ (جو آواز) هيو. ڇا نه ڏٺائون ته اُهو نه انهن سان ڳالهائي ٿو ۽ نه انهن کي رستو ڏيکاري ٿو. (پوءِ به) ان کي (معبود بنائي) ورتائون ۽ اُهي ظالم هئا.
وَ لَمَّا سُقِطَ فِیْۤ اَیْدِیْهِمْ وَ رَاَوْا اَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوْا١ۙ قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ یَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَ یَغْفِرْ لَنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِیْنَ۱۴۹
۽ جڏهن (حاج) هٿان هلي وِيَنِ ۽ ڏٺائون ته واقعي اُهي گمراھ ٿي ويا آهن ته چيائون: ”جي اسان مٿان اسان جو رب رحم نه ڪندو ۽ اسان کي معافي نه ڏيندو ته اسان ضرور خساري وارن مان ٿي پونداسين“.
وَ لَمَّا رَجَعَ مُوْسٰۤى اِلٰى قَوْمِهٖ غَضْبَانَ اَسِفًا١ۙ قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُوْنِیْ مِنْۢ بَعْدِیْ١ۚ اَعَجِلْتُمْ اَمْرَ رَبِّكُمْ١ۚ وَ اَلْقَى الْاَلْوَاحَ وَ اَخَذَ بِرَاْسِ اَخِیْهِ یَجُرُّهٗۤ اِلَیْهِ١ؕ قَالَ ابْنَ اُمَّ اِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُوْنِیْ وَ كَادُوْا یَقْتُلُوْنَنِیْ١ۖ٘ فَلَا تُشْمِتْ بِیَ الْاَعْدَآءَ وَ لَا تَجْعَلْنِیْ مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِیْنَ۱۵۰
۽ جڏهن موسيٰ پنهنجي قوم ڏانهن غصي ۽ غم ۾ ڀريل موٽيو ته چيائين: ”توهان مون کان پوءِ منهنجي پرپٺ جو ڪيو سو نهايت برو آهي ڇا توهان پنهنجي پروردگار جي حڪم کان اڳ ئي جلد بازي ڪئي“ ۽ (تورات جون) تختيون (هيٺ) رکيائين ۽ پنهنجي ڀاءُ جي مٿي (جي وارن کي) پڪڙي پاڻ ڏانهن ڇڪيائين. (هارون) چيو: ”اي منهنجي ماءُ جا پُٽ! بيشڪ مون کي ماڻهن ڪمزور سمجهيو ۽ قريب هيو ته مون کي ئي قتل ڪري ڇڏن سو تون مون تي دشمن نه کِلاءِ ۽ مون کي ظالمن جي قوم سان شامل نه ڪر“
قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِیْ وَ لِاَخِیْ وَ اَدْخِلْنَا فِیْ رَحْمَتِكَ١ۖ٘ وَ اَنْتَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِیْنَ۠۱۵۱
(موسيٰ) عرض ڪيو: ”اي منهنجا مالڪ! مون کي ۽ منهنجي ڀاءُ کي بخش ڪر ۽ اسان کي پنهنجي رحمت ۾ داخل ڪر ۽ تون سڀ کان وڌيڪ رحم ڪرڻ وارو آهين“.
اِنَّ الَّذِیْنَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَیَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَ ذِلَّةٌ فِی الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا١ؕ وَ كَذٰلِكَ نَجْزِی الْمُفْتَرِیْنَ۱۵۲
بيشڪ جن ماڻهن گابي کي (معبود ڪري) ورتو جلد انهن کي دنياوي زندگي ۾ سندن پالڻهار پاران ڏمر ۽ خواري ملندي ۽ اهڙي طرح اسان ڪوڙ ٺاهيندڙن کي سزا ڏيندا آهيون.
وَ الَّذِیْنَ عَمِلُوا السَّیِّاٰتِ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِهَا وَ اٰمَنُوْۤا١٘ اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ۱۵۳
۽ اُهي ماڻهو جن برا عمل ڪيا ۽ ان کان پوءِ توبه ڪيائون ۽ ايمان آندائون بيشڪ تنهنجو پروردگار ان کان پوءِ وڏو بخشڻهار ٻاجهارو آهي.
وَ لَمَّا سَكَتَ عَنْ مُّوْسَى الْغَضَبُ اَخَذَ الْاَلْوَاحَ١ۖۚ وَ فِیْ نُسْخَتِهَا هُدًى وَّ رَحْمَةٌ لِّلَّذِیْنَ هُمْ لِرَبِّهِمْ یَرْهَبُوْنَ۱۵۴
۽ جڏهن موسيٰ جي ڪاوڙ لٿي ته تختيون کنيائين ۽ انهن جي لکت ۾ هدايت ۽ رحمت هئي انهن ماڻهن لاءِ جيڪي پنهنجي رب کان ڊڄن ٿا.
وَ اخْتَارَ مُوْسٰى قَوْمَهٗ سَبْعِیْنَ رَجُلًا لِّمِیْقَاتِنَا١ۚ فَلَمَّاۤ اَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ اَهْلَكْتَهُمْ مِّنْ قَبْلُ وَ اِیَّایَ١ؕ اَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَآءُ مِنَّا١ۚ اِنْ هِیَ اِلَّا فِتْنَتُكَ١ؕ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَآءُ وَ تَهْدِیْ مَنْ تَشَآءُ١ؕ اَنْتَ وَلِیُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَ ارْحَمْنَا وَ اَنْتَ خَیْرُ الْغٰفِرِیْنَ۱۵۵
۽ موسيٰ پنهنجي قوم مان ستر مرد اسان جي مقرر ڪيل وقت (تي حاضر ٿيڻ) لاءِ چونڊيا. پوءِ جڏهن انهن کي شديد زلزلي پڪڙيو ته (موسيٰ) عرض ڪيو: ”اي پروردگار جي تون چاهين ها ته هن کان اڳ انهن کي ۽ مون کي هلاڪ ڪري ڇڏين ها! ڇا تون اسان کي ان (خطا جي) ڪري هلاڪ ٿو ڪرين؟ جيڪا اسان ڪن مان بي وقوف ماڻهن ڪئي. اها تنهنجي آزمائش ئي آهي ان جي ذريعي جنهن کي چاهين گمراھ ڪرين ۽ جنهن کي چاهين هدايت ڪرين. تون ئي اسان جو ڪارساز آهين پوءِ اسان جي بخشش ڪر ۽ اسان تي رحم ڪر ۽ تون سڀني کان ڀلو بخشڻهار آهين.
وَ اكْتُبْ لَنَا فِیْ هٰذِهِ الدُّنْیَا حَسَنَةً وَّ فِی الْاٰخِرَةِ اِنَّا هُدْنَاۤ اِلَیْكَ١ؕ قَالَ عَذَابِیْۤ اُصِیْبُ بِهٖ مَنْ اَشَآءُ١ۚ وَ رَحْمَتِیْ وَ سِعَتْ كُلَّ شَیْءٍ١ؕ فَسَاَكْتُبُهَا لِلَّذِیْنَ یَتَّقُوْنَ وَ یُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَ الَّذِیْنَ هُمْ بِاٰیٰتِنَا یُؤْمِنُوْنَۚ۱۵۶
۽ اسان جي لاءِ هن دنيا ۽ آخرت ۾ چڱائي لکي ڇڏ بيشڪ اسان تو ڏانهن موٽيا آهيون. الله فرمايو: ”منهنجو عذاب جنهن کي چاهيان پهچايان ٿو ۽ منهنجي رحمت هر شيءِ کان وڌيڪ ڪشادي آهي. پوءِ جلد اها انهن لاءِ لکندس جيڪي پرهيزگاري ڪن ٿا ۽ زڪواة ڏين ٿا ۽ جيڪي اسان جي آيتن تي ايمان رکڻ وارا آهن“.
