قرآن پاڪ عربي متن، سنڌي ترجمو، اردو ترجمو ۽ تلاوت سان
Juz 24 starts at Surah Az-Zumar ayah 32 and ends at Surah 41 ayah 46. Read this part of the Quran with Arabic text, Sindhi translation, and audio Tilawat from the local database.
فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللّٰهِ وَ كَذَّبَ بِالصِّدْقِ اِذْ جَآءَهٗ١ؕ اَلَیْسَ فِیْ جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْكٰفِرِیْنَ۳۲
پوءِ ان کان وڌيڪ ظالم ڪير آهي؟ جيڪو الله تي ڪوڙ ٻَڌي ۽ جڏهن سچائي ان جي سامهون اچي ته ان کي ڪوڙو چوي. ڇا ڪافرن جي رهڻ جي جاءِ جهنم ۾ نه آهي؟
وَ الَّذِیْ جَآءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهٖۤ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ۳۳
۽ اهو جيڪو سچائي کڻي آيو ۽ اهو جنهن ان جي تصديق ڪئي اُهي ئي پرهيزگار آهن.
لَهُمْ مَّا یَشَآءُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ١ؕ ذٰلِكَ جَزٰٓؤُا الْمُحْسِنِیْنَۚۖ۳۴
انهن جي لاءِ سندن پالڻهار وٽ اهو (سڀ ڪجھ) آهي جيڪي خواهش ڪندا. اهو ئي احسان ڪرڻ وارن جو بدلو آهي.
لِیُكَفِّرَ اللّٰهُ عَنْهُمْ اَسْوَاَ الَّذِیْ عَمِلُوْا وَ یَجْزِیَهُمْ اَجْرَهُمْ بِاَحْسَنِ الَّذِیْ كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۳۵
هن لاءِ ته الله انهن جي خطائن کي ميٽي جيڪي انهن ڪيون، ۽ انهن کي سندن ثواب عطا ڪري انهن نيڪين جي بدلي ۾ جيڪي اُهي ڪندا هئا.
اَلَیْسَ اللّٰهُ بِكَافٍ عَبْدَهٗ١ؕ وَ یُخَوِّفُوْنَكَ بِالَّذِیْنَ مِنْ دُوْنِهٖ١ؕ وَ مَنْ یُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍۚ۳۶
ڇا الله پنهنجي ٻانهي لاءِ ڪافي نه آهي؟ ۽ اُهي (مشرڪ) تو کي الله کان سواءِ ٻين کان ڊيڄارن ٿا. ۽ جنهن کي الله گمراھ ڪري پوءِ ان لاءِ ڪو به هدايت ڪرڻ وارو نه آهي.
وَ مَنْ یَّهْدِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ مُّضِلٍّ١ؕ اَلَیْسَ اللّٰهُ بِعَزِیْزٍ ذِی انْتِقَامٍ۳۷
۽ جنهن کي الله هدايت ڪري ان کي ڪوبه گمراھ ڪرڻ وارو نه آهي. ڇا الله غالب پلاند وٺڻ وارو نه آهي.
وَ لَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضَ لَیَقُوْلُنَّ اللّٰهُ١ؕ قُلْ اَفَرَءَیْتُمْ مَّا تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اِنْ اَرَادَنِیَ اللّٰهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كٰشِفٰتُ ضُرِّهٖۤ اَوْ اَرَادَنِیْ بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكٰتُ رَحْمَتِهٖ١ؕ قُلْ حَسْبِیَ اللّٰهُ١ؕ عَلَیْهِ یَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُوْنَ۳۸
۽ جيڪڏهن تون انهن کان پڇندين ته آسمانن ۽ زمين کي ڪنهن پيدا ڪيو آهي؟ ته ضرور چوندا ”الله“. چؤ ڀلا هي ته ٻڌايو جن بتن کي توهان الله کي ڇڏي پوڄيو ٿا اگر الله مون کي ڪا تڪليف پهچائڻ چاهي ته ڇا اُهي (بت) سندس (پهچايل) تڪليف کي دور ڪري سگهن ٿا يا اُهو مون کي رحمت سان نوازڻ چاهي ته ڇا اُهي (بت) ان جي (موڪليل) رحمت کي روڪي سگهن ٿا؟ چؤ مون کي الله ڪافي آهي. ڀروسي رکڻ وارا مٿس ڀروسو رکن ٿا.
قُلْ یٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّیْ عَامِلٌ١ۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ۳۹
چؤ: ”اي منهنجي قوم! توهان پنهنجي جاءِ تي عمل ڪيو آءٌ به (پنهنجي جاءِ تي) عمل ڪندڙ آهيان، پوءِ جلد (انجام) ڄاڻندؤ.
مَنْ یَّاْتِیْهِ عَذَابٌ یُّخْزِیْهِ وَ یَحِلُّ عَلَیْهِ عَذَابٌ مُّقِیْمٌ۴۰
ته ڪنهن تي (دنيا ۾) عذاب اچي ٿو جو ان کي خوار ڪري ٿو ۽ (آخرت ۾) ان تي هميشه قائم رهڻ وارو عذاب لهي ٿو“.
اِنَّاۤ اَنْزَلْنَا عَلَیْكَ الْكِتٰبَ لِلنَّاسِ بِالْحَقِّ١ۚ فَمَنِ اهْتَدٰى فَلِنَفْسِهٖ١ۚ وَ مَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا یَضِلُّ عَلَیْهَا١ۚ وَ مَاۤ اَنْتَ عَلَیْهِمْ بِوَكِیْلٍ۠۴۱
۽ بيشڪ اسان تو تي حق سان ڪتاب لاٿو ماڻهن (جي رهنمائي) لاءِ، پوءِ جو هدايت وارو ٿيو سو پنهنجي فائدي لاءِ ۽ جو گمراھ ٿيو سو پنهنجي ئي نقصان لاءِ گمراھ ٿيو، ۽ تون انهن جو ذميوار نه آهين.
اَللّٰهُ یَتَوَفَّى الْاَنْفُسَ حِیْنَ مَوْتِهَا وَ الَّتِیْ لَمْ تَمُتْ فِیْ مَنَامِهَا١ۚ فَیُمْسِكُ الَّتِیْ قَضٰى عَلَیْهَا الْمَوْتَ وَ یُرْسِلُ الْاُخْرٰۤى اِلٰۤى اَجَلٍ مُّسَمًّى١ؕ اِنَّ فِیْ ذٰلِكَ لَاٰیٰتٍ لِّقَوْمٍ یَّتَفَكَّرُوْنَ۴۲
الله ئي آهي جو موت جي وقت روحن کي قبض ڪري ٿو ۽ جيڪو اڃا مئو نه آهي ان روح کي ننڊ جي وقت (پنهنجي قبضي ۾ ڪري ٿو)، پوءِ جن تي موت جو حڪم لڳي چڪو انهن کي روڪي وٺي ٿو ۽ ٻين (روحن) کي هڪ مقرر وقت تائين ڇڏي ڏئي ٿو. بيشڪ ان ۾ نشانيون آهن ان قوم لاءِ جيڪي غور و فڪر ڪن ٿا.
اَمِ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ شُفَعَآءَ١ؕ قُلْ اَوَ لَوْ كَانُوْا لَا یَمْلِكُوْنَ شَیْـًٔا وَّ لَا یَعْقِلُوْنَ۴۳
ڇا انهن الله کي ڇڏي (بتن کي) سفارشي بنائي ورتو آهي؟ چؤ (ڇا اهي شفاعت ڪندا) توڙي جو اُهي نه ڪنهن شيءِ جا مالڪ آهن ۽ نه ڪجھ عقل رکن ٿا.
قُلْ لِّلّٰهِ الشَّفَاعَةُ جَمِیْعًا١ؕ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ١ؕ ثُمَّ اِلَیْهِ تُرْجَعُوْنَ۴۴
چؤ سڀ شفاعت (جو اذن) الله جي ئي اختيار ۾ آهي. آسمانن ۽ زمين جي بادشاهي سندس آهي. پوءِ توهان ان ڏانهن موٽايا ويندا.
وَ اِذَا ذُكِرَ اللّٰهُ وَحْدَهُ اشْمَاَزَّتْ قُلُوْبُ الَّذِیْنَ لَا یُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ١ۚ وَ اِذَا ذُكِرَ الَّذِیْنَ مِنْ دُوْنِهٖۤ اِذَا هُمْ یَسْتَبْشِرُوْنَ۴۵
۽ جڏهن اڪيلي الله جو ذڪر ڪيو وڃي ته انهن ماڻهن جون دليون نفرت ڪن ٿيون جيڪي آخرت تي ايمان نه ٿا رکن، ۽ جڏهن الله کان سواءِ (بتن) جو ذڪر ڪيو وڃي ٿو ته اُهي ان ئي وقت خوش ٿين ٿا.
قُلِ اللّٰهُمَّ فَاطِرَ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ عٰلِمَ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَةِ اَنْتَ تَحْكُمُ بَیْنَ عِبَادِكَ فِیْ مَا كَانُوْا فِیْهِ یَخْتَلِفُوْنَ۴۶
چؤ ته: ”اي الله آسمانن ۽ زمين جا پيدا ڪندڙ! ڳُجھ ۽ ظاهر جا علم ڄاڻندڙ! تون ئي پنهنجي ٻانهن جي وچ ۾ ان (ڳالهين) جو فيصلو ڪندين جن ۾ اُهي اختلاف ڪندا هئا“.
وَ لَوْ اَنَّ لِلَّذِیْنَ ظَلَمُوْا مَا فِی الْاَرْضِ جَمِیْعًا وَّ مِثْلَهٗ مَعَهٗ لَافْتَدَوْا بِهٖ مِنْ سُوْٓءِ الْعَذَابِ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ١ؕ وَ بَدَا لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مَا لَمْ یَكُوْنُوْا یَحْتَسِبُوْنَ۴۷
۽ جيڪڏهن ظلم ڪرڻ وارن وٽ اهو سڀ ڪجھ هجي جيڪو روءِ زمين تي آهي ۽ ان سان گڏ اوترو ٻيو به هجي ته قيامت واري ڏينهن اهو سڀ بدترين سزا جي بدلي ۾ ڏين. ۽ الله جي طرفان انهن لاءِ اهو (عذاب) ظاهر ٿيندو جنهن جو اهي گمان به نه ڪندا هئا.
وَ بَدَا لَهُمْ سَیِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا وَ حَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ یَسْتَهْزِءُوْنَ۴۸
۽ انهن جي لاءِ اُهي برايون ظاهر ٿي پونديون جي انهن ڪمايون ۽ انهن کي اهو (عذاب) گهيري وٺندو جنهن تان مسخريون ڪندا هئا.
فَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا١٘ ثُمَّ اِذَا خَوَّلْنٰهُ نِعْمَةً مِّنَّا١ۙ قَالَ اِنَّمَاۤ اُوْتِیْتُهٗ عَلٰى عِلْمٍ١ؕ بَلْ هِیَ فِتْنَةٌ وَّ لٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا یَعْلَمُوْنَ۴۹
پوءِ جڏهن انسان کي ڪا تڪليف پهچي ٿي ته اسان کي سڏي ٿو، وري جڏهن اسان کيس پاڻ وٽان ڪا نعمت ڏيون ٿا ته چوي ٿو ته هيءَ نعمت ته مون کي (پنهنجي) علم جي ڪري ملي آهي. (ائين نه آهي) بلڪه اها آزمائش آهي ۽ پر انهن مان گهڻا ماڻهو نه ٿا ڄاڻن.
قَدْ قَالَهَا الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَمَاۤ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا یَكْسِبُوْنَ۵۰
بيشڪ انهن کان اڳين به اها ڳالھ چئي هئي پوءِ جو ڪجھ اُهي ڪمائيندا رهيا سو انهن جي ڪم نه آيو.
فَاَصَابَهُمْ سَیِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا١ؕ وَ الَّذِیْنَ ظَلَمُوْا مِنْ هٰۤؤُلَآءِ سَیُصِیْبُهُمْ سَیِّاٰتُ مَا كَسَبُوْا١ۙ وَ مَا هُمْ بِمُعْجِزِیْنَ۵۱
پوءِ کين اُهي نتيجا ڀوڳڻا پيا جيڪي بُـــرا ڪم انهن ڪمايا هئا. ۽ هنن (مڪي وارن) مان جن ظلم ڪيو انهن کي (به) جلد اُهي نتيجا ڀوڳڻا پوندا جي انهن ڪم ڪيا ۽ اهي (الله کي) عاجز ڪرڻ وارا نه آهن.
اَوَ لَمْ یَعْلَمُوْۤا اَنَّ اللّٰهَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ یَّشَآءُ وَ یَقْدِرُ١ؕ اِنَّ فِیْ ذٰلِكَ لَاٰیٰتٍ لِّقَوْمٍ یُّؤْمِنُوْنَ۠۵۲
ڇا اهي نه ٿا ڄاڻن؟ ته الله جنهن لاءِ چاهي ٿو رزق ڪشادو ڪري ٿو ۽ (جنهن لاءِ چاهي ٿو) تنگ ڪري ٿو. بيشڪ ان ۾ ايمان واري قوم لاءِ نشانيون آهن.
