Juz 3 Quran Online

تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلٰى بَعْضٍ١ۘ مِنْهُمْ مَّنْ كَلَّمَ اللّٰهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجٰتٍ١ؕ وَ اٰتَیْنَا عِیْسَى ابْنَ مَرْیَمَ الْبَیِّنٰتِ وَ اَیَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِ١ؕ وَ لَوْ شَآءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِیْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ الْبَیِّنٰتُ وَ لٰكِنِ اخْتَلَفُوْا فَمِنْهُمْ مَّنْ اٰمَنَ وَ مِنْهُمْ مَّنْ كَفَرَ١ؕ وَ لَوْ شَآءَ اللّٰهُ مَا اقْتَتَلُوْا١۫ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ یَفْعَلُ مَا یُرِیْدُ۠۝۲۵۳

اهي سڀ رسول (جن کي اسان موڪليو) انهن مان اسان هڪڙن کي ٻين تي فضيلت ڏني آهي. انهن مان ڪو اهڙو هيو جنهن سان الله ڳالهايو ۽ ڪو اُهو هيو جنهن جا سڀني تي درجا بلند ڪيائين (يعني حضرت محمد ﷺ)، ۽ اسان مريم جي پٽ عيسيٰ کي چِٽِيُون نشانيون ڏنيون ۽ پاڪ روح جي ذريعي ان جي مدد ڪئي. ۽ جي الله چاهي ها ته انهن کان پوءِ وارا هڪ ٻئي ۾ نه وڙهن ها هن کان پوءِ جو وٽن پڌريون نشانيون اچي ويون ۽ پر اُهي اختلاف ۾ پئجي ويا. سو انهن مان ڪن ايمان آندو ۽ انهن مان ڪن ڪفر ڪيو. ۽ جي الله چاهي ها ته نه وڙهن ها ۽ پر الله جيئن چاهي تيئن ڪري ٿو.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقْنٰكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ یَّاْتِیَ یَوْمٌ لَّا بَیْعٌ فِیْهِ وَ لَا خُلَّةٌ وَّ لَا شَفَاعَةٌ١ؕ وَ الْكٰفِرُوْنَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ۝۲۵۴

اي ايمان وارؤ! خرچ ڪيو ان مان جيڪي ڪجھ اسان اوهان کي ڏنو آهي ان کان اڳ جو اهو ڏينهن اچي وڃي جنهن ۾ نه ڪو واپار هوندو ۽ نه (ڪافرن لاءِ) ڪا دوستي (نفعي بخش) هوندي ۽ نه ڪا سفارش هوندي ۽ ڪافر پاڻ ئي ته ظالم آهن.

اَللّٰهُ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ١ۚ اَلْحَیُّ الْقَیُّوْمُ١ۚ۬ لَا تَاْخُذُهٗ سِنَةٌ وَّ لَا نَوْمٌ١ؕ لَهٗ مَا فِی السَّمٰوٰتِ وَ مَا فِی الْاَرْضِ١ؕ مَنْ ذَا الَّذِیْ یَشْفَعُ عِنْدَهٗۤ اِلَّا بِاِذْنِهٖ١ؕ یَعْلَمُ مَا بَیْنَ اَیْدِیْهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ١ۚ وَ لَا یُحِیْطُوْنَ بِشَیْءٍ مِّنْ عِلْمِهٖۤ اِلَّا بِمَا شَآءَ١ۚ وَسِعَ كُرْسِیُّهُ السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضَ١ۚ وَ لَا یَـُٔوْدُهٗ حِفْظُهُمَا١ۚ وَ هُوَ الْعَلِیُّ الْعَظِیْمُ۝۲۵۵