اَلَّذِیْنَ یَتَّبِعُوْنَ الرَّسُوْلَ النَّبِیَّ الْاُمِّیَّ الَّذِیْ یَجِدُوْنَهٗ مَكْتُوْبًا عِنْدَهُمْ فِی التَّوْرٰىةِ وَ الْاِنْجِیْلِ١٘ یَاْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوْفِ وَ یَنْهٰىهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ یُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبٰتِ وَ یُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبٰٓىِٕثَ وَ یَضَعُ عَنْهُمْ اِصْرَهُمْ وَ الْاَغْلٰلَ الَّتِیْ كَانَتْ عَلَیْهِمْ١ؕ فَالَّذِیْنَ اٰمَنُوْا بِهٖ وَ عَزَّرُوْهُ وَ نَصَرُوْهُ وَ اتَّبَعُوا النُّوْرَ الَّذِیْۤ اُنْزِلَ مَعَهٗۤ١ۙ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ۠۱۵۷
جي ماڻهو هن رسول (ﷺ) جي پيروي ڪن ٿا جو نبي اُمي (يعني دنيا جي ڪنهن استاد وٽ پڙهيل نه) آهي جنهن (جي واکاڻ) کي اُهي پاڻ وٽ تورات ۽ انجيل ۾ لکيل لهن ٿا. جو انهن کي نيڪين جو حڪم ڪري ٿو ۽ انهن کي براين کان روڪي ٿو ۽ انهن لاءِ پاڪيزه شيون حلال ڪري ٿو ۽ انهن تي گنديون شيون حرام ڪري ٿو ۽ انهن تان ڳرا بار ۽ جيڪي ڳٽ مٿن هئا سي لاهي ٿو. پوءِ جن ماڻهن مٿس ايمان آندو ۽ سندس عزت ڪيائون ۽ سندس مدد ڪيائون ۽ ان نور (قرآن) جي پيروي ڪيائون جيڪو ساڻس گڏ نازل ڪيو ويو آهي ته اُهي ئي ڪامياب آهن.
قُلْ یٰۤاَیُّهَا النَّاسُ اِنِّیْ رَسُوْلُ اللّٰهِ اِلَیْكُمْ جَمِیْعَا اِ۟لَّذِیْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ١ۚ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ یُحْیٖ وَ یُمِیْتُ١۪ فَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَ رَسُوْلِهِ النَّبِیِّ الْاُمِّیِّ الَّذِیْ یُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ كَلِمٰتِهٖ وَ اتَّبِعُوْهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ۱۵۸
چؤ: ”اي انسانو! بيشڪ آءُ اوهان سڀني ڏانهن ان الله جو رسول آهيان جنهن جي بادشاهي آسمانن ۽ زمين ۾ آهي. ناهي ڪوئي معبود سواءِ ان جي، اهو جياري ٿو ۽ ماري ٿو. پوءِ الله تي ايمان آڻيو ۽ ان جي رسول تي (ايمان آڻيو) جيڪو امي (لقب وارو) نبي آهي جيڪو الله تي ۽ ان جي احڪامن تي ايمان رکي ٿو ۽ اوهان ان جي پيروي ڪيو ته توهان هدايت وارا ٿيو.
وَ مِنْ قَوْمِ مُوْسٰۤى اُمَّةٌ یَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَ بِهٖ یَعْدِلُوْنَ۱۵۹
۽ موسيٰ جي قوم مان هڪ جماعت آهي جيڪي حق جي راھ ٻڌائن ٿا ۽ ان جي مطابق انصاف (سان فيصلا) ڪن ٿا.
وَ قَطَّعْنٰهُمُ اثْنَتَیْ عَشْرَةَ اَسْبَاطًا اُمَمًا١ؕ وَ اَوْحَیْنَاۤ اِلٰى مُوْسٰۤى اِذِ اسْتَسْقٰىهُ قَوْمُهٗۤ اَنِ اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَ١ۚ فَانْۢبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَیْنًا١ؕ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ١ؕ وَ ظَلَّلْنَا عَلَیْهِمُ الْغَمَامَ وَ اَنْزَلْنَا عَلَیْهِمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوٰى١ؕ كُلُوْا مِنْ طَیِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ١ؕ وَ مَا ظَلَمُوْنَا وَ لٰكِنْ كَانُوْۤا اَنْفُسَهُمْ یَظْلِمُوْنَ۱۶۰
۽ اسان انهن (بني اسرائيل) کي ٻارهن خاندانن ۾ ورهائي سڀ الڳ الڳ جماعت بنائي. ۽ اسان موسيٰ ڏانهن وحي ڪئي جنهن وقت سندس قوم کانئس پاڻيءَ جي طلب ڪئي ته پنهنجي لٺ پٿر تي هڻ! پوءِ ان مان ٻارهن چشما وهي هليا. هر ماڻهو پنهنجي پاڻي ڀرڻ جي جاءِ ڄاڻِي ورتِي. ۽ اسان انهن مٿان ڪڪرن جي ڇانؤ ڪئي ۽ اسان انهن تي من ۽ سلويٰ (جنتي کاڌو) لاٿو. کائو ان مان جيڪي اسان اوهان کي پاڪيزه رزق بنائي ڏنو آهي. انهن (بي فرمانيون ڪري) اسان سان ظلم نه ڪيو پر پاڻ پنهنجي جانين سان ظلم پئي ڪيائون.
وَ اِذْ قِیْلَ لَهُمُ اسْكُنُوْا هٰذِهِ الْقَرْیَةَ وَ كُلُوْا مِنْهَا حَیْثُ شِئْتُمْ وَ قُوْلُوْا حِطَّةٌ وَّ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِیْٓـٰٔتِكُمْ١ؕ سَنَزِیْدُ الْمُحْسِنِیْنَ۱۶۱
۽ جڏهن کين چيو ويو ته: ”هن ڳوٺ ۾ وڃي رهو ۽ ان مان جتان وڻي وڃي کائو ۽ چئو حِطَّةٌ ”معاف ڪر“ ۽ دروازي مان سجدو ڪندي داخل ٿيو ته اسان اوهان جون خطائون بخشينداسين. جلد اسان نيڪوڪارن کي وڌائينداسين“.
فَبَدَّلَ الَّذِیْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ قَوْلًا غَیْرَ الَّذِیْ قِیْلَ لَهُمْ فَاَرْسَلْنَا عَلَیْهِمْ رِجْزًا مِّنَ السَّمَآءِ بِمَا كَانُوْا یَظْلِمُوْنَ۠۱۶۲
پوءِ انهن مان جن ماڻهن ظلم ڪيو ته اها ڳالھ جيڪا کين چئي وئي هئي سا ٻي ڳالھ سان بدلائي ڇڏيائون. پوءِ اسان انهن تي آسمان مان عذاب موڪليو، ان ڪري جو اُهي ظلم ڪندا هئا.
وَ سْـَٔلْهُمْ عَنِ الْقَرْیَةِ الَّتِیْ كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ١ۘ اِذْ یَعْدُوْنَ فِی السَّبْتِ اِذْ تَاْتِیْهِمْ حِیْتَانُهُمْ یَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَّ یَوْمَ لَا یَسْبِتُوْنَ١ۙ لَا تَاْتِیْهِمْ١ۛۚ كَذٰلِكَ١ۛۚ نَبْلُوْهُمْ بِمَا كَانُوْا یَفْسُقُوْنَ۱۶۳
۽ انهن کان ان ڳوٺ جي باري ۾ پڇ جيڪو سمنڊ جي ڪناري واقع هيو. جڏهن ڇنڇر جي ڏينهن جي باري ۾ حد کان وڌڻ لڳا جڏهن انهن جون مڇيون ڇنڇر ڏينهن انهن اڳيان (پاڻيءَ جي سطح تي) ظاهر ٿي اينديون هيون ۽ (جڏهن) ڇنڇر جو ڏينهن نه هوندو هيو ته (سطح تي) نه اينديون هيون..اهڙي طرح.. اسان انهن کي آزمايو پئي ان ڪري جو اهي نا فرماني ڪندا هئا.
وَ اِذْ قَالَتْ اُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُوْنَ قَوْمَا١ۙ اِ۟للّٰهُ مُهْلِكُهُمْ اَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِیْدًا١ؕ قَالُوْا مَعْذِرَةً اِلٰى رَبِّكُمْ وَ لَعَلَّهُمْ یَتَّقُوْنَ۱۶۴
۽ جنهن وقت انهن مان هڪ جماعت چيو ته: ”ان قوم کي ڇو ٿا نصيحت ڪيو؟ جن کي الله هلاڪ ڪرڻ وارو آهي يا انهن کي سخت عذاب ڪرڻ وارو آهي“ ته چيائون: ”اوهان جي پالڻهار جي حضور معذرت پيش ڪرڻ لاءِ ۽ هن لاءِ ته من اُهي پرهيزگار بنجي وڃن“.
فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖۤ اَنْجَیْنَا الَّذِیْنَ یَنْهَوْنَ عَنِ السُّوْٓءِ وَ اَخَذْنَا الَّذِیْنَ ظَلَمُوْا بِعَذَابٍۭ بَىِٕیْسٍۭ بِمَا كَانُوْا یَفْسُقُوْنَ۱۶۵
پوءِ جڏهن وساري ڇڏيائون (ان ڳالهين کي) جن جي کين نصيحت ڪئي وئي هئي ته اسان (رڳو) انهن کي نجات ڏني جيڪي برائي کان روڪيندا هئا ۽ جي ظلم ڪندا هئا انهن کي بڇڙي عذاب ۾ پڪڙيوسين ان ڪري جو اُهي نافرماني ڪندا هئا.
فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَّا نُهُوْا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِىِٕیْنَ۱۶۶
پوءِ جڏهن اُهي حد کان ٽپي ويا ان (ڳالھ) ۾ جنهن کان منع ڪيا ويا هئا ته اسان انهن کي چيو ته ذليل ۽ خوار ڀولڙا ٿي پئو.
وَ اِذْ تَاَذَّنَ رَبُّكَ لَیَبْعَثَنَّ عَلَیْهِمْ اِلٰى یَوْمِ الْقِیٰمَةِ مَنْ یَّسُوْمُهُمْ سُوْٓءَ الْعَذَابِ١ؕ اِنَّ رَبَّكَ لَسَرِیْعُ الْعِقَابِ١ۖۚ وَ اِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ۱۶۷
۽ جنهن وقت تنهنجي پالڻهار اعلان ڪيو ته قيامت جي ڏينهن تائين ضرورانهن (يهودين) مٿان ڪونه ڪو اهڙو ماڻهو موڪليندو رهندو جيڪو کين بڇڙو عذاب پهچائيندو رهندو. بيشڪ تنهنجو پالڻهار جلدي سزا ڏيڻ وارو آهي ۽ اُهو وڏو بخشڻهار ٻاجهارو آهي.
وَ قَطَّعْنٰهُمْ فِی الْاَرْضِ اُمَمًا١ۚ مِنْهُمُ الصّٰلِحُوْنَ وَ مِنْهُمْ دُوْنَ ذٰلِكَ١٘ وَ بَلَوْنٰهُمْ بِالْحَسَنٰتِ وَ السَّیِّاٰتِ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُوْنَ۱۶۸
۽ اسان انهن کي زمين ۾ ٽولن ٽولن ۾ ورهائي ڇڏيو. انهن مان ڪي نيڪوڪار آهن ۽ انهن مان ڪي ٻي طرح جا (يعني بدڪار) آهن ۽ اسان انهن کي خوشحالين ۽ بدحالين سان آزمايو من ته اُهي موٽن.
فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ یَاْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَ یَقُوْلُوْنَ سَیُغْفَرُ لَنَا١ۚ وَ اِنْ یَّاْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ یَاْخُذُوْهُ١ؕ اَلَمْ یُؤْخَذْ عَلَیْهِمْ مِّیْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا یَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَ دَرَسُوْا مَا فِیْهِ١ؕ وَ الدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَیْرٌ لِّلَّذِیْنَ یَتَّقُوْنَ١ؕ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ۱۶۹
پوءِ انهن کان بعد (نا اهل ماڻهو) انهن جي جاءِ تي آيا جي ڪتاب جا وارث ٿي ڪري به هن خسيس دنيا جو سامان (بطور رشوت) وٺن ٿا ۽ چون ٿا ته: جلد اسان جي بخشش ڪئي ويندي. (ٻيهر ائين نه ڪنداسين) حالانڪه انهن وٽ جي اهڙو مال (ٻيو به) اچي ته ان کي به وٺندا. ڇا انهن کان ڪتاب ۾ هي عهد نه ورتو ويو هيو ته اُهي الله تي حق کان سواءِ ٻيو ڪجھ نه چوندا ۽ انهن خود پڙهيو به آهي جو ڪجھ ان (ڪتاب) ۾ آهي. ۽ آخرت جو گهر انهن لاءِ ڀلو آهي جيڪي پرهيزگار آهن ڇا پوءِ نه ٿا سمجهو.
وَ الَّذِیْنَ یُمَسِّكُوْنَ بِالْكِتٰبِ وَ اَقَامُوا الصَّلٰوةَ١ؕ اِنَّا لَا نُضِیْعُ اَجْرَ الْمُصْلِحِیْنَ۱۷۰
۽ جيڪي ماڻهو (الله جي) ڪتاب کي مضبوطيءَ سان پڪڙن ٿا ۽ نماز قائم رکن ٿا. ته بيشڪ اسان اصلاح ڪرڻ وارن جو اجر ضايع نه ٿا ڪيون.
وَ اِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَاَنَّهٗ ظُلَّةٌ وَّ ظَنُّوْۤا اَنَّهٗ وَاقِعٌۢ بِهِمْ١ۚ خُذُوْا مَاۤ اٰتَیْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّ اذْكُرُوْا مَا فِیْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ۠۱۷۱
۽ (اُهو وقت ياد ڪر) جڏهن اسان انهن جي مٿان جبل کي کنيوسين ڄڻڪ اهو هڪ ڇَٽي آهي ۽ سمجھيائون ته اهو سندن مٿان ڪِرڻ وارو آهي. (چيوسين) ”جيڪي اسان اوهان کي ڏنو آهي سو مضبوطيءَ سان پڪڙيو ۽ جيڪي ان ۾ آهي سو ياد ڪيو تان ته توهان پرهيزگار ٿيو“.
وَ اِذْ اَخَذَ رَبُّكَ مِنْۢ بَنِیْۤ اٰدَمَ مِنْ ظُهُوْرِهِمْ ذُرِّیَّتَهُمْ وَ اَشْهَدَهُمْ عَلٰۤى اَنْفُسِهِمْ اَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ١ؕ قَالُوْا بَلٰى١ۛۚ شَهِدْنَا١ۛۚ اَنْ تَقُوْلُوْا یَوْمَ الْقِیٰمَةِ اِنَّا كُنَّا عَنْ هٰذَا غٰفِلِیْنَۙ۱۷۲
۽ (ياد ڪر) جڏهن تنهنجي پالڻهار آدم جي اولاد جي پُٺين مان سندن کي اولاد ڪڍيو ۽ انهن کي خود مٿن شاهد بنايائين. (پڇيائين) ”ڇا آءٌ اوهان جو رب نه آهيان“؟ چيائون: ”هائو! (تون اسان جو رب آهين).. اسان شاهدي ڏيون ٿا“.. (فرمايائين) متان قيامت واري ڏينهن چئو ته: ”اسان هن کان غافل هئاسين“.
اَوْ تَقُوْلُوْۤا اِنَّمَاۤ اَشْرَكَ اٰبَآؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا ذُرِّیَّةً مِّنْۢ بَعْدِهِمْ١ۚ اَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُوْنَ۱۷۳
يا متان چئو ته: ”شرڪ (جو آغاز) ته اسان جي ابن ڏاڏن اڳ ڪيو هيو ۽ اسان انهن کان پوءِ انهن جو اولاد آهيون. ڇا پوءِ تون اسان کي ان ڪري هلاڪ ڪندين، جيڪو گمراھ ماڻهو ڪري ويا“؟
وَ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰیٰتِ وَ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُوْنَ۱۷۴
۽ اهڙي طرح اسان آيتون کولي کولي بيان ٿا ڪيون ته من اُهي موٽن.
وَ اتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَاَ الَّذِیْۤ اٰتَیْنٰهُ اٰیٰتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَاَتْبَعَهُ الشَّیْطٰنُ فَكَانَ مِنَ الْغٰوِیْنَ۱۷۵
۽ انهن کي ان ماڻهو جو قصو به پڙهي ٻڌاءِ جنهن کي اسان پنهنجون آيتون ڏنيون پوءِ انهن کان (بلڪل) نڪري ويو. پوءِ شيطان ان جي پويان لڳو پوءِ گمراهن مان ٿي ويو.
وَ لَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَ لٰكِنَّهٗۤ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَوٰىهُ١ۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِ١ۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَیْهِ یَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ یَلْهَثْ١ؕ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِیْنَ كَذَّبُوْا بِاٰیٰتِنَا١ۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ یَتَفَكَّرُوْنَ۱۷۶
۽ جيڪڏهن اسان چاهيون ها ته انهن (آيتن) جي ذريعي ان کي بلند ڪيون ها ۽ پر اهو زمين ڏانهن (پستين ۾) ڪِري پيو ۽ پنهنجي خواهشن پٺيان لڳو. پوءِ ان جو مثال ان ڪتي وانگر آهي، جيڪڏهن ان تي سختي ڪرين ته سهڪندو يا جي ان کي ڇڏي ڏين ته به سهڪندو. اهو اهڙي قوم جو مثال آهي جن اسان جي آيتن کي ڪوڙو چيو. پوءِ تون قصا بيان ڪر من اهي فڪر ڪن.