قُلْ یٰعِبَادِیَ الَّذِیْنَ اَسْرَفُوْا عَلٰۤى اَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوْا مِنْ رَّحْمَةِ اللّٰهِ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ یَغْفِرُ الذُّنُوْبَ جَمِیْعًا١ؕ اِنَّهٗ هُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِیْمُ۵۳
چؤ اي منهنجا ٻانهو! جن پنهنجو پاڻ تي زيادتي ڪئي آهي، توهان الله جي رحمت کان مايوس نه ٿيو. بيشڪ الله سڀ گناھ بخشي ڇڏي ٿو. بيشڪ اُهو ئي معاف ڪندڙ وڏي ٻاجھ وارو آهي.
وَ اَنِیْبُوْۤا اِلٰى رَبِّكُمْ وَ اَسْلِمُوْا لَهٗ مِنْ قَبْلِ اَنْ یَّاْتِیَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنْصَرُوْنَ۵۴
۽ پنهنجي پالڻهار ڏانهن موٽو ۽ ان جا فرمانبردار ٿيو ان کان اڳ جو توهان تي عذاب اچي وڃي، پوءِ توهان جي ڪا مدد ڪونه ڪئي ويندي.
وَ اتَّبِعُوْۤا اَحْسَنَ مَاۤ اُنْزِلَ اِلَیْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ یَّاْتِیَكُمُ الْعَذَابُ بَغْتَةً وَّ اَنْتُمْ لَا تَشْعُرُوْنَۙ۵۵
۽ هن بهترين (ڪلام) جي تابعداري ڪيو جو توهان جي پالڻهار طرفان توهان ڏي نازل ڪيو ويو آهي ان کان اڳي جو توهان تي اوچتو عذاب اچي وڃي ۽ اوهان کي خبر به نه هجي.
اَنْ تَقُوْلَ نَفْسٌ یّٰحَسْرَتٰى عَلٰى مَا فَرَّطْتُّ فِیْ جَنْۢبِ اللّٰهِ وَ اِنْ كُنْتُ لَمِنَ السّٰخِرِیْنَۙ۵۶
(ائين نه ٿئي جو) ڪو شخص چوي: ”هاءِ افسوس ان ڳالھ تي جو مون الله جي حق ۾ ڪوتاهي ڪئي ۽ يقيناً آءٌ ٺٺول ڪرڻ وارن مان هيس“.
اَوْ تَقُوْلَ لَوْ اَنَّ اللّٰهَ هَدٰىنِیْ لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِیْنَۙ۵۷
يا چوي ته: ”هائو جي الله مون کي هدايت ڪري ها ته آءٌ ضرور پرهيزگار مان هجان ها“.
اَوْ تَقُوْلَ حِیْنَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ اَنَّ لِیْ كَرَّةً فَاَكُوْنَ مِنَ الْمُحْسِنِیْنَ۵۸
يا عذاب ڏسڻ وقت چوي ته:”هائو جي هڪ ڀيرو منهنجو (دنيا ۾) موٽڻ ٿئي ته آءٌ نيڪوڪارن مان ٿيان“.
بَلٰى قَدْ جَآءَتْكَ اٰیٰتِیْ فَكَذَّبْتَ بِهَا وَ اسْتَكْبَرْتَ وَ كُنْتَ مِنَ الْكٰفِرِیْنَ۵۹
(الله فرمائيندو): ”هائو! بيشڪ منهنجون آيتون تو وٽ آيون پوءِ تو انهن کي ڪوڙو چيو ۽ تو وڏائي ڪئي ۽ تون ڪافرن مان هئين“.
وَ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ تَرَى الَّذِیْنَ كَذَبُوْا عَلَى اللّٰهِ وُجُوْهُهُمْ مُّسْوَدَّةٌ١ؕ اَلَیْسَ فِیْ جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْمُتَكَبِّرِیْنَ۶۰
۽ قيامت واري ڏينهن تون انهن ماڻهن کي ڏسندين جن الله تي ڪوڙ ٻڌو ته انهن جا مُنهن ڪارا هوندا. ڇا وڏائي ڪندڙن جي جاءِ جهنم ۾ نه آهي؟
وَ یُنَجِّی اللّٰهُ الَّذِیْنَ اتَّقَوْا بِمَفَازَتِهِمْ١٘ لَا یَمَسُّهُمُ السُّوْٓءُ وَ لَا هُمْ یَحْزَنُوْنَ۶۱
۽ الله اهڙن ماڻهن کي جن پرهيزگاري ڪئي انهن جي سوڀ سان گڏ نجات ڏيندو ۽ انهن کي نه ڪا برائي پهچندي ۽ نه ئي اُهي ڏکارا ٿيندا.
اَللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَیْءٍ١٘ وَّ هُوَ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ وَّكِیْلٌ۶۲
الله هر شيءِ جو خلقڻهار آهي ۽ اُهو هر شيءِ تي نگهبان آهي.
لَهٗ مَقَالِیْدُ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ١ؕ وَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا بِاٰیٰتِ اللّٰهِ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ۠۶۳
۽ ان وٽ آسمانن ۽ زمين جون ڪنجيون آهن. ۽ جن ماڻهن الله جي آيتن سان ڪفر ڪيو اهي ئي تَوائِــي ٿيڻ وارا آهن.
قُلْ اَفَغَیْرَ اللّٰهِ تَاْمُرُوْٓنِّیْۤ اَعْبُدُ اَیُّهَا الْجٰهِلُوْنَ۶۴
چؤ ته: ”اي جاهلو! ڇا اوهان مون کي اُهو حڪم ڪيو ٿا ته آءٌ الله کان سواءِ ڪنهن ٻئي جي پوڄا ڪيان“؟
وَ لَقَدْ اُوْحِیَ اِلَیْكَ وَ اِلَى الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِكَ١ۚ لَىِٕنْ اَشْرَكْتَ لَیَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَ لَتَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِیْنَ۶۵
۽ بيشڪ تو ڏانهن وحي ڪئي وئي آهي ۽ انهن (نبين) ڏي به جيڪي تو کان اڳ (آيا) هئا، ته جيڪڏهن تو (الله سان ڪنهن کي) شريڪ ڪيو ته ضرور تنهنجا عمل چٽ ٿي ويندا ۽ تون نقصان وارن مان ٿيندين.
بَلِ اللّٰهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِّنَ الشّٰكِرِیْنَ۶۶
بلڪه تون الله جي عبادت ڪر ۽ شڪر گذارن مان هج.
وَ مَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖ١ۖۗ وَ الْاَرْضُ جَمِیْعًا قَبْضَتُهٗ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ وَ السَّمٰوٰتُ مَطْوِیّٰتٌۢ بِیَمِیْنِهٖ١ؕ سُبْحٰنَهٗ وَ تَعٰلٰى عَمَّا یُشْرِكُوْنَ۶۷
۽ الله جو قدر (۽ تعظيم ائين) نه ڪيائون جيئن ان جي قدر (۽ تعظيم) جو حق هيو. ۽ سارِي جو سارِي زمينَ قيامتَ واري ڏينهنِ سندسِ مُٺِ ۾ هُوندي، ۽ آسمان سندس ساڄي هٿ ۾ ويڙهيل هوندا. اُهو پاڪ آهي ۽ جن کي ساڻس شريڪ ڪن ٿا تن کان بلند آهي.
وَ نُفِخَ فِی الصُّوْرِ فَصَعِقَ مَنْ فِی السَّمٰوٰتِ وَ مَنْ فِی الْاَرْضِ اِلَّا مَنْ شَآءَ اللّٰهُ١ؕ ثُمَّ نُفِخَ فِیْهِ اُخْرٰى فَاِذَا هُمْ قِیَامٌ یَّنْظُرُوْنَ۶۸
۽ صور ۾ ڦوڪ ڏني ويندي پوءِ جيڪي آسمانن ۽ جيڪي زمين ۾ آهن سي بي هوش ٿي ويندا سواءِ ان جي جنهن کي الله گهري. وري صور ۾ ٻئي ڀيري ڦوڪيو ويندو پوءِ اچانڪ اُهي بيهي نهارڻ لڳندا.
وَ اَشْرَقَتِ الْاَرْضُ بِنُوْرِ رَبِّهَا وَ وُضِعَ الْكِتٰبُ وَ جِایْٓءَ بِالنَّبِیّٖنَ وَ الشُّهَدَآءِ وَ قُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ هُمْ لَا یُظْلَمُوْنَ۶۹
۽ زمين پنهنجي پالڻهار جي نور سان چمڪي پوندي ۽ (هر هڪ اڳيان عملن جو) ڪتاب رکيو ويندو ۽ نبين ۽ شاهدن کي آندو ويندو، ۽ انهن جي وچ ۾ حق سان فيصلو ڪيو ويندو ۽ انهن تي ظلم نه ڪيو ويندو.
وَ وُفِّیَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ وَ هُوَ اَعْلَمُ بِمَا یَفْعَلُوْنَ۠۷۰
۽ هر شخص کي ان جي عملن جو پورو پورو بدلو ڏنو ويندو ۽ اهو چڱي طرح ڄاڻندڙ آهي جيڪي ڪجھ اُهي عمل ڪن ٿا.
وَ سِیْقَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْۤا اِلٰى جَهَنَّمَ زُمَرًا١ؕ حَتّٰۤى اِذَا جَآءُوْهَا فُتِحَتْ اَبْوَابُهَا وَ قَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَاۤ اَلَمْ یَاْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ یَتْلُوْنَ عَلَیْكُمْ اٰیٰتِ رَبِّكُمْ وَ یُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَآءَ یَوْمِكُمْ هٰذَا١ؕ قَالُوْا بَلٰى وَ لٰكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكٰفِرِیْنَ۷۱
۽ جن ماڻهن ڪفر ڪيو انهن کي ٽوليون ٽوليون ڪري دوزخ ڏانهن هڪليو ويندو. تانجو جڏهن ان (جهنم) وٽ ايندا ته ان جا دروازا کوليا ويندا ۽ ان جا داروغا کين چوندا ته: ”ڇا اوهان وٽ اوهان مان ڪي رسول نه آيا هئا؟ جي اوهان کي اوهان جي پالڻهار جون آيتون پڙهي ٻڌائن ۽ توهان کي هن ڏينهن جي پيش اچڻ کان ڊيڄارن“؟ چوندا ته: ”هائو“ (آيا هئا) پر ڪافرن تي عذاب جو حڪم ثابت ٿي چڪو هوندو.
قِیْلَ ادْخُلُوْۤا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِیْنَ فِیْهَا١ۚ فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِیْنَ۷۲
(کين) چيو ويندو ته جهنم جي دروازن مان داخل ٿيو ان ۾ هميشه رهندؤ. پوءِ هٺيلن جي جاءِ ڏاڍي بڇڙي آهي.
وَ سِیْقَ الَّذِیْنَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ اِلَى الْجَنَّةِ زُمَرًا١ؕ حَتّٰۤى اِذَا جَآءُوْهَا وَ فُتِحَتْ اَبْوَابُهَا وَ قَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلٰمٌ عَلَیْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوْهَا خٰلِدِیْنَ۷۳
۽ جيڪي ماڻهو پنهنجي پالڻهار کان ڊڄندا رهيا انهن کي جنت ڏانهن جماعتون ڪري روانو ڪيو ويندو. تانجو جڏهن ان (جنت) وٽ ايندا ۽ ان جا دروازا کوليا ويندا ۽ ان جا داروغا کين چوندا: ”توهان تي سلام هجي، توهان خوش رهو پوءِ ان ۾ هميشه رهڻ لاءِ داخل ٿيو“.
وَ قَالُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِیْ صَدَقَنَا وَعْدَهٗ وَ اَوْرَثَنَا الْاَرْضَ نَتَبَوَّاُ مِنَ الْجَنَّةِ حَیْثُ نَشَآءُ١ۚ فَنِعْمَ اَجْرُ الْعٰمِلِیْنَ۷۴
۽ اُهي (جنتي) چوندا ته: ”سڀ تعريفون الله لاءِ آهن جنهن اسان سان پنهنجو وعدو سچو ڪري ڏيکاريو ۽ اسان کي (جنت جي) زمينِ جو وارث بنايائين ۽ اسان ان جنت ۾ جتي چاهيون رهون، پوءِ نيڪ عمل ڪرڻ وارن جو ڪهڙو ڀلو اجر آهي“!
وَ تَرَى الْمَلٰٓىِٕكَةَ حَآفِّیْنَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ یُسَبِّحُوْنَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ١ۚ وَ قُضِیَ بَیْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ قِیْلَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِیْنَ۠۷۵
۽ تون ملائڪن کي ڏسندين ته اُهي عرش جي چوڌاري حلقو ٻڌي بيٺل هوندا پنهنجي پالڻهار جي تعريف سان گڏ ان جي تسبيح پڙهندڙ هوندا، ۽ انهن (سڀني) جي وچ ۾ انصاف سان فيصلو ڪيو ويندو ۽ چيو ويندو ته: ”سڀ تعريفون الله لاءِ آهن جيڪو جهانن جو پالڻهار آهي“.