الله (اهو آهي جو) ان کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي. اهو پاڻ هميشه زنده رهندڙ، ٻين کي قائم رکندڙ آهي، نه ان کي اُونگھ اچي ٿي ۽ نه ننڊ. سڀ ڪجھ سندس ملڪيت آهي جيڪي آسمانن ۾ آهي ۽ جيڪي زمين ۾ آهي. ڪير آهي جو ان جي اڳيان ان جي اجازت بنا سفارش ڪري سگهي! اهو ڄاڻي ٿو جو ڪجھ انهن (يعني مخلوقات) جي اڳيان (ٿيو يا ٿي رهيو) آهي ۽ جو ڪجھ انهن جي پويان (ٿيڻ وارو) آهي. اُهي سندس معلومات مان ڪنهن شيءِ جو گهيرو نه ٿا ڪري سگهن مگر جيترو اُهو چاهي. سندس ڪرسي (يعني حڪومت) جي ڪشادگي آسمانن ۽ زمينن تي ڇانيل آهي. انهن ٻنهين (آسمان ۽ زمين) جي حفاظتَ ان لاءِ ڏکي نه آهي ۽ اهو تمام مٿاهون ۽ تمام وڏو آهي.

لَاۤ اِكْرَاهَ فِی الدِّیْنِ١ۙ۫ قَدْ تَّبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ١ۚ فَمَنْ یَّكْفُرْ بِالطَّاغُوْتِ وَ یُؤْمِنْۢ بِاللّٰهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰى١ۗ لَا انْفِصَامَ لَهَا١ؕ وَ اللّٰهُ سَمِیْعٌ عَلِیْمٌ۝۲۵۶

دين ۾ ڪا به زبردستي ناهي، بيشڪ هدايت گمراهي کان جدا ٿي چڪي آهي، سو جيڪو شيطان جو انڪار ڪري ۽ الله تي ايمان آڻي ته بيشڪ ان هڪ اهڙي مضبوط سهاري کي پڪڙيو جيڪو ٽٽڻ وارو نه آهي ۽ (اهو سهارو) الله (آهي جو) ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.

اَللّٰهُ وَلِیُّ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا١ۙ یُخْرِجُهُمْ مِّنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ١ؕ۬ وَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْۤا اَوْلِیٰٓـُٔهُمُ الطَّاغُوْتُ١ۙ یُخْرِجُوْنَهُمْ مِّنَ النُّوْرِ اِلَى الظُّلُمٰتِ١ؕ اُولٰٓىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ١ۚ هُمْ فِیْهَا خٰلِدُوْنَ۠۝۲۵۷

الله ڪارساز آهي انهن ماڻهن جو جن ايمان آندو. انهن کي اونداهين مان روشني ڏانهن ڪڍي ٿو. ۽ جن ماڻهن ڪفر ڪيو انهن جا حمايتي شيطان آهن جيڪي کين روشني کان اونداهين ڏانهن ڪڍن ٿا. ۽ اهي جهنمي آهن، اُهي ان ۾ هميشه رهڻ وارا آهن.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِیْ حَآجَّ اِبْرٰهٖمَ فِیْ رَبِّهٖۤ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ١ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّیَ الَّذِیْ یُحْیٖ وَ یُمِیْتُ١ۙ قَالَ اَنَا اُحْیٖ وَ اُمِیْتُ١ؕ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ یَاْتِیْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَاْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِیْ كَفَرَ١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظّٰلِمِیْنَۚ۝۲۵۸

(اي نبي!) ڇا تو ان ماڻهو کي نه ڏٺو؟ جنهن ابراهيم سان سندس پروردگار جي باري ۾ جهڳڙو ڪيو باوجود ان جي جو الله ان کي بادشاهي ڏني. جنهن وقت ابراهيم چيو ته: ”منهنجو پالڻهار اُهو آهي جيڪو جياري ۽ ماري ٿو“. چيائين: ”آءُ به جياريان ۽ ماريان ٿو“. ابراهيم چيو ته: ”پوءِ بيشڪ الله اُهو آهي جيڪو سج کي اوڀر کان آڻي ٿو، تون ان کي اولھ کان آڻي ڏيکار“! پوءِ ان جي مَتِ مُنجهي پئي جنهن ڪفر ڪيو هيو. ۽ الله ظالمن جي قوم کي سنئين واٽ نه ٿو ڏيکاري.