سَآءَ مَثَلَا اِ۟لْقَوْمُ الَّذِیْنَ كَذَّبُوْا بِاٰیٰتِنَا وَ اَنْفُسَهُمْ كَانُوْا یَظْلِمُوْنَ۱۷۷
ان قوم جو بڇڙو مثال آهي جن اسان جي آيتن کي ڪوڙو چيو ۽ اُهي پاڻ پنهنجي جانين تي ظلم ڪندا رهيا آهن.
مَنْ یَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِیْ١ۚ وَ مَنْ یُّضْلِلْ فَاُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ۱۷۸
جنهن کي الله هدايت ڪري اُهو ئي هدايت وارو آهي ۽ جنهن کي گمراھ ڪري ته پوءِ اهي نقصان وارا آهن.
وَ لَقَدْ ذَرَاْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِیْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَ الْاِنْسِ١ۖ٘ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا یَفْقَهُوْنَ بِهَا١٘ وَ لَهُمْ اَعْیُنٌ لَّا یُبْصِرُوْنَ بِهَا١٘ وَ لَهُمْ اٰذَانٌ لَّا یَسْمَعُوْنَ بِهَا١ؕ اُولٰٓىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ١ؕ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ۱۷۹
۽ تحقيق اسان جِنن ۽ انسانن مان گهڻن کي جهنم لاءِ پيدا ڪيو آهي انهن کي دليون آهن پر انهن سان سمجهن نه ٿا ۽ انهن کي اکيون آهن پر انهن سان ڏسن نه ٿا ۽ انهن کي ڪن آهن پر انهن سان ٻڌن نه ٿا. اهي جانورن وانگر آهن بلڪه انهن کان به وڌيڪ گمراھ آهن. اهي ئي غافل آهن.
وَ لِلّٰهِ الْاَسْمَآءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوْهُ بِهَا١۪ وَ ذَرُوا الَّذِیْنَ یُلْحِدُوْنَ فِیْۤ اَسْمَآىِٕهٖ١ؕ سَیُجْزَوْنَ مَا كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۱۸۰
۽ الله لاءِ سهڻا نالا آهن پوءِ کيس انهن سان سڏيو ۽ انهن ماڻهن کي ڇڏي ڏيو جيڪي سندس نالن کي ڦيرائن ٿا. جلد سزا ڏنا ويندا جيڪي عمل ڪندا هئا.
وَ مِمَّنْ خَلَقْنَاۤ اُمَّةٌ یَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَ بِهٖ یَعْدِلُوْنَ۠۱۸۱
۽ جن کي اسان پيدا ڪيو آهي انهن مان هڪ جماعت اهڙي به آهي جيڪي حق ڳالھ جي هدايت ڪن ٿا ۽ پاڻ به ان جي موافق عدل ڪن ٿا.
وَ الَّذِیْنَ كَذَّبُوْا بِاٰیٰتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِّنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُوْنَۚۖ۱۸۲
۽ جن ماڻهن اسان جي آيتن کي ڪوڙو چيو جلد اسان انهن کي رفته رفته (اهڙي طريقي سان) هلاڪت طرف وٺي وينداسين جو انهن کي خبر به نه پوندي.
وَ اُمْلِیْ لَهُمْ١۫ؕ اِنَّ كَیْدِیْ مَتِیْنٌ۱۸۳
۽ آءٌ انهن کي مُهلت ڏئي رهيو آهيان، بيشڪ منهنجي تدبير مضبوط آهي.
اَوَ لَمْ یَتَفَكَّرُوْا١ٚ مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍ١ؕ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِیْرٌ مُّبِیْنٌ۱۸۴
ڇا اُهي غور نه ٿا ڪن! ته انهن جي صاحب (نبي ﷺ) کي ڪو جنون (جو اثر به) نه آهي. اُهو ته رڳو پڌرو ڊيڄاريندڙ آهي.
اَوَ لَمْ یَنْظُرُوْا فِیْ مَلَكُوْتِ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ وَ مَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَیْءٍ١ۙ وَّ اَنْ عَسٰۤى اَنْ یَّكُوْنَ قَدِ اقْتَرَبَ اَجَلُهُمْ١ۚ فَبِاَیِّ حَدِیْثٍۭ بَعْدَهٗ یُؤْمِنُوْنَ۱۸۵
ڇا اهي (غور ۽ فڪر سان) نه ٿا ڏسن؟ آسمانن ۽ زمين جي بادشاهت ۾ ۽ جا شيءِ الله پيدا ڪئي آهي (ان ۾) ۽ هن ۾ ته متان انهن جو موت ويجھو اچي چڪو هجي. پوءِ هن (قرآن) کان پوءِ ڪهڙي ڳالھ تي ايمان آڻيندا.
مَنْ یُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَا هَادِیَ لَهٗ١ؕ وَ یَذَرُهُمْ فِیْ طُغْیَانِهِمْ یَعْمَهُوْنَ۱۸۶
جنهن کي الله گمراھ ڪري ته ان کي ڪو هدايت ڪرڻ وارو ناهي. ۽ انهن کي ڇڏي ڏئي ٿو ته پنهنجي گمراهي ۾ ڀٽڪندا رهن.
یَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَیَّانَ مُرْسٰىهَا١ؕ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّیْ١ۚ لَا یُجَلِّیْهَا لِوَقْتِهَاۤ اِلَّا هُوَ١ؔۘؕ ثَقُلَتْ فِی السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ١ؕ لَا تَاْتِیْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً١ؕ یَسْـَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِیٌّ عَنْهَا١ؕ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَ لٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُوْنَ۱۸۷
تو کان قيامت جي باري ۾ پڇن ٿا ته ان جو اچڻ ڪڏهن ٿيندو؟ چؤ: ”ان جو علم صرف منهنجي پروردگار وٽ آهي. ان جي مقرر وقت کي ان کان سواءِ ٻيو ڪو پڌرو ڪونه ڪندو. اُها آسمانن ۽ زمين تي ڳري آهي. اُها اوهان تي نه ايندي مگر اوچتو“. اُهي توکان ائين پڇن ٿا ڄڻڪ تون ان جِي تحقيق ڪري چڪو آهين. چؤ ته: ”ان جو علم ته صرف الله وٽ آهي ۽ پر گھڻا ماڻهو نه ٿا ڄاڻن“.
قُلْ لَّاۤ اَمْلِكُ لِنَفْسِیْ نَفْعًا وَّ لَا ضَرًّا اِلَّا مَا شَآءَ اللّٰهُ١ؕ وَ لَوْ كُنْتُ اَعْلَمُ الْغَیْبَ لَا سْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَیْرِ١ۛۖۚ وَ مَا مَسَّنِیَ السُّوْٓءُ١ۛۚ اِنْ اَنَا اِلَّا نَذِیْرٌ وَّ بَشِیْرٌ لِّقَوْمٍ یُّؤْمِنُوْنَ۠۱۸۸
چؤ ته: ”آءٌ پنهنجي ذات لاءِ ڪنهن به نفعي ۽ نقصان جو مالڪ نه آهيان سواءِ ان جي جيڪو الله چاهي. ۽ جيڪڏهن آءٌ (ازخود) غيب جو علم ڄاڻان ها ته گهڻو خير گڏ ڪيان ها. ۽ مون کي ڪو نقصان نه پهچي ها.. آءُ ته رُڳو ڊيڄاريندڙ ۽ خوشخبري ڏيندڙ آهيان ان قوم کي جيڪي ايمان رکن ٿا“.
هُوَ الَّذِیْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِیَسْكُنَ اِلَیْهَا١ۚ فَلَمَّا تَغَشّٰىهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِیْفًا فَمَرَّتْ بِهٖ١ۚ فَلَمَّاۤ اَثْقَلَتْ دَّعَوَا اللّٰهَ رَبَّهُمَا لَىِٕنْ اٰتَیْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِیْنَ۱۸۹
اُهو (الله) ئي آهي جنهن اوهان کي هڪ جان مان پيدا ڪيو ۽ ان مان ان جو جوڙ پيدا ڪيائين جيئن ان مان سڪون حاصل ڪري. پوءِ جڏهن مردَ ان (زال) کي ڍڪيو، (يعني مرد زال سان گڏيو) ته هلڪڙي بار سان حمل واري ٿي پئي پوءِ ان سان گُھمندي رهي. پوءِ جڏهن ڳري بار واري ٿي ته ٻنهين پنهنجي پالڻهار الله کي سڏيو ته: ”جيڪڏهن تو اسان کي صحيح سالم ٻار ڏنو ته اسان ضرور شڪر گذارن مان ٿينداسين“.