حٰمٓۚ۱
حا ميم (هي حروف مقطعات آهن هن جي اصلي معنيٰ ۽ مطلب الله ۽ ان جو رسولﷺ ڄاڻن ٿا).
تَنْزِیْلُ الْكِتٰبِ مِنَ اللّٰهِ الْعَزِیْزِ الْعَلِیْمِۙ۲
هن ڪتاب جو نازل ٿيڻ الله جي طرفان آهي جو غالب ڄاڻندڙ آهي.
غَافِرِ الذَّنْۢبِ وَ قَابِلِ التَّوْبِ شَدِیْدِ الْعِقَابِ١ۙ ذِی الطَّوْلِ١ؕ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ١ؕ اِلَیْهِ الْمَصِیْرُ۳
گناھ معاف ڪندڙ ۽ توبه قبول ڪندڙ، سخت سزا ڏيندڙ، وڏي انعام وارو آهي. ڪو به عبادت جي لائق نه آهي سواءِ ان جي. ان ڏانهن ئي (سڀني جو) موٽڻ آهي.
مَا یُجَادِلُ فِیْۤ اٰیٰتِ اللّٰهِ اِلَّا الَّذِیْنَ كَفَرُوْا فَلَا یَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِی الْبِلَادِ۴
الله جي آيتن ۾ ڪو جهڳڙو نه ٿو ڪري سواءِ انهن ماڻهن جي جن ڪفر ڪيو، پوءِ انهن ماڻهن جو شهرن ۾ گهمڻ ڦرڻ تو کي ڌوکي ۾ نه وجهي.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّ الْاَحْزَابُ مِنْۢ بَعْدِهِمْ١۪ وَ هَمَّتْ كُلُّ اُمَّةٍۭ بِرَسُوْلِهِمْ لِیَاْخُذُوْهُ وَ جٰدَلُوْا بِالْبَاطِلِ لِیُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ فَاَخَذْتُهُمْ١۫ فَكَیْفَ كَانَ عِقَابِ۵
انهن کان اڳ نوح جي قوم ۽ انهن کان پوءِ گهڻين امتن (رسولن کي) ڪوڙو چيو ۽ هر امت پنهنجي رسول جي باري ۾ ارادو ڪيو ته ان کي گرفتار ڪن ۽ انهن بي بنياد ڳالهين ذريعي جهڳڙو ڪيو هن لاءِ ته ان جي ذريعي حق کي هٽائي ڇڏن پوءِ مون انهن کي (عذاب ۾) گرفتار ڪيو. پوءِ منهنجي سزا ڪيئن هئي؟
وَ كَذٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِیْنَ كَفَرُوْۤا اَنَّهُمْ اَصْحٰبُ النَّارِۘؔ۶
۽ اهڙي طرح تنهنجي پالڻهار جو حڪم انهن تي ثابت ٿيو جن ڪفر ڪيو ته بلاشڪ اُهي جهنمي آهن.
اَلَّذِیْنَ یَحْمِلُوْنَ الْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهٗ یُسَبِّحُوْنَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ یُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَ یَسْتَغْفِرُوْنَ لِلَّذِیْنَ اٰمَنُوْا١ۚ رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَیْءٍ رَّحْمَةً وَّ عِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِیْنَ تَابُوْا وَ اتَّبَعُوْا سَبِیْلَكَ وَ قِهِمْ عَذَابَ الْجَحِیْمِ۷
جيڪي (فرشتا) عرش کي کنيون بيٺا آهن ۽ جيڪي ان جي چوڌاري آهن سي پنهنجي پالڻهار جي حمد سان (ان جي) پاڪائي بيان ڪن ٿا، ۽ ان تي ايمان رکن ٿا، ۽ ايمان وارن لاءِ بخشش گهرن ٿا. (چون ٿا ته) ”اي اسان جا پالڻهار تو (پنهنجي) رحمت ۽ علم سان هر شيءِ کي گهيري رکيو آهي پوءِ تون انهن کي بخشي ڇڏ جن توبه ڪئي ۽ تنهنجي رستي جي پيروي ڪيائون ۽ انهن کي دوزخ جي عذاب کان بچاءِ.
رَبَّنَا وَ اَدْخِلْهُمْ جَنّٰتِ عَدْنِ اِ۟لَّتِیْ وَعَدْتَّهُمْ وَ مَنْ صَلَحَ مِنْ اٰبَآىِٕهِمْ وَ اَزْوَاجِهِمْ وَ ذُرِّیّٰتِهِمْ١ؕ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَزِیْزُ الْحَكِیْمُۙ۸
اي اسان جا پالڻهار! ۽ انهن کي هميشه رهڻ وارن باغن ۾ داخل ڪر جن جو تو انهن سان وعدو ڪيو آهي ۽ انهن جي ابن ڏاڏن ۽ انهن جي گهرواريُن ۽ انهن جي اولاد مان جيڪي سڌريا تن کي به (ساڻن گڏ جنت ۾ داخل ڪر). بيشڪ تون غالب حڪمت وارو آهين.
وَ قِهِمُ السَّیِّاٰتِ١ؕ وَ مَنْ تَقِ السَّیِّاٰتِ یَوْمَىِٕذٍ فَقَدْ رَحِمْتَهٗ١ؕ وَ ذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیْمُ۠۹
۽ تون انهن کي بڇڙاين کان بچاءِ. ۽ جنهن کي تو ان ڏينهن بڇڙاين (جي سزا) کان بچايو ته بيشڪ تو ان تي وڏو رحم ڪيو. ۽ اهائي زبردست ڪاميابي آهي“.
اِنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا یُنَادَوْنَ لَمَقْتُ اللّٰهِ اَكْبَرُ مِنْ مَّقْتِكُمْ اَنْفُسَكُمْ اِذْ تُدْعَوْنَ اِلَى الْاِیْمَانِ فَتَكْفُرُوْنَ۱۰
بيشڪ جن ماڻهن ڪفر ڪيو (روزِ محشر) انهن کي سڏي چيو ويندو: ”اڄ جيتري ڪاوڙ اوهان کي پنهنجو پاڻَ تي آهي الله کي ان کان وڏي ڪاوڙ اوهان مٿان ان وقت هوندي هئي جڏهن توهان کي ايمان جي طرف سڏيو ويندو هيو پر توهان ڪفر ڪندا هئا“.
قَالُوْا رَبَّنَاۤ اَمَتَّنَا اثْنَتَیْنِ وَ اَحْیَیْتَنَا اثْنَتَیْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوْبِنَا فَهَلْ اِلٰى خُرُوْجٍ مِّنْ سَبِیْلٍ۱۱
اُهي چوندا: ”اي اسان جا مالڪ تو (واقعي) اسان کي ٻه ڀيرا ماريو ۽ ٻه ڀيرا جياريو سو اسان (هاڻي) پنهنجي گناهن جو اقرار ڪيون ٿا ڇا پوءِ (باھ مان) نڪرڻ جو ڪو رستو آهي“؟
ذٰلِكُمْ بِاَنَّهٗۤ اِذَا دُعِیَ اللّٰهُ وَحْدَهٗ كَفَرْتُمْ١ۚ وَ اِنْ یُّشْرَكْ بِهٖ تُؤْمِنُوْا١ؕ فَالْحُكْمُ لِلّٰهِ الْعَلِیِّ الْكَبِیْرِ۱۲
(چيو ويندو ته نه) ”اهو (عذاب) هن لاءِ آهي جو جڏهن اڪيلي الله ڏانهن سڏيو ويندو هيو ته توهان ڪفر ڪندا هئا، ۽ جڏهن ان سان ٻين کي ملايو ويندو هيو ته توهان مڃندا هئا. پوءِ (هي) حڪم الله جو آهي جيڪو (سڀ کان) مٿاهون وڏو آهي“.
هُوَ الَّذِیْ یُرِیْكُمْ اٰیٰتِهٖ وَ یُنَزِّلُ لَكُمْ مِّنَ السَّمَآءِ رِزْقًا١ؕ وَ مَا یَتَذَكَّرُ اِلَّا مَنْ یُّنِیْبُ۱۳
اُهو ئي آهي جيڪو توهان کي پنهنجون نشانيون ڏيکاري ٿو ۽ توهان لاءِ آسمان مان روزي لاهي ٿو. ۽ نصيحت رڳو اهو پرائي ٿو جيڪو (الله ڏانهن) رجوع ٿئي ٿو.
فَادْعُوا اللّٰهَ مُخْلِصِیْنَ لَهُ الدِّیْنَ وَ لَوْ كَرِهَ الْكٰفِرُوْنَ۱۴
پوءِ توهان الله جي عبادت ڪيو پنهنجي دين کي خالص ان لاءِ بنائيندي توڙي جو ڪافرن کي مَٺيان لڳي.
رَفِیْعُ الدَّرَجٰتِ ذُو الْعَرْشِ١ۚ یُلْقِی الرُّوْحَ مِنْ اَمْرِهٖ عَلٰى مَنْ یَّشَآءُ مِنْ عِبَادِهٖ لِیُنْذِرَ یَوْمَ التَّلَاقِۙ۱۵
اهو درجا بلند ڪرڻ وارو عرش جو مالڪُ، پنهنجي ٻانهن مان جنهن تي چاهي ٿو تنهن تي پنهنجي حڪم سان وحي موڪلي ٿو هن لاءِ ته اهو (ماڻهن کي) گڏ ٿيڻ واري ڏينهن کان ڊيڄاري.
یَوْمَ هُمْ بٰرِزُوْنَ١ۚ۬ لَا یَخْفٰى عَلَى اللّٰهِ مِنْهُمْ شَیْءٌ١ؕ لِمَنِ الْمُلْكُ الْیَوْمَ١ؕ لِلّٰهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ۱۶
جنهن ڏينهن اُهي سڀ (قبرن مان نڪري) نِـــروارُ ٿيندا ۽ سندن ڪابه شيءِ الله کان ڳُجهي نه رهندي. (الله فرمائيندو) ”اڄ ڪنهن جي بادشاهي آهي“؟ (وري خود ئي جواب ڏيندو) ”الله جي ئي آهي جيڪو اڪيلو سڀني تي غالب آهي“.
اَلْیَوْمَ تُجْزٰى كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ١ؕ لَا ظُلْمَ الْیَوْمَ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ سَرِیْعُ الْحِسَابِ۱۷
(چيو ويندو) ”اڄ هر شخص کي سندس ڪمائي جو بدلو ڏنو ويندو. اڄ ڪا نا انصافي نه ٿيندي. بيشڪ الله جلد حساب وٺڻ وارو آهي“.
وَ اَنْذِرْهُمْ یَوْمَ الْاٰزِفَةِ اِذِ الْقُلُوْبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كٰظِمِیْنَ١ؕ۬ مَا لِلظّٰلِمِیْنَ مِنْ حَمِیْمٍ وَّ لَا شَفِیْعٍ یُّطَاعُؕ۱۸
۽ تون انهن کي ويجهو اچڻ واري (مصيبت جي) ڏينهن کان ڊيڄار جڏهن ضبطِ غم جي سبب دليون نڙيءَ وٽ اچي وينديون. ظالمن جي لاءِ نه ڪو مهربان دوست هوندو نه ڪو سفارشي هوندو جنهن جي ڳالھ مڃي وڃي.
یَعْلَمُ خَآىِٕنَةَ الْاَعْیُنِ وَ مَا تُخْفِی الصُّدُوْرُ۱۹
اهو خيانت ڪندڙ اکين کي ڄاڻي ٿو ۽ جيڪي سينا (پنهنجي اندر) لڪائن ٿا (اُهي ڳالهيون به ڄاڻي ٿو).
وَ اللّٰهُ یَقْضِیْ بِالْحَقِّ١ؕ وَ الَّذِیْنَ یَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا یَقْضُوْنَ بِشَیْءٍ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ هُوَ السَّمِیْعُ الْبَصِیْرُ۠۲۰
۽ الله انصاف سان فيصلو ڪري ٿو. ۽ جن (بتن) جي اُهي الله کي ڇڏي پوڄا ڪن ٿا، اُهي ڪجھ به فيصلو ڪري نه ٿا سگهن. بيشڪ الله ئي ٻڌندڙ ڏسندڙ آهي.
اَوَ لَمْ یَسِیْرُوْا فِی الْاَرْضِ فَیَنْظُرُوْا كَیْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِیْنَ كَانُوْا مِنْ قَبْلِهِمْ١ؕ كَانُوْا هُمْ اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَّ اٰثَارًا فِی الْاَرْضِ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ١ؕ وَ مَا كَانَ لَهُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ وَّاقٍ۲۱
ڇا اُهي زمين ۾ گهميا ڦريا نه آهن جو ڏسن ته انهن ماڻهن جي پڇاڙي ڪيئن ٿي جيڪي کانئن اڳ هئا. اُهي قوت ۾ به هنن کان وڌيڪ هئا ۽ زمين تي (ڇڏيل) آثارن ۾ به (وڌيڪ هئا) پوءِ الله انهن کي سندن گناهن جي سبب پڪڙيو. ۽ انهن جي لاءِ الله (جي عذاب) کان بچائيندڙ ڪير به ڪونه هيو.
ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانَتْ تَّاْتِیْهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنٰتِ فَكَفَرُوْا فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ١ؕ اِنَّهٗ قَوِیٌّ شَدِیْدُ الْعِقَابِ۲۲
اُها (سزا) هن ڪري (مِلي) جو انهن وٽ سندن رسول چِٽيون نشانيون آڻيندا هئا پوءِ انهن ڪفر ڪيو ان ڪري الله کين (عذاب ۾) پڪڙيو. بيشڪ اُهو وڏي قوت وارو سزا ڏيڻ ۾ ڏاڍو سخت آهي.
وَ لَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰیٰتِنَا وَ سُلْطٰنٍ مُّبِیْنٍۙ۲۳
۽ بيشڪ اسان موسيٰ کي پنهنجي نشانين ۽ چِٽن دليلن سان موڪليو.
اِلٰى فِرْعَوْنَ وَ هَامٰنَ وَ قَارُوْنَ فَقَالُوْا سٰحِرٌ كَذَّابٌ۲۴
فرعون ۽ هامان ۽ قارون ڏانهن پوءِ انهن چيو ته: ”هي جادوگر آهي ڪوڙو آهي“.
فَلَمَّا جَآءَهُمْ بِالْحَقِّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا اقْتُلُوْۤا اَبْنَآءَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ وَ اسْتَحْیُوْا نِسَآءَهُمْ١ؕ وَ مَا كَیْدُ الْكٰفِرِیْنَ اِلَّا فِیْ ضَلٰلٍ۲۵
پوءِ جڏهن انهن وٽ اسان پاران جي حق کڻي آيو تڏهن چيائون ته: ”جن اُن سان گڏ ايمان آندو آهي انهن جي پٽن کي قتل ڪيو ۽ انهن جي عورتن کي زنده ڇڏيو“. ۽ ڪافرن جون چالبازيون ته صرف گمراهي ۾ ئي آهن.
وَ قَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُوْنِیْۤ اَقْتُلْ مُوْسٰى وَ لْیَدْعُ رَبَّهٗ١ۚ اِنِّیْۤ اَخَافُ اَنْ یُّبَدِّلَ دِیْنَكُمْ اَوْ اَنْ یُّظْهِرَ فِی الْاَرْضِ الْفَسَادَ۲۶
۽ (هڪ ڏينهن) فرعون چيو ته: ”مون کي ڇڏيو ته آءٌ موسيٰ کي قتل ڪري ڇڏيان ۽ هُو ڀلي پنهنجي پالڻهار کي سڏي، بلاشڪ مون کي انديشو آهي ته اهو توهان جو دين نه بدلائي ڇڏي يا زمين ۾ فساد برپا ڪري“.
وَ قَالَ مُوْسٰۤى اِنِّیْ عُذْتُ بِرَبِّیْ وَ رَبِّكُمْ مِّنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لَّا یُؤْمِنُ بِیَوْمِ الْحِسَابِ۠۲۷
۽ موسيٰ چيو ته: ”بيشڪ مون پنهنجي پالڻهار ۽ توهان جي پالڻهار جي پناھ ورتي آهي هر هٺيلي ماڻهو کان جيڪو حساب جي ڏينهن تي ايمان نه ٿو رکي“.
وَ قَالَ رَجُلٌ مُّؤْمِنٌ١ۖۗ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ یَكْتُمُ اِیْمَانَهٗۤ اَتَقْتُلُوْنَ رَجُلًا اَنْ یَّقُوْلَ رَبِّیَ اللّٰهُ وَ قَدْ جَآءَكُمْ بِالْبَیِّنٰتِ مِنْ رَّبِّكُمْ١ؕ وَ اِنْ یَّكُ كَاذِبًا فَعَلَیْهِ كَذِبُهٗ١ۚ وَ اِنْ یَّكُ صَادِقًا یُّصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِیْ یَعِدُكُمْ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ لَا یَهْدِیْ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ۲۸
۽ فرعون جي خاندان مان هڪ مرد چيو جيڪو پنهنجو ايمان لڪائيندڙ هيو: ”ڇا اوهان هڪ مرد کي قتل ڪيو ٿا (رڳو) هن ڪري جو اهو چوي ٿو ته منهنجو پالڻهار الله آهي؟ ۽ اهو توهان وٽ توهان جي پالڻهار وٽان چِٽا دليل کڻي آيو آهي. ۽ جيڪڏهن اهو ڪوڙو آهي ته ان جي ڪوڙ جو وبال مٿس هوندو، ۽ جيڪڏهن اهو سچو آهي ته جيتري قدر عذاب جو اهو توهان سان وعدو ڪري رهيو آهي ان مان ڪجھ نه ڪجھ اوهان کي پهچندو. بيشڪ الله ان کي هدايت نه ٿو ڏئي جيڪو حد کان وڌندڙ ڪوڙو آهي“.
یٰقَوْمِ لَكُمُ الْمُلْكُ الْیَوْمَ ظٰهِرِیْنَ فِی الْاَرْضِ١٘ فَمَنْ یَّنْصُرُنَا مِنْۢ بَاْسِ اللّٰهِ اِنْ جَآءَنَا١ؕ قَالَ فِرْعَوْنُ مَاۤ اُرِیْكُمْ اِلَّا مَاۤ اَرٰى وَ مَاۤ اَهْدِیْكُمْ اِلَّا سَبِیْلَ الرَّشَادِ۲۹
اي منهنجي قوم! اڄ توهان جي بادشاهي آهي ملڪ ۾ اوهان غالب آهيو. پر ڪير اسان جي مدد ڪندو الله جي عذاب کان (بچائڻ لاءِ) اگر اهو (عذاب) اسان تي اچي وڃي“؟ فرعون چيو ته: ”آءٌ اوهان کي اها ئي راءِ ڏيان ٿو جيڪا مون کي مناسب لڳي ٿي ۽ آءٌ ته توهان کي ڀلائي جو رستو ئي ٻڌايان ٿو“.
وَ قَالَ الَّذِیْۤ اٰمَنَ یٰقَوْمِ اِنِّیْۤ اَخَافُ عَلَیْكُمْ مِّثْلَ یَوْمِ الْاَحْزَابِۙ۳۰
۽ ان ماڻهو چيو جيڪو ايمان آڻي چڪو هيو: ”اي منهنجي قوم بيشڪ آءٌ ڊڄان ٿو اوهان تي اڳين قومن جهڙي (عذاب جي) ڏينهن اچڻ کان“.
مِثْلَ دَاْبِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّ عَادٍ وَّ ثَمُوْدَ وَ الَّذِیْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ١ؕ وَ مَا اللّٰهُ یُرِیْدُ ظُلْمًا لِّلْعِبَادِ۳۱
نوح جي قوم ۽ عاد ۽ ثمود ۽ جيڪي ماڻهو انهن کان بعد ٿيا تن جي سزا واري دستورِ وانگر. ۽ الله ٻانهن تي نا انصافي نه ٿو چاهي.
وَ یٰقَوْمِ اِنِّیْۤ اَخَافُ عَلَیْكُمْ یَوْمَ التَّنَادِۙ۳۲
۽ اي منهنجي قوم! آءٌ اوهان تي رڙين دانهن واري ڏينهن (قيامت) کان ڊڄان ٿو.
یَوْمَ تُوَلُّوْنَ مُدْبِرِیْنَ١ۚ مَا لَكُمْ مِّنَ اللّٰهِ مِنْ عَاصِمٍ١ۚ وَ مَنْ یُّضْلِلِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ هَادٍ۳۳
جنهن ڏينهن توهان پُٺي ڏئي ڀڄندؤ ۽ توهان کي الله (جي پڪڙ) کان بچائڻ وارو ڪير به ڪونه هوندو ۽ جنهن کي الله گمراھ ڪري ان کي ڪوبه هدايت ڪرڻ وارو نه آهي.
وَ لَقَدْ جَآءَكُمْ یُوْسُفُ مِنْ قَبْلُ بِالْبَیِّنٰتِ فَمَا زِلْتُمْ فِیْ شَكٍّ مِّمَّا جَآءَكُمْ بِهٖ١ؕ حَتّٰۤى اِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَنْ یَّبْعَثَ اللّٰهُ مِنْۢ بَعْدِهٖ رَسُوْلًا١ؕ كَذٰلِكَ یُضِلُّ اللّٰهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُّرْتَابُۚۖ۳۴
۽ بيشڪ هن کان اڳ توهان وٽ يوسف چِٽيون نشانيون کڻي آيو هيو ۽ توهان هميشه انهن (نشانين) جي باري ۾ شڪ ۾ رهيا جيڪي اهو کڻي آيو. ايستائين جو جڏهن وفات ڪيائين ته توهان چوڻ لڳا ته هاڻي الله ان کان پوءِ ڪوبه رسول نه موڪليندو“. اهڙي طرح الله ان ماڻهو کي گمراھ ڪري ٿو جيڪو حد کان لنگهندڙ شڪي مزاج آهي.
اِ۟لَّذِیْنَ یُجَادِلُوْنَ فِیْۤ اٰیٰتِ اللّٰهِ بِغَیْرِ سُلْطٰنٍ اَتٰىهُمْ١ؕ كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللّٰهِ وَ عِنْدَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا١ؕ كَذٰلِكَ یَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ جَبَّارٍ۳۵
جيڪي ماڻهو الله جي آيتن ۾ جهڳڙو ڪن ٿا بغير ڪنهن دليل جي جو وٽن آيو هجي. (اهو جهڳڙڻ) الله وٽ ۽ ايمان وارن وٽ وڏي ناراضگي جي ڳالھ آهي. اهڙي طرح الله هر هٺيلي (۽) سرڪش جي دل مٿان ٺَـــپــــو هڻي ٿو.
وَ قَالَ فِرْعَوْنُ یٰهَامٰنُ ابْنِ لِیْ صَرْحًا لَّعَلِّیْۤ اَبْلُغُ الْاَسْبَابَۙ۳۶
۽ فرعون چيو ته: ”اي هامان تون منهنجي لاءِ هڪ اوچو محل بناءِ ته جيئن آءٌ (ان تي چڙهي) ان رستن تي پهچان.
اَسْبَابَ السَّمٰوٰتِ فَاَطَّلِعَ اِلٰۤى اِلٰهِ مُوْسٰى وَ اِنِّیْ لَاَظُنُّهٗ كَاذِبًا١ؕ وَ كَذٰلِكَ زُیِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوْٓءُ عَمَلِهٖ وَ صُدَّ عَنِ السَّبِیْلِ١ؕ وَ مَا كَیْدُ فِرْعَوْنَ اِلَّا فِیْ تَبَابٍ۠۳۷
جيڪي آسمانن جا رستا آهن، پوءِ آءٌ موسيٰ جي معبود کي نهاري ڏسان، ۽ آءٌ ان کي ڪوڙو سمجهان ٿو.“ ۽ اهڙي طرح فرعون کي سندس برو ڪم وڻندڙ بنائي ڏيکاريو ويو ۽ ان کي (حق جي) راھ کان روڪيو ويو. ۽ فرعون جي سازش ته رڳو (سندس ئي) تباهي ۾ هئي.
وَ قَالَ الَّذِیْۤ اٰمَنَ یٰقَوْمِ اتَّبِعُوْنِ اَهْدِكُمْ سَبِیْلَ الرَّشَادِۚ۳۸
۽ ان ماڻهو چيو جنهن ايمان آندو هيو: ”اي منهنجي قوم توهان منهنجي پيروي ڪيو ته آءٌ اوهان کي سڌو رستو ڏيکاريان.
یٰقَوْمِ اِنَّمَا هٰذِهِ الْحَیٰوةُ الدُّنْیَا مَتَاعٌ١٘ وَّ اِنَّ الْاٰخِرَةَ هِیَ دَارُ الْقَرَارِ۳۹
اي منهنجي قوم! هيءَ دنيا جي زندگي ٿورڙو (نفعي وٺڻ) جو سامان آهي ۽ بيشڪ آخرت ئي هميشه رهڻ جو گهر آهي.
مَنْ عَمِلَ سَیِّئَةً فَلَا یُجْزٰۤى اِلَّا مِثْلَهَا١ۚ وَ مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَاُولٰٓىِٕكَ یَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ یُرْزَقُوْنَ فِیْهَا بِغَیْرِ حِسَابٍ۴۰
جنهن برائي ڪئي ان کي ان جي برابر ئي بدلو ڏنو ويندو. ۽ جنهن چڱو ڪم ڪيو مرد هجي يا عورت ۽ اهو ايمان وارو به هجي ته اهي ماڻهو جنت ۾ داخل ٿيندا اتي انهن کي بي حساب رزق ڏنو ويندو.