اَوْ كَالَّذِیْ مَرَّ عَلٰى قَرْیَةٍ وَّ هِیَ خَاوِیَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَا١ۚ قَالَ اَنّٰى یُحْیٖ هٰذِهِ اللّٰهُ بَعْدَ مَوْتِهَا١ۚ فَاَمَاتَهُ اللّٰهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهٗ١ؕ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ١ؕ قَالَ لَبِثْتُ یَوْمًا اَوْ بَعْضَ یَوْمٍ١ؕ قَالَ بَلْ لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلٰى طَعَامِكَ وَ شَرَابِكَ لَمْ یَتَسَنَّهْ١ۚ وَ انْظُرْ اِلٰى حِمَارِكَ وَ لِنَجْعَلَكَ اٰیَةً لِّلنَّاسِ وَ انْظُرْ اِلَى الْعِظَامِ كَیْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوْهَا لَحْمًا١ؕ فَلَمَّا تَبَیَّنَ لَهٗ١ۙ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ۝۲۵۹

يا ان ماڻهو وانگر جيڪو هڪ ڳوٺ وٽان ان حال ۾ لنگهيو جو اهو پنهنجي ڇتين ڀرڪِريل هيو. چيائين: ”هي آبادي جا هلاڪ ٿي چڪي آهي ان کي الله ڪيئن وري زندگي ڏيندو“؟ پوءِ الله ان کي سؤ سالن تائين مئل رکيو پوءِ ان کي جياري اٿاريو. الله تعاليٰ پڇيو ته: ”تو تي ڪيترو وقت گذريو آهي“؟ چيائين: ”ڏينهن يا ڏينهن جو ڪجھ حصو“. فرمايائين: ”بلڪه تون سؤ سال رهيو آهين، هاڻي تون پنهنجي کاڌي ۽ پيتي کي ڏس جو خراب (پاروٿو) به نه ٿيو آهي، ۽ پنهنجي گڏھ ڏانهن نهار (جنهن جون هڏيون به ڳري ويون آهن) ۽ اسان تو کي ماڻهن لاءِ هڪ نشاني بنائينداسين، ۽ هڏين ڏانهن نهار! ته اسان انهن کي ڪيئن اٿاريون ٿا پوءِ انهن تي گوشت چاڙهيون ٿا“. پوءِ جڏهن ان تي ڳالھ پڌري ٿي پئي ته چيائين: (اکئين ڏٺي يقين سان) ”ڄاڻان ٿو ته الله هر شيءِ تي سگھ رکڻ وارو آهي“.

وَ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّ اَرِنِیْ كَیْفَ تُحْیِ الْمَوْتٰى١ؕ قَالَ اَوَ لَمْ تُؤْمِنْ١ؕ قَالَ بَلٰى وَ لٰكِنْ لِّیَطْمَىِٕنَّ قَلْبِیْ١ؕ قَالَ فَخُذْ اَرْبَعَةً مِّنَ الطَّیْرِ فَصُرْهُنَّ اِلَیْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلٰى كُلِّ جَبَلٍ مِّنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ یَاْتِیْنَكَ سَعْیًا١ؕ وَ اعْلَمْ اَنَّ اللّٰهَ عَزِیْزٌ حَكِیْمٌ۠۝۲۶۰

۽ (ياد ڪر) جڏهن ابراهيم چيو ته: ”اي پالڻهار مون کي ڏيکار ته تون مُئلن کي ڪيئن جيارين ٿو“؟ الله فرمايو: ”ڇا تو کي يقين نه آهي“؟ عرض ڪيائين: ”هائو پر منهنجي دل مطمئن ٿئي“. الله فرمايو ته: ”پوءِ تون پکين مان چار وٺ پوءِ تون انهن کي پاڻ سان هيراءِ. پوءِ (انهن کي ڪُهي) انهن جو هڪ هڪ ٽڪرو هڪ هڪ جبل تي رک پوءِ انهن کي سڏ ته تو ڏانهن ڊوڙندا ايندا. ۽ ڄاڻ ته بيشڪ الله غالب حڪمت وارو آهي“.