فَلَمَّاۤ اٰتٰىهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهٗ شُرَكَآءَ فِیْمَاۤ اٰتٰىهُمَا١ۚ فَتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا یُشْرِكُوْنَ۱۹۰
پوءِ جڏهن انهن کي صحيح سالم اولاد ڏنائين ته الله جي ڏنل شيءِ ۾ ان سان شريڪ مقرر ڪيائون، پوءِ الله برتر آهي ان کان جيڪو شرڪ ڪن ٿا.
اَیُشْرِكُوْنَ مَا لَا یَخْلُقُ شَیْـًٔا وَّ هُمْ یُخْلَقُوْنَ٘ۖ۱۹۱
ڇا اهڙن کي شريڪ ڪن ٿا؟ جيڪي ڪا شيء پيدا ڪري نه ٿا سگهن ۽ اُهي (پاڻ) پيدا ڪيا ويا آهن.
وَ لَا یَسْتَطِیْعُوْنَ لَهُمْ نَصْرًا وَّ لَاۤ اَنْفُسَهُمْ یَنْصُرُوْنَ۱۹۲
۽ نه انهن جي مدد ڪرڻ جي طاقت رکن ٿا ۽ نه ئي پاڻ پنهنجي مدد ڪري سگهن ٿا.
وَ اِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَى الْهُدٰى لَا یَتَّبِعُوْكُمْ١ؕ سَوَآءٌ عَلَیْكُمْ اَدَعَوْتُمُوْهُمْ اَمْ اَنْتُمْ صَامِتُوْنَ۱۹۳
۽ جي اوهان انهن کي هدايت ڏانهن سڏيوته اوهان جي پيروي ڪو نه ڪندا. اوهان تي برابر آهي انهن کي سڏيو يا اوهان خاموش رهو.
اِنَّ الَّذِیْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ عِبَادٌ اَمْثَالُكُمْ فَادْعُوْهُمْ فَلْیَسْتَجِیْبُوْا لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِیْنَ۱۹۴
بيشڪ اوهان الله کي ڇڏي جن (بتن) کي پوڄيو ٿا اُهي به اوهان وانگر ٻانها آهن. پوءِ انهن کي سڏيو ته اهي اوهان کي جواب ڏين! جيڪڏهن اوهان سچا آهيو.
اَلَهُمْ اَرْجُلٌ یَّمْشُوْنَ بِهَاۤ١٘ اَمْ لَهُمْ اَیْدٍ یَّبْطِشُوْنَ بِهَاۤ١٘ اَمْ لَهُمْ اَعْیُنٌ یُّبْصِرُوْنَ بِهَاۤ١٘ اَمْ لَهُمْ اٰذَانٌ یَّسْمَعُوْنَ بِهَا١ؕ قُلِ ادْعُوْا شُرَكَآءَكُمْ ثُمَّ كِیْدُوْنِ فَلَا تُنْظِرُوْنِ۱۹۵
ڇا انهن کي پَير آهن؟ جن سان هلن، ڇا انهن کي هٿ آهن؟ جن سان پڪڙن، ڇا انهن کي اکيون آهن؟ جن سان ڏسن، ڇا انهن کي ڪن آهن؟ جن سان ٻڌن. چؤ ته پنهنجي شريڪن کي سڏيو پوءِ مون تي پنهنجي سازش هلايو پوءِ مون کي مُهلت نه ڏيو.
اِنَّ وَلِیَِّۧ اللّٰهُ الَّذِیْ نَزَّلَ الْكِتٰبَ١ۖ٘ وَ هُوَ یَتَوَلَّى الصّٰلِحِیْنَ۱۹۶
بيشڪ منهنجو مددگار الله آهي جنهن ڪتاب نازل ڪيو آهي ۽ اهو ئي صالحن جي مدد ڪري ٿو.
وَ الَّذِیْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا یَسْتَطِیْعُوْنَ نَصْرَكُمْ وَ لَاۤ اَنْفُسَهُمْ یَنْصُرُوْنَ۱۹۷
۽ جن (بتن) کي ان (الله) کان سواءِ پوڄيو ٿا اهي اوهان جي مدد ڪري نه ٿا سگهن ۽ نه ئي پنهنجي مدد ڪري سگهن ٿا.
وَ اِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَى الْهُدٰى لَا یَسْمَعُوْا١ؕ وَ تَرٰىهُمْ یَنْظُرُوْنَ اِلَیْكَ وَ هُمْ لَا یُبْصِرُوْنَ۱۹۸
۽ جيڪڏهن اوهان انهن کي هدايت ڏانهن سڏيو ته نه ٻڌندا. ۽ تون انهن کي ڏسين ته (ائين لڳي ٿو) ڄڻڪ اهي تو ڏانهن نهارن ٿا حالانڪه اُهي نه ٿا ڏسن.
خُذِ الْعَفْوَ وَ اْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ اَعْرِضْ عَنِ الْجٰهِلِیْنَ۱۹۹
معاف ڪرڻ اختيار ڪر ۽ نيڪي جو حڪم ڪر ۽ جاهلن کان منهن موڙ.
وَ اِمَّا یَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّیْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ١ؕ اِنَّهٗ سَمِیْعٌ عَلِیْمٌ۲۰۰
۽ جيڪڏهن (اي مخاطب) شيطان جي طرفان تو کي ڪو وسوسو اڀاري ته تون الله جي پناھ طلب ڪر. بلاشڪ اُهو ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.
اِنَّ الَّذِیْنَ اتَّقَوْا اِذَا مَسَّهُمْ طٰٓىِٕفٌ مِّنَ الشَّیْطٰنِ تَذَكَّرُوْا فَاِذَاهُمْ مُّبْصِرُوْنَۚ۲۰۱
بيشڪ جن ماڻهن پرهيزگاري ڪئي جڏهن انهن کي شيطان کان ڪو خيال به ڇُهي ٿو ته اُهي ذڪر ڪن ٿا پوءِ ان وقت انهن جون اکيون کلي پون ٿيون.
وَ اِخْوَانُهُمْ یَمُدُّوْنَهُمْ فِی الْغَیِّ ثُمَّ لَا یُقْصِرُوْنَ۲۰۲
۽ انهن (شيطانن) جا ڀائر انهن کي گمراهي ۾ ڇڪن ٿا ان ۾ ڪا ڪوتاهي ڪونه ٿا ڪن.
وَ اِذَا لَمْ تَاْتِهِمْ بِاٰیَةٍ قَالُوْا لَوْ لَا اجْتَبَیْتَهَا١ؕ قُلْ اِنَّمَاۤ اَتَّبِعُ مَا یُوْحٰۤى اِلَیَّ مِنْ رَّبِّیْ١ۚ هٰذَا بَصَآىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْ وَ هُدًى وَّ رَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ یُّؤْمِنُوْنَ۲۰۳
۽ جڏهن تون انهن وٽ ڪا آيت نه ٿو آڻين ته چون ٿا ”تون پاڻ وٽان ان کي ڇو نه ٿو ٺاهي آڻين“؟ چؤ: ”آءٌ ته صرف ان وحي جي پيروي ڪيان ٿو، جيڪا منهنجي پالڻهار وٽان اچي ٿي. هي (قرآن) اوهان جي پالڻهار پاران قطعي دليل آهي ۽ هدايت ۽ رحمت آهي ان قوم لاءِ جيڪي ايمان وارا آهن.
وَ اِذَا قُرِئَ الْقُرْاٰنُ فَاسْتَمِعُوْا لَهٗ وَ اَنْصِتُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ۲۰۴
۽ جڏهن قرآن پڙهيو وڃي ته پوءِ ان کي (غور سان) ٻڌو ۽ خاموش رهو من توهان تي رحم ڪيو وڃي.
وَ اذْكُرْ رَّبَّكَ فِیْ نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَّ خِیْفَةً وَّ دُوْنَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الْاٰصَالِ وَ لَا تَكُنْ مِّنَ الْغٰفِلِیْنَ۲۰۵
۽ پنهنجي پالڻهار جو ذڪر ڪر پنهنجي جيءَ ۾ عاجزي ۽ خوف سان ۽ بغير زوردار آواز جي (يعني وچولي آواز ۾ به) صبح ۽ شام ۽ غافلن مان نه هج.