وَ یٰقَوْمِ مَا لِیْۤ اَدْعُوْكُمْ اِلَى النَّجٰوةِ وَ تَدْعُوْنَنِیْۤ اِلَى النَّارِؕ۴۱
۽ اي منهنجي قوم! آخر ڳالھ ڇا آهي؟ جو آءٌ اوهان کي ڇوٽڪاري ڏانهن سڏيان ٿو ۽ اوهان مون کي باھ ڏانهن سڏيو ٿا.
تَدْعُوْنَنِیْ لِاَكْفُرَ بِاللّٰهِ وَ اُشْرِكَ بِهٖ مَا لَیْسَ لِیْ بِهٖ عِلْمٌ١٘ وَّ اَنَا اَدْعُوْكُمْ اِلَى الْعَزِیْزِ الْغَفَّارِ۴۲
توهان مون کي هن لاءِ سڏيو ٿا ته آءٌ الله سان ڪفر ڪيان! ۽ ان سان اهڙي شيءِ کي شريڪ ڪيان جنهن جو مون کي علم به نه آهي، ۽ آءٌ اوهان کي (الله) غالب بخشڻهار ڏانهن سڏيان ٿو.
لَا جَرَمَ اَنَّمَا تَدْعُوْنَنِیْۤ اِلَیْهِ لَیْسَ لَهٗ دَعْوَةٌ فِی الدُّنْیَا وَ لَا فِی الْاٰخِرَةِ وَ اَنَّ مَرَدَّنَاۤ اِلَى اللّٰهِ وَ اَنَّ الْمُسْرِفِیْنَ هُمْ اَصْحٰبُ النَّارِ۴۳
حقيقت اها آهي ته توهان جنهن ڏانهن مون کي سڏيو ٿا اهو نه ته دنيا ۾ سڏڻ جي قابل آهي ۽ نه آخرت ۾ ۽ بيشڪ اسان جو موٽڻ الله ڏانهن آهي، ۽ بيشڪ حد کان لنگهندڙ ئي دوزخي آهن.
فَسَتَذْكُرُوْنَ مَاۤ اَقُوْلُ لَكُمْ١ؕ وَ اُفَوِّضُ اَمْرِیْۤ اِلَى اللّٰهِ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ بَصِیْرٌۢ بِالْعِبَادِ۴۴
پوءِ توهان جلد ياد ڪندؤ جيڪي (ڳالهيون) آءٌ اوهان کي چوان ٿو. ۽ آءٌ پنهنجو معاملو الله جي حوالي ڪيان ٿو. بيشڪ الله ٻانهن کي ڏسندڙ آهي“.
فَوَقٰىهُ اللّٰهُ سَیِّاٰتِ مَا مَكَرُوْا وَ حَاقَ بِاٰلِ فِرْعَوْنَ سُوْٓءُ الْعَذَابِۚ۴۵
پوءِ الله ان کي بچايو انهن جي برين سازشن کان جيڪي انهن ڪيون ۽ فرعون جي پيروڪارن کي بڇڙي عذاب گهيري ورتو.
اَلنَّارُ یُعْرَضُوْنَ عَلَیْهَا غُدُوًّا وَّ عَشِیًّا١ۚ وَ یَوْمَ تَقُوْمُ السَّاعَةُ١۫ اَدْخِلُوْۤا اٰلَ فِرْعَوْنَ اَشَدَّ الْعَذَابِ۴۶
باھ آهي جنهن جي سامهون اُهي صبح شام پيش ڪيا وڃن ٿا، ۽ جنهن ڏينهن قيامت برپا ٿيندي (ته حڪم ڪنداسين ته) فرعون جي پيروڪارن کي سخت عذاب ۾ داخل ڪيو.
وَ اِذْ یَتَحَآجُّوْنَ فِی النَّارِ فَیَقُوْلُ الضُّعَفٰٓؤُا لِلَّذِیْنَ اسْتَكْبَرُوْۤا اِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ اَنْتُمْ مُّغْنُوْنَ عَنَّا نَصِیْبًا مِّنَ النَّارِ۴۷
۽ جڏهن اهي جهنم ۾ هڪ ٻئي سان جهڳڙو ڪندا ته ڪمزور ماڻهو هٺيلن کي چوندا: ”اسان توهان جا پيروڪار هئاسين ڇا پوءِ توهان اسان تان باھ جو ڪجھ حصو ٽاري سگھو ٿا“؟
قَالَ الَّذِیْنَ اسْتَكْبَرُوْۤا اِنَّا كُلٌّ فِیْهَاۤ١ۙ اِنَّ اللّٰهَ قَدْ حَكَمَ بَیْنَ الْعِبَادِ۴۸
تڪبر ڪرڻ وارا چوندا: ”اسان سڀ ان (دوزخ) ۾ پيا آهيون، بيشڪ الله ٻانهن جي وچ ۾ فيصلو ڪري ڇڏيو آهي“.
وَ قَالَ الَّذِیْنَ فِی النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوْا رَبَّكُمْ یُخَفِّفْ عَنَّا یَوْمًا مِّنَ الْعَذَابِ۴۹
۽ باھ ۾ پيل ماڻهو دوزخ جي داروغن کي چوندا: ”توهان پنهنجي پالڻهار کان دعا گهرو ته ڪنهن ڏينهن ته اسان کان عذاب هلڪو ڪري“!
قَالُوْۤا اَوَ لَمْ تَكُ تَاْتِیْكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَیِّنٰتِ١ؕ قَالُوْا بَلٰى١ؕ قَالُوْا فَادْعُوْا١ۚ وَ مَا دُعٰٓؤُا الْكٰفِرِیْنَ اِلَّا فِیْ ضَلٰلٍ۠۵۰
اُهي چوندا ته: ”ڇا توهان وٽ توهان جا رسول چِٽا دليل کڻي ڪونه آيا هئا“؟ چوندا: ”هائو“. (پوءِ داروغا چوندا) ”توهان پاڻ ئي دعا گهرو“، ۽ (حقيقت ۾) ڪافرن جي دعا رائگان ئي هوندي.
اِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنَا وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا فِی الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا وَ یَوْمَ یَقُوْمُ الْاَشْهَادُۙ۵۱
بيشڪ اسان پنهنجي رسولن جي مدد ڪيون ٿا ۽ ايمان وارن جي به دنيا واري زندگي ۾ ۽ جنهن ڏينهن شاهد بيهندا.
یَوْمَ لَا یَنْفَعُ الظّٰلِمِیْنَ مَعْذِرَتُهُمْ وَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوْٓءُ الدَّارِ۵۲
ان ڏينهن ظالمن کي انهن جي عذر خواهيفائدو نه ڏيندي ۽ انهن جي لاءِ لعنت هوندي ۽ انهن لاءِ (جهنم جو) برو گهر هوندو.
وَ لَقَدْ اٰتَیْنَا مُوْسَى الْهُدٰى وَ اَوْرَثْنَا بَنِیْۤ اِسْرَآءِیْلَ الْكِتٰبَۙ۵۳
۽ بيشڪ اسان موسيٰ کي رهنمائي عطا ڪئي ۽ اسان بني اسرائيل کي ڪتاب جو وارث بنايو.
فَاصْبِرْ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّ اسْتَغْفِرْ لِذَنْۢبِكَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِیِّ وَ الْاِبْكَارِ۵۵
پوءِ (اي نبي) تون صبر ڪر بيشڪ الله جو وعدو سچو آهي، ۽ تون پنهنجي (امت جي) ڪوتاهين جي معافي طلب ڪر ۽ شام ۽ صبح پنهنجي پالڻهار جي تعريف سان گڏ (ان جي) پاڪائي بيان ڪر.
اِنَّ الَّذِیْنَ یُجَادِلُوْنَ فِیْۤ اٰیٰتِ اللّٰهِ بِغَیْرِ سُلْطٰنٍ اَتٰىهُمْ١ۙ اِنْ فِیْ صُدُوْرِهِمْ اِلَّا كِبْرٌ مَّا هُمْ بِبَالِغِیْهِ١ۚ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ١ؕ اِنَّهٗ هُوَ السَّمِیْعُ الْبَصِیْرُ۵۶
بيشڪ اُهي ماڻهو جيڪي الله جي آيتن ۾ جهڳڙو ڪن ٿا بغير ڪنهن دليل جي جو وٽن آيو هجي انهن جي سينن ۾ غرور کان سواءِ ٻيو ڪجھ به نه آهي جنهن کي اُهي پهچڻ وارا نه آهن، پوءِ تون (سندن شر کان) الله جي پناھ گهر. بيشڪ اُهو ئي ٻڌڻ ڏسڻ وارو آهي.
لَخَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ اَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَ لٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُوْنَ۵۷
آسمانن ۽ زمينن جي پيدائش يقيناً انسانن جي پيدائش کان وڏي (ڳالھ) آهي پر گھڻا ماڻهو نه ٿا ڄاڻن.
وَ مَا یَسْتَوِی الْاَعْمٰى وَ الْبَصِیْرُ١ۙ۬ وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ عَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَ لَا الْمُسِیْٓءُ١ؕ قَلِیْلًا مَّا تَتَذَكَّرُوْنَ۵۸
۽ انڌو ۽ سڄو برابر ٿي نه ٿا سگهن ۽ (اهڙي طرح) جن ايمان آندو ۽ چڱا ڪم ڪيائون (اهي) ۽ بدڪار به (برابر) نه آهن. توهان تمام گهٽ نصيحت قبول ڪيو ٿا.
اِنَّ السَّاعَةَ لَاٰتِیَةٌ لَّا رَیْبَ فِیْهَا وَ لٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا یُؤْمِنُوْنَ۵۹
بيشڪ (قيامت جي) گھڙي ضرور اچڻ واري آهي جنهن ۾ ڪو شڪ نه آهي ۽ پر گهڻا ماڻهو نه ٿا مڃن.
وَ قَالَ رَبُّكُمُ ادْعُوْنِیْۤ اَسْتَجِبْ لَكُمْ١ؕ اِنَّ الَّذِیْنَ یَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِیْ سَیَدْخُلُوْنَ جَهَنَّمَ دٰخِرِیْنَ۠۶۰
۽ توهان جي پالڻهار فرمايو ته: ”توهان مون کان دعا گهرو ته آءٌ اوهان جي دعا قبول ڪيان. بيشڪ جيڪي ماڻهو منهنجي عبادت (يعني دعا) کان وڏائي ڪن ٿا سي جلد ذليل بنجي جهنم ۾ داخل ٿيندا“.
اَللّٰهُ الَّذِیْ جَعَلَ لَكُمُ الَّیْلَ لِتَسْكُنُوْا فِیْهِ وَ النَّهَارَ مُبْصِرًا١ؕ اِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا یَشْكُرُوْنَ۶۱
الله اُهو آهي جنهن توهان جي لاءِ رات بنائي ته توهان ان ۾ آرام ڪيو ۽ ڏينهن کي (ڏسڻ لاءِ) روشن بنايائين. بيشڪ الله ماڻهن مٿان احسان ڪرڻ وارو آهي ۽ پر گهڻا ماڻهو شڪر ادا نه ٿا ڪن.
ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ خَالِقُ كُلِّ شَیْءٍ١ۘ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ١ۚ٘ فَاَنّٰى تُؤْفَكُوْنَ۶۲
اهو الله توهان جو پاليندڙ آهي جيڪو هر شيءِ جو خلقڻهار آهي. ان کان سواءِ ٻيو ڪوبه عبادت جو لائق نه آهي، پوءِ اوهان ڪاڏي ڀٽڪايا وڃو ٿا.
كَذٰلِكَ یُؤْفَكُ الَّذِیْنَ كَانُوْا بِاٰیٰتِ اللّٰهِ یَجْحَدُوْنَ۶۳
اهڙي طرح اهي ماڻهو ڀٽڪايا ويا جيڪي الله جي آيتن جو انڪار ڪندا هئا.
اَللّٰهُ الَّذِیْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّ السَّمَآءَ بِنَآءً وَّ صَوَّرَكُمْ فَاَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَ رَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّیِّبٰتِ١ؕ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ١ۖۚ فَتَبٰرَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِیْنَ۶۴
الله ئي آهي جنهن توهان جي لاءِ زمين کي قرار جي جاءِ بنايو ۽ آسمان کي ڇت بنايو ۽ توهان جون صورتون بنايائين پوءِ توهان جون صورتون زور سهڻيون بنايائين ۽ توهان کي پاڪيزه شين مان روزي ڏنائين. اُهو ئي الله توهان جو پروردگار آهي، پوءِ الله وڏي برڪت وارو آهي جيڪو سڀ جهانن جو پالڻهار آهي.
هُوَ الْحَیُّ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ فَادْعُوْهُ مُخْلِصِیْنَ لَهُ الدِّیْنَ١ؕ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِیْنَ۶۵
اهو هميشه زنده آهي ان کان سواءِ ڪو معبود نه آهي، پوءِ توهان ان جي عبادت ڪيو پنهنجي دين کي خالص ان لاءِ بنائيندي. سڀ تعريفون الله لاءِ آهن جيڪو جهانن جو پروردگار آهي.