مَثَلُ الَّذِیْنَ یُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِیْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ١ؕ وَ اللّٰهُ یُضٰعِفُ لِمَنْ یَّشَآءُ١ؕ وَ اللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِیْمٌ۝۲۶۱

انهن ماڻهن جو مثال جيڪي پنهنجا مال الله جي راھ ۾ خرچ ڪن ٿا هڪ داڻي وانگر آهي جنهن ست سنگ ڦُٽايا هر سنگ ۾ سؤ داڻا هجن. ۽ الله جنهن لاءِ گهُري ٻيڻو ڪري ڏئي ٿو. ۽ الله ڪشادگي ڪندڙ، ڄاڻندڙ آهي.

اَلَّذِیْنَ یُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ ثُمَّ لَا یُتْبِعُوْنَ مَاۤ اَنْفَقُوْا مَنًّا وَّ لَاۤ اَذًى١ۙ لَّهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ١ۚ وَ لَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لَا هُمْ یَحْزَنُوْنَ۝۲۶۲

اُهي ماڻهو جيڪي پنهنجا مال الله جي راھ ۾ خرچ ڪن ٿا پوءِ خرچ ڪرڻ پويان نه ٿورو جَتائن ٿا ۽ نه ايذائن ٿا ته انهن جو اجر انهن جي پالڻهار وٽ آهي ۽ انهن تي نه ڪو خوف آهي ۽ نه اُهي غمگين ٿيندا.

قَوْلٌ مَّعْرُوْفٌ وَّ مَغْفِرَةٌ خَیْرٌ مِّنْ صَدَقَةٍ یَّتْبَعُهَاۤ اَذًى١ؕ وَ اللّٰهُ غَنِیٌّ حَلِیْمٌ۝۲۶۳

(سائل سان) نرم ڳالهائڻ ۽ درگذر ڪرڻ ان صدقي کان ڀلو آهي جنهن جي پٺيان ايذاء رساني هجي. ۽ الله بي نياز، بردبار آهي.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا لَا تُبْطِلُوْا صَدَقٰتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْاَذٰى١ۙ كَالَّذِیْ یُنْفِقُ مَالَهٗ رِئَآءَ النَّاسِ وَ لَا یُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَ الْیَوْمِ الْاٰخِرِ١ؕ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَیْهِ تُرَابٌ فَاَصَابَهٗ وَابِلٌ فَتَرَكَهٗ صَلْدًا١ؕ لَا یَقْدِرُوْنَ عَلٰى شَیْءٍ مِّمَّا كَسَبُوْا١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الْكٰفِرِیْنَ۝۲۶۴

اي ايمان وارؤ! پنهنجا صدقا (خيراتون) ٿورا ٿَـــڦَي ۽ ايذاء رساني ڪري ضايع نه ڪري ڇڏيو، ان ماڻهو وانگر جيڪو پنهنجو مال ماڻهن جي ڏيکاء لاءِ خرچ ڪري ٿو ۽ الله ۽ قيامت واري ڏينهن تي ايمان نه ٿو رکي. پوءِ ان جو مثال ان لسي پٿر وانگر آهي جنهن تي ٿوري مِٽِي هجي پوءِ ان تي زوردار مينهن پوي ته ان کي صاف ڪري ڇڏي. سو پنهنجي ڪمائي مان انهن (رياڪارن) کي ڪا شيءِ هٿ نه ٿي اچي. ۽ الله ڪافرن جي قوم کي سڌي واٽ نه ٿو ڏيکاري.