اِنَّ الَّذِیْنَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا یَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَ یُسَبِّحُوْنَهٗ وَ لَهٗ یَسْجُدُوْنَ۠۩۲۰۶
بيشڪ جيڪي (ملائڪ) تنهنجي پالڻهار وٽ آهن سي ان جي عبادت کان وڏائي نه ٿا ڪن ۽ ان جي پاڪائي بيان ڪن ٿا ۽ ان کي سجدو ڪن ٿا.
یَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَنْفَالِ١ؕ قُلِ الْاَنْفَالُ لِلّٰهِ وَ الرَّسُوْلِ١ۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَ اَصْلِحُوْا ذَاتَ بَیْنِكُمْ١۪ وَ اَطِیْعُوا اللّٰهَ وَ رَسُوْلَهٗۤ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِیْنَ۱
(اي نبي) تو کان لُٽ جي مال جي باري ۾ پڇن ٿا؟ چؤ ته: ”لُٽ جي مال جو مالڪ الله ۽ رسول آهي. سو الله کان ڊڄو ۽ هڪ ٻئي ۾ صلح اختيار ڪيو ۽ الله ۽ ان جي رسول جي فرمانبرداري ڪيو جي اوهان ايمان وارا آهيو“.
اِنَّمَا الْمُؤْمِنُوْنَ الَّذِیْنَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَ جِلَتْ قُلُوْبُهُمْ وَ اِذَا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ اٰیٰتُهٗ زَادَتْهُمْ اِیْمَانًا وَّ عَلٰى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُوْنَۚۖ۲
ايمان وارا صرف اُهي آهن جو جڏهن الله جو ذڪر ڪيو وڃي ته انهن جون دليون ڪنبي وڃن ٿيون ۽ جڏهن انهن تي ان جون آيتون تلاوت ڪيون وڃن ٿيون ته انهن جي ايمان ۾ واڌارو آڻن ٿيون ۽ پنهنجي پالڻهار تي ڀروسو رکن ٿا.
الَّذِیْنَ یُقِیْمُوْنَ الصَّلٰوةَ وَ مِمَّا رَزَقْنٰهُمْ یُنْفِقُوْنَؕ۳
جيڪي نماز قائم ڪن ٿا ۽ جيڪي اسان انهن کي ڏنو آهي ان مان (الله جي راھ ۾) خرچ ڪن ٿا.
اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْمُؤْمِنُوْنَ حَقًّا١ؕ لَهُمْ دَرَجٰتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَّ رِزْقٌ كَرِیْمٌۚ۴
اُهي ئي سچا مؤمن آهن. انهن جي لاءِ سندن پالڻهار وٽ (وڏا) درجا آهن ۽ (گناهن جي) بخشش آهي ۽ عزت جي روزي آهي.
كَمَاۤ اَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْۢ بَیْتِكَ بِالْحَقِّ١۪ وَ اِنَّ فَرِیْقًا مِّنَ الْمُؤْمِنِیْنَ لَكٰرِهُوْنَۙ۵
(مالِ غنيمت جي معاملي جي صورتحال به ائين آهي) جيئن تو کي تنهنجي پالڻهار تنهنجي گهر مان حق سان ڪڍيو ۽ بيشڪ مؤمنن جي هڪ جماعت ان تي ناخوش هئي.
یُجَادِلُوْنَكَ فِی الْحَقِّ بَعْدَ مَا تَبَیَّنَ كَاَنَّمَا یُسَاقُوْنَ اِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ یَنْظُرُوْنَؕ۶
اُنهن تو سان حق جي پڌري ٿيڻ بعد جهڳڙو پئي ڪيو ڄڻڪ اهي موت ڏانهن هڪليا پئي ويا ۽ اُهي (موت اکئين) ڏسي رهيا آهن.
وَ اِذْ یَعِدُكُمُ اللّٰهُ اِحْدَى الطَّآىِٕفَتَیْنِ اَنَّهَا لَكُمْ وَ تَوَدُّوْنَ اَنَّ غَیْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُوْنُ لَكُمْ وَ یُرِیْدُ اللّٰهُ اَنْ یُّحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمٰتِهٖ وَ یَقْطَعَ دَابِرَ الْكٰفِرِیْنَۙ۷
۽ (ياد ڪر) جڏهن الله اوهان سان (مڪي جي ڪافرن جي) ٻن جماعتن مان هڪ جو وعدو ڪيو ته اها يقيناً اوهان جي هٿ لڳندي ۽ اوهان چاهيو پئي ته بنا هٿيارن واري جماعت توهان کي ملي ۽ الله چاهيو ته پنهنجي ڪلام سان حقَ کي حقُ ثابت ڪري ۽ ڪافرن جي پاڙ پٽي.
لِیُحِقَّ الْحَقَّ وَ یُبْطِلَ الْبَاطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُوْنَۚ۸
هن لاءِ ته حق کي حقُ ثابت ڪري ۽ باطل کي باطل بنائي توڙي جو ڏوهاري ان کي ناپسند ڪن.
اِذْ تَسْتَغِیْثُوْنَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ اَنِّیْ مُمِدُّكُمْ بِاَلْفٍ مِّنَ الْمَلٰٓىِٕكَةِ مُرْدِفِیْنَ۹
جڏهن اوهان پنهنجي پالڻهار کي (مدد لاءِ) ٻاڏايو پئي پوءِ ان اوهان جو سڏڻ قبول ڪيو (فرمايائين ته) ”آءٌ هڪ ٻئي پٺيان لهندڙ هڪ هزار ملائڪن ذريعي اوهان جي مدد ڪندڙ آهيان“.
وَ مَا جَعَلَهُ اللّٰهُ اِلَّا بُشْرٰى وَ لِتَطْمَىِٕنَّ بِهٖ قُلُوْبُكُمْ١ۚ وَ مَا النَّصْرُ اِلَّا مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ عَزِیْزٌ حَكِیْمٌ۠۱۰
۽ الله ان (مدد) کي رڳو خوشخبري بنايو ته جيئن ان سان اوهان جون دليون مطمئن ٿين ۽ مدد رُڳو الله وٽان ئي آهي ۽ بلاشڪ الله غالب حڪمت وارو آهي.
اِذْ یُغَشِّیْكُمُ النُّعَاسَ اَمَنَةً مِّنْهُ وَ یُنَزِّلُ عَلَیْكُمْ مِّنَ السَّمَآءِ مَآءً لِّیُطَهِّرَكُمْ بِهٖ وَ یُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّیْطٰنِ وَ لِیَرْبِطَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ وَ یُثَبِّتَ بِهِ الْاَقْدَامَؕ۱۱
جڏهن ان پاڻ وٽان امن (۽ سڪون ڏيڻ) لاءِ اوهان تي ڳهر (هلڪي ننڊ) طاري ڪئي ۽ اوهان تي آسمان مان پاڻي نازل ڪيائين هن لاءِ جو اُن سان اوهان کي پاڪ ڪري ۽ اوهان کان شيطاني پليتي پري ڪري ۽ اوهان جي دلين کي مضبوط ڪري ۽ ان ذريعي اوهان جا پير ڄمائي.
اِذْ یُوْحِیْ رَبُّكَ اِلَى الْمَلٰٓىِٕكَةِ اَنِّیْ مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا١ؕ سَاُلْقِیْ فِیْ قُلُوْبِ الَّذِیْنَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوْا فَوْقَ الْاَعْنَاقِ وَ اضْرِبُوْا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍؕ۱۲
جڏهن تنهنجي پالڻهار ملائڪن ڏانهن وحي فرمائي ته: ”بيشڪ آءٌ اوهان سان گڏ آهيان پوءِ اوهان ايمان وارن کي ثابت (قدم) رکو. سگھوئي آءُ ڪافرن جي دلين ۾ (مؤمنن جو) رعب وجھندس. پوءِ اوهان (ڪافرن جي) ڪنڌن مٿان وار ڪيو ۽ انهن جي سَنڌَ سَنڌَ تي وار ڪيو“.
ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ شَآقُّوا اللّٰهَ وَ رَسُوْلَهٗ١ۚ وَ مَنْ یُّشَاقِقِ اللّٰهَ وَ رَسُوْلَهٗ فَاِنَّ اللّٰهَ شَدِیْدُ الْعِقَابِ۱۳
اُهو هن لاءِ ته انهن الله ۽ ان جي رسول جي مخالفت ڪئي ۽ جيڪو الله ۽ ان جي رسول جي مخالفت ڪندو ته پوءِ بلاشڪ الله سخت عذاب ڪندڙ آهي.
ذٰلِكُمْ فَذُوْقُوْهُ وَ اَنَّ لِلْكٰفِرِیْنَ عَذَابَ النَّارِ۱۴
اها (دنياوي سزا) آهي پوءِ ان کي چکو ۽ بلاشڪ ڪافرن لاءِ باھ جو عذاب آهي.
یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اِذَا لَقِیْتُمُ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوْهُمُ الْاَدْبَارَۚ۱۵
اي ايمان وارؤ! جڏهن اوهان ڪافرن سان دوبدو مقابل ٿيو ته انهن کي پُٺيون ڏئي نه ڀڄو.
وَ مَنْ یُّوَلِّهِمْ یَوْمَىِٕذٍ دُبُرَهٗۤ اِلَّا مُتَحَرِّفًا لِّقِتَالٍ اَوْ مُتَحَیِّزًا اِلٰى فِئَةٍ فَقَدْ بَآءَ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَ مَاْوٰىهُ جَهَنَّمُ١ؕ وَ بِئْسَ الْمَصِیْرُ۱۶
۽ جيڪو ان (مقابلي واري) ڏينهن انهن کي پُٺي ڏئي ڀڄندو، سواءِ ان جي جو ڪا جنگي چال هلندڙ هجي يا (پنهنجي لشڪر) جي ڪنهن ٽولي سان گڏ ٿيندڙ هجي (ته اهو بي ميار آهي، باقي ٻيو جيڪو ائين ڪندو) سو واقعي الله جو ڏمر وِهائي موٽندو ۽ ان جي جاءِ جهنم آهي ۽ بُري موٽڻ جي جاءِ آهي.
فَلَمْ تَقْتُلُوْهُمْ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ قَتَلَهُمْ١۪ وَ مَا رَمَیْتَ اِذْ رَمَیْتَ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ رَمٰى١ۚ وَ لِیُبْلِیَ الْمُؤْمِنِیْنَ مِنْهُ بَلَآءً حَسَنًا١ؕ اِنَّ اللّٰهَ سَمِیْعٌ عَلِیْمٌ۱۷
پوءِ اوهان انهن کي قتل نه ڪيو ۽ پر الله انهن کي قتل ڪيو ۽ (اي نبي!) تو (پٿرين جي مُٺ) نه اڇلائي جنهن وقت تو اڇلائي ۽ پر الله اڇلائي ۽ هن لاءِ ته اُهو (الله) مؤمنن کي چڱي طرح سان آزمائي. بيشڪ الله ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.
ذٰلِكُمْ وَ اَنَّ اللّٰهَ مُوْهِنُ كَیْدِ الْكٰفِرِیْنَ۱۸
اهو (معاملو) اوهان لاءِ هيو ۽ (ڪافرن لاءِ هي ته) بلاشڪ الله ڪافرن جي فريب کي ڪمزور ڪرڻ وارو آهي.
اِنْ تَسْتَفْتِحُوْا فَقَدْ جَآءَكُمُ الْفَتْحُ١ۚ وَ اِنْ تَنْتَهُوْا فَهُوَ خَیْرٌ لَّكُمْ١ۚ وَ اِنْ تَعُوْدُوْا نَعُدْ١ۚ وَ لَنْ تُغْنِیَ عَنْكُمْ فِئَتُكُمْ شَیْـًٔا وَّ لَوْ كَثُرَتْ١ۙ وَ اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُؤْمِنِیْنَ۠۱۹
اگر فتح گهرو ٿا ته پوءِ تحقيق اوهان وٽ فتح اچي وئي ۽ (اي ڪافرو!) جي اوهان رڪجي وڃو ته اهو اوهان لاءِ ڀلو آهي، ۽ جي اوهان وري ساڳيو ڪم ڪندؤ ته اسين به ساڳي (سزا) ورجائينداسين ۽ توهان جي جماعت توهان کي ڪونه بچائي سگهندي ڪنهن شيءِ کان توڙي جو گھڻي هجي ۽ بلاشڪ الله مؤمنن سان گڏ آهي.
یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اَطِیْعُوا اللّٰهَ وَ رَسُوْلَهٗ وَ لَا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ اَنْتُمْ تَسْمَعُوْنَۚۖ۲۰
اي ايمان وارؤ! الله ۽ ان جي رسول جي فرمانبرداري ڪيو ۽ ان کان منهن نه موڙيو ۽ اوهان (قرآن) ٻڌو ٿا.
وَ لَا تَكُوْنُوْا كَالَّذِیْنَ قَالُوْا سَمِعْنَا وَ هُمْ لَا یَسْمَعُوْنَ۲۱
۽ انهن ماڻهن مثل نه ٿيو جن (منافقت ڪندي) چيو ته اسان ٻڌو حالانڪه اُهي نه ٿا ٻڌن.
اِنَّ شَرَّ الدَّوَآبِّ عِنْدَ اللّٰهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِیْنَ لَا یَعْقِلُوْنَ۲۲
بيشڪ الله وٽ بڇڙا ساھ وارا اهي ٻوڙا (۽) گونگا (ماڻهو) آهن جيڪي نه ٿا سمجهن.
وَ لَوْ عَلِمَ اللّٰهُ فِیْهِمْ خَیْرًا لَّاَسْمَعَهُمْ١ؕ وَ لَوْ اَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَّ هُمْ مُّعْرِضُوْنَ۲۳
۽ جيڪڏهن الله انهن ۾ ڪو خير ڄاڻي ها ته انهن کي ٻُڌِرائي ها. ۽ جيڪڏهن انهن کي ٻڌرائي ها ته به اُهي منهن موڙي ڦِري وڃن ها.
یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوا اسْتَجِیْبُوْا لِلّٰهِ وَ لِلرَّسُوْلِ اِذَا دَعَاكُمْ لِمَا یُحْیِیْكُمْ١ۚ وَ اعْلَمُوْۤا اَنَّ اللّٰهَ یَحُوْلُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهٖ وَ اَنَّهٗۤ اِلَیْهِ تُحْشَرُوْنَ۲۴
اي ايمان وارؤ! الله ۽ رسول جو چيو مڃو جڏهن رسول اوهان کي ان ڪم ڏي سڏي جنهن ۾ اوهان جي زندگي آهي ۽ ڄاڻو ته الله ماڻهو ۽ ان جي دل جي وچ ۾ حائل هجي ٿو ۽ هي ته بلاشڪ توهان ان ڏانهن گڏ ڪيا ويندا.
وَ اتَّقُوْا فِتْنَةً لَّا تُصِیْبَنَّ الَّذِیْنَ ظَلَمُوْا مِنْكُمْ خَآصَّةً١ۚ وَ اعْلَمُوْۤا اَنَّ اللّٰهَ شَدِیْدُ الْعِقَابِ۲۵
۽ ان عذاب کان ڊڄو جيڪو رڳو خاص انهن کي نه پهچندو جن اوهان مان ظلم ڪيو (مگر طاقت هوندي ظلم کان نه روڪڻ وارن کي به پهچندو) ۽ ڄاڻو بلاشڪ الله سخت سزا ڏيندڙ آهي.
وَ اذْكُرُوْۤا اِذْ اَنْتُمْ قَلِیْلٌ مُّسْتَضْعَفُوْنَ فِی الْاَرْضِ تَخَافُوْنَ اَنْ یَّتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَاٰوٰىكُمْ وَ اَیَّدَكُمْ بِنَصْرِهٖ وَ رَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّیِّبٰتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ۲۶
۽ ياد ڪيو جڏهن اوهان ٿورڙا هيا زمين ۾ (معاشي ۽ سياسي طرح) ڪمزور هيا ان خوف ۾ هيا ته متان ماڻهو اوهان کي کنڀي نه وٺن پوءِ ان (الله) اوهان کي پناھ ڏني ۽ پنهنجي مدد سان اوهان کي قوت ڏنائين ۽ اوهان کي پاڪيزه شين مان رزق ڏنائين ته جيئن توهان شڪر گذار ٿيو.
یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا لَا تَخُوْنُوا اللّٰهَ وَ الرَّسُوْلَ وَ تَخُوْنُوْۤا اَمٰنٰتِكُمْ وَ اَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ۲۷
اي ايمان وارؤ! الله ۽ رسول (ﷺ) سان خيانت نه ڪيو. ۽ نه هڪ ٻئي جي امانتن ۾ خيانت ڪيو. حالانڪه توهان سڀ ڪجھ ڄاڻو ٿا.