قُلْ اِنِّیْ نُهِیْتُ اَنْ اَعْبُدَ الَّذِیْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ لَمَّا جَآءَنِیَ الْبَیِّنٰتُ مِنْ رَّبِّیْ١٘ وَ اُمِرْتُ اَنْ اُسْلِمَ لِرَبِّ الْعٰلَمِیْنَ۶۶
چؤ مون کي روڪيو ويو آهي جو آءٌ انهن جي پوڄا ڪيان جن بتن جي توهان الله کي ڇڏي پوڄا ڪيو ٿا، جڏهن ته مون وٽ منهنجي پالڻهار وٽان چِٽيون نشانيون آيون آهن ۽ مون کي حڪم ڏنو ويو آهي ته آءٌ سڀ جهانن جي پالڻهار جي فرمانبرداري ڪيان.
هُوَ الَّذِیْ خَلَقَكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ یُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوْۤا اَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُوْنُوْا شُیُوْخًا١ۚ وَ مِنْكُمْ مَّنْ یُّتَوَفّٰى مِنْ قَبْلُ وَ لِتَبْلُغُوْۤا اَجَلًا مُّسَمًّى وَّ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ۶۷
اُهو ئي آهي جنهن توهان کي مٽيءَ مان بنايو وري پاڻيءَ جي بوند منجهان وري رت جي دِڳَ منجهان (بنايو) پوءِ توهان کي ٻار جي صورت ۾ (ماءُ جي پيٽ مان) ٻاهر ڪڍي ٿو پوءِ (اوهان جي پرورش جو بندوبست ڪري ٿو) هن لاءِ ته اوهان پنهنجي جواني کي پهچو پوءِ (اوهان کي زنده رکي ٿو) هن لاءِ ته اوهان پير مرد ٿيو ۽ اوهان مان ڪي ان (پِيريءَ) کان اڳ وفات ڪري وڃن ٿا ۽ (اهو اوهان کي ڇڏي ڏئي ٿو) هن لاءِ جو مقرر وقت تائين پهچو ۽ هن لاءِ توهان عقل کان ڪم وٺو.
هُوَ الَّذِیْ یُحْیٖ وَ یُمِیْتُ١ۚ فَاِذَا قَضٰۤى اَمْرًا فَاِنَّمَا یَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَیَكُوْنُ۠۶۸
اُهو ئي آهي جيڪو جياري ٿو ۽ ماري ٿو. پوءِ جڏهن اُهو ڪنهن ڪم جو فيصلو ڪري ٿو ته صرف ان کي فرمائي ٿو ته ”ٿيءُ پؤُ “ پوءِ اهو ٿي پوي ٿو.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِیْنَ یُجَادِلُوْنَ فِیْۤ اٰیٰتِ اللّٰهِ١ؕ اَنّٰى یُصْرَفُوْنَ٤ۖۛۚ۶۹
ڇا تو انهن ماڻهن کي نه ڏٺو جيڪي الله جي آيتن ۾ جهڳڙو ڪن ٿا. اُهي ڪيڏانهن ڦيرايا وڃن ٿا ..
الَّذِیْنَ كَذَّبُوْا بِالْكِتٰبِ وَ بِمَاۤ اَرْسَلْنَا بِهٖ رُسُلَنَا١ۛ۫ فَسَوْفَ یَعْلَمُوْنَۙ۷۰
جن ماڻهن ڪتاب کي ڪوڙو چيو ۽ ان (احڪامن) کي جن سان اسان پنهنجي رسولن کي موڪليو هيو .. پوءِ سگهو ئي (پنهنجو انجام) ڄاڻي وٺندا.
اِذِ الْاَغْلٰلُ فِیْۤ اَعْنَاقِهِمْ وَ السَّلٰسِلُ١ؕ یُسْحَبُوْنَۙ۷۱
جڏهن انهن جي ڳچين ۾ ڳٽ ۽ زنجير هوندا اُهي گهِليا ويندا.
فِی الْحَمِیْمِ١ۙ۬ ثُمَّ فِی النَّارِ یُسْجَرُوْنَۚ۷۲
ٽهڪندڙ پاڻيءَ ۾ پوءِ باھ ۾ ساڙيا ويندا.
ثُمَّ قِیْلَ لَهُمْ اَیْنَ مَا كُنْتُمْ تُشْرِكُوْنَۙ۷۳
پوءِ کين چيو ويندو: ”ڪٿي آهن اُهي (بت) جن کي توهان شريڪ ڪندا هئا“.
مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ١ؕ قَالُوْا ضَلُّوْا عَنَّا بَلْ لَّمْ نَكُنْ نَّدْعُوْا مِنْ قَبْلُ شَیْـًٔا١ؕ كَذٰلِكَ یُضِلُّ اللّٰهُ الْكٰفِرِیْنَ۷۴
الله کان سواءِ. چوندا: ”اُهي اسان کان گم ٿي ويا آهن بلڪه اسان ته پهريان به ڪنهن شيءِ جي پوڄا نه ڪندا هئاسين“. اهڙي طرح الله ڪافرن کي گمراھ (ثابت) ڪري ٿو.
ذٰلِكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَفْرَحُوْنَ فِی الْاَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَ بِمَا كُنْتُمْ تَمْرَحُوْنَۚ۷۵
(کين چيو ويندو) ”اها (سزا) ان جو بدلو آهي جو توهان زمين ۾ ناحق تي مگن هئا ۽ ان جو بدلو آهي جو توهان آڪڙ ڪندا هئا.
اُدْخُلُوْۤا اَبْوَابَ جَهَنَّمَ خٰلِدِیْنَ فِیْهَا١ۚ فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِیْنَ۷۶
(هاڻي) جهنم جي دروازن مان داخل ٿيو توهان ان ۾ هميشه رهڻ وارا آهيو. پوءِ وڏائي ڪرڻ وارن جي جاءِ ڪهڙي نه بڇڙي آهي“.
فَاصْبِرْ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ١ۚ فَاِمَّا نُرِیَنَّكَ بَعْضَ الَّذِیْ نَعِدُهُمْ اَوْ نَتَوَفَّیَنَّكَ فَاِلَیْنَا یُرْجَعُوْنَ۷۷
پوءِ تون صبر ڪر بيشڪ الله جو وعدو سچو آهي، پوءِ چاهي اسان ڏيکاريون توکي ان عذاب جو ڪجھ حصو (جنهن کان) اسان انهن کي ڊيڄاري رهيا آهيون يا (ان کان اڳ) توکي وفات ڏيون پوءِ انهن جو موٽي اچڻ ته اسان ڏانهن آهي.
وَ لَقَدْ اَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّنْ قَبْلِكَ مِنْهُمْ مَّنْ قَصَصْنَا عَلَیْكَ وَ مِنْهُمْ مَّنْ لَّمْ نَقْصُصْ عَلَیْكَ١ؕ وَ مَا كَانَ لِرَسُوْلٍ اَنْ یَّاْتِیَ بِاٰیَةٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ١ۚ فَاِذَا جَآءَ اَمْرُ اللّٰهِ قُضِیَ بِالْحَقِّ وَ خَسِرَ هُنَالِكَ الْمُبْطِلُوْنَ۠۷۸
۽ بيشڪ اسان تو کان اڳ ڪيترا رسول موڪليا انهن مان ڪن جو حال اسان تو کي ٻڌايو ۽ انهن مان ڪن جو حال اسان تو کي نه ٻڌايو. ۽ ڪنهن به رسول جي لاءِ اهو (ممڪن) نه آهي جو اهو ڪابه نشاني الله جي اذن کان سواءِ آڻي، پوءِ جڏهن الله جو حڪم ايندو (۽) انصاف سان فيصلو ڪيو ويندو ۽ ان وقت ناحق وارا نقصان ۾ هوندا.
اَللّٰهُ الَّذِیْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَنْعَامَ لِتَرْكَبُوْا مِنْهَا وَ مِنْهَا تَاْكُلُوْنَ٘۷۹
الله ئي آهي جنهن توهان لاءِ چوپايا بنايا آهن هن لاءِ ته انهن مان ڪن تي سواري ڪيو ۽ انهن مان ڪن (جي گوشت) کي کائو ٿا.
وَ لَكُمْ فِیْهَا مَنَافِعُ وَ لِتَبْلُغُوْا عَلَیْهَا حَاجَةً فِیْ صُدُوْرِكُمْ وَ عَلَیْهَا وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُوْنَؕ۸۰
۽ اوهان لاءِ انهن ۾ (ٻيا به) فائدا آهن ۽ هن لاءِ ته انهن تي چڙهي ان ضرورت (واري جاءِ) تي پهچي سگهو جا توهان جي سينن ۾ آهي، ۽ انهن تي ۽ ٻيڙين تي اوهان کي سوار ڪيو وڃي ٿو.
وَ یُرِیْكُمْ اٰیٰتِهٖ١ۖۗ فَاَیَّ اٰیٰتِ اللّٰهِ تُنْكِرُوْنَ۸۱
۽ اهو توهان کي سندس (قدرت جون) نشانيون ڏيکاري ٿو پوءِ توهان الله جي ڪهڙين ڪهڙين نشانين جو انڪار ڪندؤ.
اَفَلَمْ یَسِیْرُوْا فِی الْاَرْضِ فَیَنْظُرُوْا كَیْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ١ؕ كَانُوْۤا اَكْثَرَ مِنْهُمْ وَ اَشَدَّ قُوَّةً وَّ اٰثَارًا فِی الْاَرْضِ فَمَاۤ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا یَكْسِبُوْنَ۸۲
ڇا پوءِ اُهي زمين ۾ گهميا ڦريا نه آهن جو ڏسن ته جيڪي انهن کان اڳ هئا تن جي پڇاڙي ڪيئن ٿي؟ اُهي انهن کان (تعداد ۾) گهڻا ۽ طاقت ۾ ۽ زمين تي نشانين ۾ به (وڌيڪ هئا) پوءِ جيڪي ڪمائيندا هئا سو سندن ڪم ڪونه آيو.
فَلَمَّا جَآءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنٰتِ فَرِحُوْا بِمَا عِنْدَهُمْ مِّنَ الْعِلْمِ وَ حَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ یَسْتَهْزِءُوْنَ۸۳
پوءِ جڏهن انهن وٽ سندن رسول چِٽيون نشانيون کڻي آيا ته انهن وٽ جيڪو (دنياوي) علم هيو ان تي آڪڙ ڪرڻ لڳا ۽ انهن کي ان (عذاب) اچي گهيرو ڪيو جنهن تان ٺٺوليون ڪندا هئا.
فَلَمَّا رَاَوْا بَاْسَنَا قَالُوْۤا اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗ وَ كَفَرْنَا بِمَا كُنَّا بِهٖ مُشْرِكِیْنَ۸۴
پوءِ جڏهن انهن اسان جو عذاب ڏٺو ته چيائون: ”اسان الله تي ايمان آندو جيڪو اڪيلو آهي ۽ اسان انهن (ڪوڙن معبودن) جو انڪار ڪيو جن کي اسان (الله سان) شريڪ ڪندا هئاسين“.
فَلَمْ یَكُ یَنْفَعُهُمْ اِیْمَانُهُمْ لَمَّا رَاَوْا بَاْسَنَا١ؕ سُنَّتَ اللّٰهِ الَّتِیْ قَدْ خَلَتْ فِیْ عِبَادِهٖ١ۚ وَ خَسِرَ هُنَالِكَ الْكٰفِرُوْنَ۠۸۵
پوءِ انهن جو ايمان آڻڻ سندن ڪنهن ڪم نه آيو جڏهن انهن اسان جي عذاب کي ڏٺو. الله جو (اهو ئي) دستور آهي جو سندس ٻانهن ۾ هلندو اچي ٿو ۽ ان وقت ڪافر نقصان وارا ٿي ويا.
تَنْزِیْلٌ مِّنَ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیْمِۚ۲
(هي) وڏي مهربان ٻاجهاري (الله) جي طرفان نازل ڪيل آهي.
كِتٰبٌ فُصِّلَتْ اٰیٰتُهٗ قُرْاٰنًا عَرَبِیًّا لِّقَوْمٍ یَّعْلَمُوْنَۙ۳
هڪ ڪتاب آهي جنهن جون آيتون کولي بيان ڪيون ويون آهن (هي) قرآن آهي جو عربي ٻولي ۾ آهي ان قوم لاءِ جي ڄاڻ رکن ٿا.
بَشِیْرًا وَّ نَذِیْرًا١ۚ فَاَعْرَضَ اَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا یَسْمَعُوْنَ۴
خوشخبري ڏيندڙ ۽ ڊيڄاريندڙ آهي، پوءِ انهن مان گهڻن ماڻهن منهن موڙيو سو اُهي (ان کي) ٻڌن ئي نه ٿا.