وَ مَثَلُ الَّذِیْنَ یُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمُ ابْتِغَآءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ وَ تَثْبِیْتًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍۭ بِرَبْوَةٍ اَصَابَهَا وَابِلٌ فَاٰتَتْ اُكُلَهَا ضِعْفَیْنِ١ۚ فَاِنْ لَّمْ یُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ١ؕ وَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِیْرٌ۝۲۶۵

۽ انهن ماڻهن جو مثال جيڪي پنهنجا مال الله جي رضا جي طلب لاءِ ۽ پنهنجي دلين کي (الله جي راھ ۾ خرچڻ لاءِ) مضبوط رکڻ خاطر خرچ ڪن ٿا ان باغ وانگر آهي جو مٿاهين تي هجي ان تي زوردار مينهن وسي ته پنهنجو ڦَرُ ٻيڻو ڏئي. پر جي ان تي زوردار مينهن نه پوي ته هلڪي ڦوهار به ڪافي آهي. ۽ الله اوهان جي عملن کي ڏسندڙ آهي.

اَیَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِیْلٍ وَّ اَعْنَابٍ تَجْرِیْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ١ۙ لَهٗ فِیْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ١ۙ وَ اَصَابَهُ الْكِبَرُ وَ لَهٗ ذُرِّیَّةٌ ضُعَفَآءُ١۪ۖ فَاَصَابَهَاۤ اِعْصَارٌ فِیْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ١ؕ كَذٰلِكَ یُبَیِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰیٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ۠۝۲۶۶

ڇا اوهان مان ڪو هي ڳالھ پسند ڪندو ته ان جو کجين ۽ انگورن جو هڪ باغ هجي ۽ ان جي هيٺان کان نهرون وهندڙ هجن (ان کان سواءِ به) ان لاءِ ان ۾ هر قسم جا ميوا هجن ۽ ان کي ڪراڙپ اچي پهچي ۽ (اڃا) ان جو اولاد به هيڻو هجي (ان حال ۾) ان باغ تي هڪ واچوڙو اچي جنهن ۾ باھ هجي پوءِ اهو باغ سڙي وڃي. (ته ان لاءِ ڇا ته پريشاني هوندي!) اهڙي طرح الله اوهان لاءِ نشانيون بيان ڪري ٿو تان ته توهان غور فڪر ڪيو.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اَنْفِقُوْا مِنْ طَیِّبٰتِ مَا كَسَبْتُمْ وَ مِمَّاۤ اَخْرَجْنَا لَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ١۪ وَ لَا تَیَمَّمُوا الْخَبِیْثَ مِنْهُ تُنْفِقُوْنَ وَ لَسْتُمْ بِاٰخِذِیْهِ اِلَّاۤ اَنْ تُغْمِضُوْا فِیْهِ١ؕ وَ اعْلَمُوْۤا اَنَّ اللّٰهَ غَنِیٌّ حَمِیْدٌ۝۲۶۷

اي ايمان وارؤ! (الله جي راھ ۾) خرچ ڪيو پنهنجي پاڪ ڪمائي مان ۽ ان مان جيڪو اسان زمين مان اوهان لاءِ پيدا ڪيو آهي ۽ خراب مال (الله جي راھ ۾) ڏيڻ جو ارادو نه ڪيو، ان مان خرچ ڪيو ٿا جو اوهان پاڻ وٺڻ وارا نه آهيو سواءِ هن جي جو ان (جي وٺڻ) ۾ اکيون کڻي ٻوٽيو. ۽ پڪ ڄاڻو ته بيشڪ الله بي نياز، ساراهيل آهي.

اَلشَّیْطٰنُ یَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ یَاْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَآءِ١ۚ وَ اللّٰهُ یَعِدُكُمْ مَّغْفِرَةً مِّنْهُ وَ فَضْلًا١ؕ وَ اللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِیْمٌۖۙ۝۲۶۸

شيطان اوهان کي (خيرات ڪرڻ مهل) سُڃائي جو ڊپ ڏئي ٿو ۽ اوهان کي براين جو حڪم ڪري ٿو، ۽ الله اوهان سان وعدو ڪري ٿو پاڻ وٽان معافي (ڏيڻ) جو ۽ فضل جو. ۽ الله وڏي ڪشادگي وارو، ڄاڻڻ وارو آهي.