وَ اعْلَمُوْۤا اَنَّمَاۤ اَمْوَالُكُمْ وَ اَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ١ۙ وَّ اَنَّ اللّٰهَ عِنْدَهٗۤ اَجْرٌ عَظِیْمٌ۠۲۸
۽ ڄاڻو ته اوهان جا مال ۽ اوهان جا اولاد صرف آزمائش آهن ۽ بيشڪ الله وٽ زبردست اجر آهي.
یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ یَجْعَلْ لَّكُمْ فُرْقَانًا وَّ یُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَیِّاٰتِكُمْ وَ یَغْفِرْ لَكُمْ١ؕ وَ اللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیْمِ۲۹
اي ايمان وارؤ! جيڪڏهن اوهان الله کان ڊڄندا رهندؤ ته اهو اوهان لاءِ حق ۽ باطل جي وچ ۾ فرق ڪندو ۽ اوهان کان اوهان جا گناھ ميٽائي ڇڏيندو ۽ اوهان کي بخشيندو ۽ الله زبردست فضل (فرمائڻ) وارو آهي.
وَ اِذْ یَمْكُرُ بِكَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا لِیُثْبِتُوْكَ اَوْ یَقْتُلُوْكَ اَوْ یُخْرِجُوْكَ١ؕ وَ یَمْكُرُوْنَ وَ یَمْكُرُ اللّٰهُ١ؕ وَ اللّٰهُ خَیْرُ الْمٰكِرِیْنَ۳۰
۽ ياد ڪر جڏهن ڪافرن تنهنجي خلاف خفيه سازش پئي ڪئي هن لاءِ ته تو کي قيد ڪن يا تو کي قتل ڪن يا تو کي (وطن کان) ڪڍن. ۽ اهي خفيه سازشون ڪري رهيا هئا ۽ الله خفيه تدبير ڪري رهيو هيو. ۽ الله سڀ کان بهتر خفيه تدبير ڪرڻ وارو آهي.
وَ اِذَا تُتْلٰى عَلَیْهِمْ اٰیٰتُنَا قَالُوْا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَآءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هٰذَاۤ١ۙ اِنْ هٰذَاۤ اِلَّاۤ اَسَاطِیْرُ الْاَوَّلِیْنَ۳۱
۽ جڏهن انهن تي اسان جون آيتون پڙهيون وڃن ٿيون ته چون ٿا: ”بيشڪ اسان ٻڌوسين جي اسان چاهيون ته اسان به ان (ڪلام) وانگر چئي سگهون ٿا. هي ته رڳو اڳين جون آکاڻيون ئي آهن“.
وَ اِذْ قَالُوا اللّٰهُمَّ اِنْ كَانَ هٰذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَاَمْطِرْ عَلَیْنَا حِجَارَةً مِّنَ السَّمَآءِ اَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ اَلِیْمٍ۳۲
۽ جنهن وقت (ڪافرن) چيو ته: ”اي الله جيڪڏهن هي (قرآن) تو وٽان (واقعي) حق آهي ته اسان تي آسمان مان پٿر وساءِ، يا اسان تي دردناڪ عذاب آڻ“.
وَ مَا كَانَ اللّٰهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَ اَنْتَ فِیْهِمْ١ؕ وَ مَا كَانَ اللّٰهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ یَسْتَغْفِرُوْنَ۳۳
۽ الله جو شان نه آهي جو انهن کي عذاب ڪري حالانڪه تون انهن ۾ (موجود) آهين. ۽ نه ئي الله انهن تي اهڙي حال ۾ عذاب ڪرڻ وارو آهي جو اهي بخشش طلب ڪندا هجن.
وَ مَا لَهُمْ اَلَّا یُعَذِّبَهُمُ اللّٰهُ وَ هُمْ یَصُدُّوْنَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَ مَا كَانُوْۤا اَوْلِیَآءَهٗ١ؕ اِنْ اَوْلِیَآؤُهٗۤ اِلَّا الْمُتَّقُوْنَ وَ لٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا یَعْلَمُوْنَ۳۴
۽ (هاڻي تنهنجي مڪو ڇڏي وڃڻ بعد) الله انهن کي ڇو نه عذاب ڏئي جو اُهي مسجد الحرام کان روڪن ٿا حالانڪه اُهي ان جا ولي (سنڀالڻ وارا) به نه آهن. ان جا وليءَ ڪير ناهن سواءِ پرهيزگارن جي ۽ پر انهن مان گهڻا نه ٿا ڄاڻن.
وَ مَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنْدَ الْبَیْتِ اِلَّا مُكَآءً وَّ تَصْدِیَةً١ؕ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُوْنَ۳۵
۽ بيت الله وٽ انهن جي نماز رڳو تاڙيون ۽ سيٽيون وڄائڻ هئي. پوءِ عذاب چکو ان (بد عملين جي) ڪري جو اوهان ڪفر ڪندا هيا.
اِنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا یُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ لِیَصُدُّوْا عَنْ سَبِیْلِ اللّٰهِ١ؕ فَسَیُنْفِقُوْنَهَا ثُمَّ تَكُوْنُ عَلَیْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ یُغْلَبُوْنَ١ؕ۬ وَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْۤا اِلٰى جَهَنَّمَ یُحْشَرُوْنَۙ۳۶
بيشڪ اُهي ماڻهو جن ڪفر ڪيو سي پنهنجي مالن کي ان لاءِ خرچ ڪن ٿا ته (ماڻهن کي) الله جي راھ کان روڪن. پوءِ اُهي اڃا خرچ ڪندا ڪجھ پوءِ اهو خرچ ڪرڻ انهن لاءِ پشيماني ٿي پوندو پوءِ مغلوب ڪيا ويندا ۽ جن ماڻهن ڪفر ڪيو سي جهنم ڏانهن گڏ ڪيا ويندا.
لِیَمِیْزَ اللّٰهُ الْخَبِیْثَ مِنَ الطَّیِّبِ وَ یَجْعَلَ الْخَبِیْثَ بَعْضَهٗ عَلٰى بَعْضٍ فَیَرْكُمَهٗ جَمِیْعًا فَیَجْعَلَهٗ فِیْ جَهَنَّمَ١ؕ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ۠۳۷
هن لاءِ ته الله ناپاڪ کي پاڪ کان جدا ڪري ۽ ناپاڪن کي هڪ ٻئي سان ملائي پوءِ انهن سڀني کي گڏ ڍير بنائي پوءِ ان (ڍير) کي جهنم حوالي ڪري. اهي ئي خساري وارا آهن.
قُلْ لِّلَّذِیْنَ كَفَرُوْۤا اِنْ یَّنْتَهُوْا یُغْفَرْ لَهُمْ مَّا قَدْ سَلَفَ١ۚ وَ اِنْ یَّعُوْدُوْا فَقَدْ مَضَتْ سُنَّتُ الْاَوَّلِیْنَ۳۸
چؤ انهن ماڻهن کي جن ڪفر ڪيو جي باز اچي وڃن ته جو گذري ويو سو کين معاف ڪيو ويندو ۽ جي وري اهي (ساڳيا ڪم ڪندا) ته بيشڪ اڳين جي (بربادي وارو) طريقو گذري چڪو آهي.
وَ قَاتِلُوْهُمْ حَتّٰى لَا تَكُوْنَ فِتْنَةٌ وَّ یَكُوْنَ الدِّیْنُ كُلُّهٗ لِلّٰهِ١ۚ فَاِنِ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللّٰهَ بِمَا یَعْمَلُوْنَ بَصِیْرٌ۳۹
۽ انهن سان لڙو ايستائين جو فتنو (باقي) نه رهي ۽ دين سڀ جو سڀ الله جو رهي. پوءِ جي رڪجي وڃن ته پوءِ بيشڪ الله جيڪي عمل ڪن ٿا تن کي ڏسندڙ آهي.
وَ اِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمُوْۤا اَنَّ اللّٰهَ مَوْلٰىكُمْ١ؕ نِعْمَ الْمَوْلٰى وَ نِعْمَ النَّصِیْرُ۴۰
۽ جي مُنهن موڙن ته (پڪ) ڄاڻو بيشڪ الله اوهان جو ڪارساز آهي. ڀلو ڪارساز آهي ۽ ڀلو مددگار آهي.