وَ قَالُوْا قُلُوْبُنَا فِیْۤ اَكِنَّةٍ مِّمَّا تَدْعُوْنَاۤ اِلَیْهِ وَ فِیْۤ اٰذَانِنَا وَقْرٌ وَّ مِنْۢ بَیْنِنَا وَ بَیْنِكَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ اِنَّنَا عٰمِلُوْنَ۵
۽ چون ٿا ته: ”اسان جون دليون پردي ۾ آهن ان ڳالھ کان جنهن ڏانهن تون اسان کي سڏين ٿو ۽ اسان جي ڪنن ۾ ڳرائي آهي ۽ اسان جي ۽ تنهنجي وچ ۾ پردو آهي پوءِ تون (پنهنجو) ڪم ڪر ۽ اسان (پنهنجو) ڪم ڪرڻ وارا آهيون“.
قُلْ اِنَّمَاۤ اَنَا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ یُوْحٰۤى اِلَیَّ اَنَّمَاۤ اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاسْتَقِیْمُوْۤا اِلَیْهِ وَ اسْتَغْفِرُوْهُ١ؕ وَ وَیْلٌ لِّلْمُشْرِكِیْنَۙ۶
چؤ آءٌ (آدمي هجڻ ۾) اوهان وانگر هڪ بشر ئي آهيان، مون ڏي وحي ڪيو ويندو آهي ته توهان جو معبود صرف هڪ ئي معبود آهي، پوءِ توهان ان جي طرف سڌا ٿي متوجه رهو ۽ ان کان بخشش گهرو. ۽ مشرڪن جي لاءِ بربادي آهي.
الَّذِیْنَ لَا یُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَ هُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَ۷
جيڪي زڪواة نه ٿا ڏين ۽ اُهي آخرت جا (به) انڪاري آهن.
اِنَّ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ عَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَهُمْ اَجْرٌ غَیْرُ مَمْنُوْنٍ۠۸
بيشڪ جن ماڻهن ايمان آندو ۽ چڱا عمل ڪيائون انهن لاءِ اڻ کٽ اجر آهي.
قُلْ اَىِٕنَّكُمْ لَتَكْفُرُوْنَ بِالَّذِیْ خَلَقَ الْاَرْضَ فِیْ یَوْمَیْنِ وَ تَجْعَلُوْنَ لَهٗۤ اَنْدَادًا١ؕ ذٰلِكَ رَبُّ الْعٰلَمِیْنَۚ۹
چؤ ڇا توهان ان (الله) جو انڪار ڪيو ٿا؟ جنهن زمين کي ٻن ڏينهن ۾ پيدا ڪيو ۽ توهان ان جي لاءِ همسر بنايو ٿا. اُهو جهانن جو پالڻهار آهي. (ان جو همسر ڪير ٿي سگھي ٿو؟)
وَ جَعَلَ فِیْهَا رَوَاسِیَ مِنْ فَوْقِهَا وَ بٰرَكَ فِیْهَا وَ قَدَّرَ فِیْهَاۤ اَقْوَاتَهَا فِیْۤ اَرْبَعَةِ اَیَّامٍ١ؕ سَوَآءً لِّلسَّآىِٕلِیْنَ۱۰
۽ (زمين بنائڻ بعد) ان ۾ کوڙيل جبل بنايائين جيڪي ان جي مٿان (اُڀريَلَ) آهن ۽ ان ۾ برڪت رکايائين ۽ ان ۾ (رهڻ وارن لاءِ) غذائون مقرر ڪيائين (اهو سڀ) چئن ڏينهن ۾ ڪيائين. (اهو سڀ رزق) طلبگارن جي لاءِ برابر آهي.
ثُمَّ اسْتَوٰۤى اِلَى السَّمَآءِ وَ هِیَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَ لِلْاَرْضِ ائْتِیَا طَوْعًا اَوْ كَرْهًا١ؕ قَالَتَاۤ اَتَیْنَا طَآىِٕعِیْنَ۱۱
پوءِ آسمان ڏانهن متوجه ٿيو ته اهو دونهون هيو، پوءِ ان کي ۽ زمين کي چيائين ته: ”توهان ٻئي اچو خوشيءَ سان يا نا خوشيءَ سان. ته ٻنهين چيو: ”اسان خوشيءَ سان حاضر آهيون فرمانبردارن وانگر“.
فَقَضٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ فِیْ یَوْمَیْنِ وَ اَوْحٰى فِیْ كُلِّ سَمَآءٍ اَمْرَهَا١ؕ وَ زَیَّنَّا السَّمَآءَ الدُّنْیَا بِمَصَابِیْحَ١ۖۗ وَ حِفْظًا١ؕ ذٰلِكَ تَقْدِیْرُ الْعَزِیْزِ الْعَلِیْمِ۱۲
پوءِ ٻن ڏينهن ۾ ست آسمان بنايائين ۽ هر آسمان ۾ ان جي مناسب احڪام جي وحي موڪليائين. ۽ اسان دنيا واري آسمان کي ڏيئن (يعني ستارن ۽ سيارن) سان سينگاريو ۽ خوب محفوظ ڪيو. اهو سڀ غالب علم واري (الله) جو منصوبو آهي.
فَاِنْ اَعْرَضُوْا فَقُلْ اَنْذَرْتُكُمْ صٰعِقَةً مِّثْلَ صٰعِقَةِ عَادٍ وَّ ثَمُوْدَؕ۱۳
پوءِ جيڪڏهن اُهي منهن موڙن ته پوءِ چؤ ته آءٌ اوهان کي ان خوفناڪ عذاب کان ڊيڄاريان ٿو جيڪو عاد ۽ ثمود جي هلاڪت وانگر هوندو.
اِذْ جَآءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْۢ بَیْنِ اَیْدِیْهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ اَلَّا تَعْبُدُوْۤا اِلَّا اللّٰهَ١ؕ قَالُوْا لَوْ شَآءَ رَبُّنَا لَاَنْزَلَ مَلٰٓىِٕكَةً فَاِنَّا بِمَاۤ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ۱۴
جڏهن انهن وٽ رسول انهن جي اڳيان کان آيا ۽ پويان کان آيا (۽ سمجھايائون) ته توهان الله کان سواءِ ڪنهن جي عبادت نه ڪيو. ته انهن چيو ته: ”جيڪڏهن اسان جو پالڻهار چاهي ها ته ضرور ملائڪ لاهي ها سو اسان ان جا منڪر آهيون جنهن سان توهان موڪليا ويا آهيو“.
فَاَمَّا عَادٌ فَاسْتَكْبَرُوْا فِی الْاَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَ قَالُوْا مَنْ اَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً١ؕ اَوَ لَمْ یَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِیْ خَلَقَهُمْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً١ؕ وَ كَانُوْا بِاٰیٰتِنَا یَجْحَدُوْنَ۱۵
پوءِ عاد جي قوم ته زمين ۾ ناحق وڏائي ڪئي ۽ چيائون ته: ”اسان کان وڌيڪ طاقتور ڪير آهي“؟ ڇا انهن نه ڏٺو ته جنهن الله کين پيدا ڪيو آهي سو انهن کان وڌيڪ طاقتور آهي. ۽ اُهي اسان جي آيتن جو انڪار ڪندا رهيا.
فَاَرْسَلْنَا عَلَیْهِمْ رِیْحًا صَرْصَرًا فِیْۤ اَیَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِیْقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْیِ فِی الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا١ؕ وَ لَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَخْزٰى وَ هُمْ لَا یُنْصَرُوْنَ۱۶
پوءِ اسان انهن تي چند نڀاڳن ڏينهن ۾ خوفناڪ تيز هواءِ موڪلي هن لاءِ ته انهن کي دنيا جي زندگي ۾ خواريءَ جو عذاب چکايون. ۽ بيشڪ آخرت جو عذاب ته گهڻو ذليل ڪندڙ آهي ۽ انهن جي ڪا مدد ڪانه ڪئي ويندي.
وَ اَمَّا ثَمُوْدُ فَهَدَیْنٰهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمٰى عَلَى الْهُدٰى فَاَخَذَتْهُمْ صٰعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُوْنِ بِمَا كَانُوْا یَكْسِبُوْنَۚ۱۷
۽ پر ثمود جي قوم پوءِ اسان انهن کي هدايت ڏيکاري ته انهن هدايت جي مقابلي ۾ انڌو رهڻ کي پسند ڪيو پوءِ انهن کي خواري واري عذاب جي ڪڙڪي پڪڙيو انهن عملن جي بدلي جيڪي ڪمائيندا هئا.
وَ نَجَّیْنَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ كَانُوْا یَتَّقُوْنَ۠۱۸
۽ اسان انهن کي نجات ڏني جن ايمان آندو ۽ اُهي پرهيزگاري ڪندا هئا.
وَ یَوْمَ یُحْشَرُ اَعْدَآءُ اللّٰهِ اِلَى النَّارِ فَهُمْ یُوْزَعُوْنَ۱۹
۽ جنهن ڏينهن الله جي دشمنن کي باھ ڏانهن گڏ ڪيو ويندو ته پوءِ اُنهن (جي اڳين) کي (پوين جي پهچڻ تائين) روڪيو ويندو.
حَتّٰۤى اِذَا مَا جَآءُوْهَا شَهِدَ عَلَیْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ اَبْصَارُهُمْ وَ جُلُوْدُهُمْ بِمَا كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۲۰
ايستائين جو جڏهن اُهي سڀ دوزخ تائين (گڏ) پهچندا (۽ حساب شروع ٿيندو) ته انهن جا ڪن ۽ انهن جون اکيون ۽ انهن جون کَلُون انهن جي خلاف شاهدي ڏينديون انهن ڪمن تي جيڪي اُهي ڪندا هئا.
وَ قَالُوْا لِجُلُوْدِهِمْ لِمَ شَهِدْتُّمْ عَلَیْنَا١ؕ قَالُوْۤا اَنْطَقَنَا اللّٰهُ الَّذِیْۤ اَنْطَقَ كُلَّ شَیْءٍ وَّ هُوَ خَلَقَكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّ اِلَیْهِ تُرْجَعُوْنَ۲۱
۽ اُهي پنهنجي کلن کي چوندا ته ”توهان ڇو اسان تي شاهدي ڏني“؟ چونديون ته الله اسان کان ڳالهرايو جيڪو هر شيءِ کي ڳالهائڻ جي قوت ڏئي ٿو، ۽ ان توهان کي پهريون ڀيرو پيدا ڪيو ۽ توهان ان ڏانهن موٽايا ويندؤ.
وَ مَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُوْنَ اَنْ یَّشْهَدَ عَلَیْكُمْ سَمْعُكُمْ وَ لَاۤ اَبْصَارُكُمْ وَ لَا جُلُوْدُكُمْ وَ لٰكِنْ ظَنَنْتُمْ اَنَّ اللّٰهَ لَا یَعْلَمُ كَثِیْرًا مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ۲۲
۽ اوهان ان ڪري پنهنجا گناھ نه لِڪائيندا هئا جو اوهان (کي اهو گمان به نه هيو جو اوهان) جي خلاف ڪو اوهان جا ڪَنَ اوهان جون اکيون ۽ اوهان جون کلون شاهدي ڏينديون ۽ پر اوهان ته هي گمان ڪندا هئا ته بيشڪ الله (اوهان جي) گهڻن ڪمن کي ڄاڻي ئي نه ٿو جيڪي اوهان ڪيو ٿا.
وَ ذٰلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِیْ ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ اَرْدٰىكُمْ فَاَصْبَحْتُمْ مِّنَ الْخٰسِرِیْنَ۲۳
۽ اوهان جو اهو گمان جيڪو توهان پنهنجي پالڻهار جي باري ۾ ڪيو تنهن اوهان کي برباد ڪيو پوءِ توهان نقصان وارن مان ٿي پيا.
فَاِنْ یَّصْبِرُوْا فَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ١ۚ وَ اِنْ یَّسْتَعْتِبُوْا فَمَا هُمْ مِّنَ الْمُعْتَبِیْنَ۲۴
پوءِ (هاڻي) جيڪڏهن اُهي صبر ڪندا ته به انهن جو ٽڪاڻو دوزخ آهي، ۽ جيڪڏهن معافي جو موقعو گهرندا ته به کين معافي جو موقعو نه ڏنو ويندو.
وَ قَیَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَآءَ فَزَیَّنُوْا لَهُمْ مَّا بَیْنَ اَیْدِیْهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ وَ حَقَّ عَلَیْهِمُ الْقَوْلُ فِیْۤ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْجِنِّ وَ الْاِنْسِ١ۚ اِنَّهُمْ كَانُوْا خٰسِرِیْنَ۠۲۵
۽ اسان انهن جي لاءِ گڏ رهڻ وارا (شيطان) مقرر ڪري ڇڏيا هئا پوءِ اهي سندن واسطي (بڇڙا عمل) سهڻا ڪري ڏيکاريندا هئا جيڪي انهن جي اڳيان ۽ انهن جي پٺيان هئا، ۽ انهن تي (اهو) عذاب جو فرمان ثابت ٿي ويو جيڪو انهن امتن جي باري ۾ جاري ٿي چڪو هيو جيڪي جِنن ۽ انسانن مان انهن کان اڳ گذري چڪيون هيون، بيشڪ اُهي نقصان وارا هئا.