یُّؤْتِی الْحِكْمَةَ مَنْ یَّشَآءُ١ۚ وَ مَنْ یُّؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُوْتِیَ خَیْرًا كَثِیْرًا١ؕ وَ مَا یَذَّكَّرُ اِلَّاۤ اُولُوا الْاَلْبَابِ۝۲۶۹

(الله) جنهن کي چاهي دانائي عطا ڪري ٿو، ۽ جنهن کي دانائي ڏني وئي ته بيشڪ ان کي گھڻي ڀلائي ڏني وئي. ۽ نصيحت ته رُڳو عقل وارا ئي پِرائن ٿا.

وَ مَاۤ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ نَّفَقَةٍ اَوْ نَذَرْتُمْ مِّنْ نَّذْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ یَعْلَمُهٗ١ؕ وَ مَا لِلظّٰلِمِیْنَ مِنْ اَنْصَارٍ۝۲۷۰

۽ اوهان جيڪي ڪجھ خرچ ڪيو يا ڪا باس باسي ته پوءِ بيشڪ الله ان کي ڄاڻي ٿو. ۽ ظالمن جو ڪو مددگار ڪونهي.

اِنْ تُبْدُوا الصَّدَقٰتِ فَنِعِمَّا هِیَ١ۚ وَ اِنْ تُخْفُوْهَا وَ تُؤْتُوْهَا الْفُقَرَآءَ فَهُوَ خَیْرٌ لَّكُمْ١ؕ وَ یُكَفِّرُ عَنْكُمْ مِّنْ سَیِّاٰتِكُمْ١ؕ وَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِیْرٌ۝۲۷۱

جي اوهان صدقن کي ظاهر ظهور ڪيو ته اهو به ڀلو آهي ۽ جي ان کي لڪائي ڪيو ۽ مسڪينن کي ڏيو ته پوءِ اهو اوهان لاءِ وڌيڪ بهتر آهي. ۽ الله (ان صدقن سبب) اوهان جي ڪجھ گناهن کي ميٽي ٿو ۽ الله اوهان جي عملن کان باخبر آهي.

لَیْسَ عَلَیْكَ هُدٰىهُمْ وَ لٰكِنَّ اللّٰهَ یَهْدِیْ مَنْ یَّشَآءُ١ؕ وَ مَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَیْرٍ فَلِاَنْفُسِكُمْ١ؕ وَ مَا تُنْفِقُوْنَ اِلَّا ابْتِغَآءَ وَجْهِ اللّٰهِ١ؕ وَ مَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَیْرٍ یُّوَفَّ اِلَیْكُمْ وَ اَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ۝۲۷۲

انهن کي هدايت ڏيڻ تنهنجي ذمي نه آهي ۽ پر الله جنهن کي چاهي ٿو هدايت ڪري ٿو. ۽ اوهان جيڪا خيرات ڪيو ٿا سا توهان جي پنهنجي (فائدي) لاءِ آهي. ۽ اوهان جيڪي خرچ ڪيو ٿا (سو مناسب ئي ناهي) سواءِ الله جي رضامندي طلب ڪرڻ جي، ۽ اوهان جو مال خرچ ڪيو ٿا ان جو اوهان کي پورو (پورو اجر) ڏنو ويندو ۽ اوهان تي ڪو ظلم ڪونه ڪيو ويندو.