وَ قَالَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا لَا تَسْمَعُوْا لِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَ الْغَوْا فِیْهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُوْنَ۲۶
۽ ڪافرن چيو ته: ”هن قرآن کي نه ٻڌو ۽ ان (جي پڙهڻ وارن وقتن) ۾ گوڙ ڪيو ته جيئن توهان غالب رهو“.
فَلَنُذِیْقَنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا عَذَابًا شَدِیْدًا١ۙ وَّ لَنَجْزِیَنَّهُمْ اَسْوَاَ الَّذِیْ كَانُوْا یَعْمَلُوْنَ۲۷
پوءِ اسان ڪافرن کي ضرور سخت عذاب (جو مزو) چکائينداسين ۽ اسان کين سندن بڇڙن عملن جو بدلو ضرور ڏينداسين جيڪي اُهي ڪندا هئا.
ذٰلِكَ جَزَآءُ اَعْدَآءِ اللّٰهِ النَّارُ١ۚ لَهُمْ فِیْهَا دَارُ الْخُلْدِ١ؕ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوْا بِاٰیٰتِنَا یَجْحَدُوْنَ۲۸
اهو (سخت عذاب) بدلو آهي الله جي دشمنن جو جا (جهنم جي) باھ آهي، انهن لاءِ ان ۾ هميشه رهڻ جو گهر آهي. هي ان جو بدلو آهي جو اُهي اسان جي آيتن جو انڪار ڪندا هئا.
وَ قَالَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا رَبَّنَاۤ اَرِنَا الَّذَیْنِ اَضَلّٰنَا مِنَ الْجِنِّ وَ الْاِنْسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ اَقْدَامِنَا لِیَكُوْنَا مِنَ الْاَسْفَلِیْنَ۲۹
۽ جن ماڻهن ڪفر ڪيو سي چوندا: ”اي اسان جا پالڻهار اسان کي جِنن ۽ انسان مان اُهي ڏيکار! جن اسان کي گمراھ ڪيو هيو ته اسان انهن کي پنهنجي پيرن هيٺان لتاڙيون هن لاءِ ته اُهي سڀني کان وڌيڪ ذلت وارن مان ٿين“.
اِنَّ الَّذِیْنَ قَالُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوْا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلٰٓىِٕكَةُ اَلَّا تَخَافُوْا وَ لَا تَحْزَنُوْا وَ اَبْشِرُوْا بِالْجَنَّةِ الَّتِیْ كُنْتُمْ تُوْعَدُوْنَ۳۰
بيشڪ جن ماڻهن چيو ته اسان جو پالڻهار الله آهي پوءِ اُهي (ان تي مضبوطي سان) قائم رهيا تن تي ملائڪ لهن ٿا (چون ٿا ته) ”توهان خوف نه ڪيو ۽ نه غم ڪيو ۽ ان جنت جي خوشخبري ٻڌو جنهن جو توهان سان وعدو ڪيو ويندو هيو.
نَحْنُ اَوْلِیٰٓؤُكُمْ فِی الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا وَ فِی الْاٰخِرَةِ١ۚ وَ لَكُمْ فِیْهَا مَا تَشْتَهِیْۤ اَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِیْهَا مَا تَدَّعُوْنَؕ۳۱
اسان دنيا جي زندگي ۾ اوهان جا دوست آهيون ۽ آخرت ۾ (به)، ۽ توهان لاءِ ان ۾ هر اُها شيءِ آهي جنهن جي توهان جا جيءَ خواهش ڪندا ۽ توهان لاءِ ان ۾ سڀ شيون (موجود) آهن جي توهان طلب ڪندؤ.
نُزُلًا مِّنْ غَفُوْرٍ رَّحِیْمٍ۠۳۲
(اِها) بخشڻهار ٻاجهاري (الله) جي طرفان مهماني آهي“.
وَ مَنْ اَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّنْ دَعَاۤ اِلَى اللّٰهِ وَ عَمِلَ صَالِحًا وَّ قَالَ اِنَّنِیْ مِنَ الْمُسْلِمِیْنَ۳۳
۽ ان کان وڌيڪ سهڻي ڳالھ وارو ڪير آهي؟ جنهن الله ڏانهن سڏيو ۽ نيڪ عمل ڪيائين ۽ چيائين ته بيشڪ آءٌ فرمانبردارن مان آهيان.
وَ لَا تَسْتَوِی الْحَسَنَةُ وَ لَا السَّیِّئَةُ١ؕ اِدْفَعْ بِالَّتِیْ هِیَ اَحْسَنُ فَاِذَا الَّذِیْ بَیْنَكَ وَ بَیْنَهٗ عَدَاوَةٌ كَاَنَّهٗ وَلِیٌّ حَمِیْمٌ۳۴
۽ نيڪي ۽ بدي پاڻ ۾ برابر نه آهن. برائي کي ڀلائي سان ٽار پوءِ ان ئي وقت اهو ماڻهو جنهن جي وچ ۾ ۽ تنهنجي وچ ۾ دشمني هئي ائين ٿي ويندو ڄڻڪ گَــــهَــرو دوست.
وَ مَا یُلَقّٰىهَاۤ اِلَّا الَّذِیْنَ صَبَرُوْا١ۚ وَ مَا یُلَقّٰىهَاۤ اِلَّا ذُوْ حَظٍّ عَظِیْمٍ۳۵
۽ هيءَ (نعمت) صرف انهن ماڻهن کي ملي ٿي جن صبر ڪيو، ۽ هي (سگھ) صرف ان کي ملي ٿي جيڪو وڏي نصيب وارو هوندو آهي.
وَ اِمَّا یَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّیْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ١ؕ اِنَّهٗ هُوَ السَّمِیْعُ الْعَلِیْمُ۳۶
۽ جيڪڏهن شيطان جي طرفان تو کي ڪو وسوسو ڀڙڪائي ته پوءِ تون الله جي پناھ گهر. بيشڪ اُهو ئي ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.
وَ مِنْ اٰیٰتِهِ الَّیْلُ وَ النَّهَارُ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ١ؕ لَا تَسْجُدُوْا لِلشَّمْسِ وَ لَا لِلْقَمَرِ وَ اسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِیْ خَلَقَهُنَّ اِنْ كُنْتُمْ اِیَّاهُ تَعْبُدُوْنَ۳۷
۽ ان (الله) جي نشانين مان آهن رات ۽ ڏينهن ۽ سج ۽ چنڊ. نه سج کي سجدو ڪيو ۽ نه چنڊ کي، بلڪه سجدو رڳو الله کي ڪيو جنهن انهن کي پيدا ڪيو آهي اگر توهان ان جي ٻانهپائي ڪيو ٿا.
فَاِنِ اسْتَكْبَرُوْا فَالَّذِیْنَ عِنْدَ رَبِّكَ یُسَبِّحُوْنَ لَهٗ بِالَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ هُمْ لَا یَسْـَٔمُوْنَ۩۳۸
پوءِ جيڪڏهن اُهي وڏائي ڪن پوءِ جيڪي (ملائڪ) تنهنجي پالڻهار جي حضور ۾ آهن اُهي رات ۽ ڏينهن سندس تسبيح ڪن ٿا ۽ اُهي ٿڪجن نه ٿا.
وَ مِنْ اٰیٰتِهٖۤ اَنَّكَ تَرَى الْاَرْضَ خَاشِعَةً فَاِذَاۤ اَنْزَلْنَا عَلَیْهَا الْمَآءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ١ؕ اِنَّ الَّذِیْۤ اَحْیَاهَا لَمُحْیِ الْمَوْتٰى١ؕ اِنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ۳۹
۽ سندس نشانين مان هي به آهي ته تون زمين کي خُشڪ ڏسين ٿو پوءِ جڏهن اسان ان تي پاڻي وسايون ٿا ته اها سرسبز ٿئي ٿي ۽ اڀرڻ لڳي ٿي. بيشڪ جنهن زمين کي جياريو سو ئي مئلن کي جيارڻ وارو آهي. بيشڪ اهو هر شيءِ تي سگھ رکڻ وارو آهي.
اِنَّ الَّذِیْنَ یُلْحِدُوْنَ فِیْۤ اٰیٰتِنَا لَا یَخْفَوْنَ عَلَیْنَا١ؕ اَفَمَنْ یُّلْقٰى فِی النَّارِ خَیْرٌ اَمْ مَّنْ یَّاْتِیْۤ اٰمِنًا یَّوْمَ الْقِیٰمَةِ١ؕ اِعْمَلُوْا مَا شِئْتُمْ١ۙ اِنَّهٗ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِیْرٌ۴۰
بيشڪ اُهي ماڻهو جيڪي اسان جي آيتن ۾ ڏنگائي پيدا ڪن ٿا سي اسان کان ڳجها نه آهن. ڀلا جيڪو ماڻهو باھ ۾ اڇلايو وڃي (اُهو) ڀلو آهي يا اُهو ماڻهو جيڪو قيامت جي ڏينهن امن وارو ٿي اچي؟ توهان جيڪي چاهيو سو ڪيو، بيشڪ اُهو توهان جيڪي عمل ڪيو ٿا ڏسندڙ آهي.
اِنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا بِالذِّكْرِ لَمَّا جَآءَهُمْ١ۚ وَ اِنَّهٗ لَكِتٰبٌ عَزِیْزٌۙ۴۱
بيشڪ جن قرآن جو انڪار ڪيو جڏهن وٽن آيو (اها انهن جي بدبختي آهي)، ۽ بيشڪ اهو (قرآن) وڏي عزت وارو ڪتاب آهي.
لَّا یَاْتِیْهِ الْبَاطِلُ مِنْۢ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ لَا مِنْ خَلْفِهٖ١ؕ تَنْزِیْلٌ مِّنْ حَكِیْمٍ حَمِیْدٍ۴۲
باطل ان جي طرف نه ٿو اچِي سگهي نه ان جي اڳيان کان نه ان جي پويان کان. (هي) حڪمت واري ساراهيل (الله) جي پاران نازل ٿيل آهي.
مَا یُقَالُ لَكَ اِلَّا مَا قَدْ قِیْلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ١ؕ اِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ مَغْفِرَةٍ وَّ ذُوْ عِقَابٍ اَلِیْمٍ۴۳
(اي رسول!) جيڪي تو کي چيو وڃي ٿو اِهي اُهي ئي ڳالهيون آهن جيڪي تو کان اڳين رسولن کي چيون ويون هيون. بيشڪ تنهنجو پالڻهار بخشش وارو آهي ۽ دردناڪ سزا ڏيڻ وارو آهي.
وَ لَوْ جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا اَعْجَمِیًّا لَّقَالُوْا لَوْ لَا فُصِّلَتْ اٰیٰتُهٗ١ؕ ءَؔاَعْجَمِیٌّ وَّ عَرَبِیٌّ١ؕ قُلْ هُوَ لِلَّذِیْنَ اٰمَنُوْا هُدًى وَّ شِفَآءٌ١ؕ وَ الَّذِیْنَ لَا یُؤْمِنُوْنَ فِیْۤ اٰذَانِهِمْ وَقْرٌ وَّ هُوَ عَلَیْهِمْ عَمًى١ؕ اُولٰٓىِٕكَ یُنَادَوْنَ مِنْ مَّكَانٍۭ بَعِیْدٍ۠۴۴
۽ جيڪڏهن اسان هن کي عجمي زبان جو قرآن بنايون ها ته چون ها: ”ان جي آيتن کي ڇونه کولي کولي بيان ڪيو ويو آهي. ڇا هي ڪتاب عجمي آهي ۽ رسول عربي آهي“. چؤ ته اهو ايمان وارن لاءِ هدايت ۽ شفاء آهي. ۽ جيڪي ايمان نه ٿا آڻن تن جي ڪنن ۾ ڳَــــرائِـــي آهي ۽ اهو انهن جي حق ۾ انڌائي آهي. (ڄڻڪ) کين پَـــرَاهِين پنڌ کان سڏيو وڃي ٿو.
وَ لَقَدْ اٰتَیْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ فَاخْتُلِفَ فِیْهِ١ؕ وَ لَوْ لَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَقُضِیَ بَیْنَهُمْ١ؕ وَ اِنَّهُمْ لَفِیْ شَكٍّ مِّنْهُ مُرِیْبٍ۴۵
۽ بيشڪ اسان موسيٰ کي ڪتاب ڏنو پوءِ ان ۾ اختلاف ڪيو ويو. ۽ جيڪڏهن تنهنجي پالڻهار پاران پهريائين حڪم ٿي نه چڪو هجي ها ته انهن جي وچ ۾ فيصلو ٿي وڃي ها. ۽ بيشڪ اُهي ان (قرآن) جي باري ۾ ڌوکو ڏيڻ واري شڪ ۾ (پِيَلَ) آهن.
مَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهٖ وَ مَنْ اَسَآءَ فَعَلَیْهَا١ؕ وَ مَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِیْدِ۴۶
۽ جيڪو چڱو ڪم ڪري ٿو سو پنهنجي ذات جي (فائدي) لاءِ ڪري ٿو ۽ جنهن گناھ ڪيو (ان جو وبال به) ان مٿان آهي. ۽ تنهنجو پالڻهار ٻانهن مٿان ظلم ڪرڻ وارو نه آهي.