لِلْفُقَرَآءِ الَّذِیْنَ اُحْصِرُوْا فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ لَا یَسْتَطِیْعُوْنَ ضَرْبًا فِی الْاَرْضِ١٘ یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِیَآءَ مِنَ التَّعَفُّفِ١ۚ تَعْرِفُهُمْ بِسِیْمٰىهُمْ١ۚ لَا یَسْـَٔلُوْنَ النَّاسَ اِلْحَافًا١ؕ وَ مَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَیْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِیْمٌ۠۝۲۷۳

(خيرات) انهن محتاجن جو حق آهي، جيڪي الله جي راھ (جي جدوجهد) ۾ اهڙو مشغول رهجي ويا آهن جو زمين ۾ (روزي ڪمائڻ لاءِ) هلي گهمي نه ٿا سگهن. بي سوالي سبب جاهلَ ماڻهو انهن کي شاهوڪار سمجهن ٿا. تون انهن کي سندن پيشانين مان سڃاڻِي وٺندين. اهي ماڻهن جي پٺيان لڳي سوال نه ٿا ڪن. ۽ اوهان مال مان جيڪي به خرچ ڪيو ٿا ته بيشڪ الله ان کي ڄاڻندڙ آهي.

اَلَّذِیْنَ یُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ بِالَّیْلِ وَ النَّهَارِ سِرًّا وَّ عَلَانِیَةً فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ١ۚ وَ لَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لَا هُمْ یَحْزَنُوْنَؔ۝۲۷۴

اُهي ماڻهو جيڪي پنهنجا مال خرچ ڪن ٿا رات ۽ ڏينهن ۾، ڳجھ ۽ ظاهر ۾ ته انهن لاءِ سندن پالڻهار وٽ سندن اجر آهي ۽ انهن تي نه ڪو خوف آهي ۽ نه ڪي اُهي غمگين ٿيندا.

اَلَّذِیْنَ یَاْكُلُوْنَ الرِّبٰوا لَا یَقُوْمُوْنَ اِلَّا كَمَا یَقُوْمُ الَّذِیْ یَتَخَبَّطُهُ الشَّیْطٰنُ مِنَ الْمَسِّ١ؕ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْۤا اِنَّمَا الْبَیْعُ مِثْلُ الرِّبٰوا١ۘ وَ اَحَلَّ اللّٰهُ الْبَیْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبٰوا١ؕ فَمَنْ جَآءَهٗ مَوْعِظَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖ فَانْتَهٰى فَلَهٗ مَا سَلَفَ١ؕ وَ اَمْرُهٗۤ اِلَى اللّٰهِ١ؕ وَ مَنْ عَادَ فَاُولٰٓىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِ١ۚ هُمْ فِیْهَا خٰلِدُوْنَ۝۲۷۵

اُهي ماڻهو جيڪي وياج کائن ٿا اُهي (قيامت واري ڏينهن) بيهي نه سگهندا مگر جيئن اُهو ماڻهو بيهندو آهي جنهن کي شيطان (جن) ڇُهي بدحواس بنائي ڇڏيو هجي. اهو هن لاءِ ته چون ٿا ته: ”واپار به ته وياج وانگر آهي“. حالانڪه الله واپار کي حلال ۽ وياج کي حرام ڪيو آهي. سو جنهن وٽ پنهنجي پالڻهار وٽان نصيحت پهتي، پوءِ اهو (وياج کان) رڪجي ويو ته پهريان جو ٿي چڪو سو ان لاءِ (معاف) آهي. ۽ ان جو معاملو الله جي حوالي آهي. ۽ جنهن وري (وياج) ورتو ته پوءِ اهي ئي جهنمي آهن. اُهي ان ۾ هميشه رهڻ وارا آهن.

یَمْحَقُ اللّٰهُ الرِّبٰوا وَ یُرْبِی الصَّدَقٰتِ١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ اَثِیْمٍ۝۲۷۶

الله وياج کي برباد ڪري ٿو ۽ صدقن کي وڌائي ٿو. ۽ الله هر بي شڪر بدڪار کي پسند نه ٿو ڪري.

اِنَّ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ عَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَ اَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَ اٰتَوُا الزَّكٰوةَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ١ۚ وَ لَا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لَا هُمْ یَحْزَنُوْنَ۝۲۷۷

بيشڪ اُهي ماڻهو جن ايمان آندو ۽ صالح عمل ڪيائون ۽ نماز قائم رکيائون ۽ زڪــــٰوة ادا ڪندا رهيا انهن لاءِ سندن پالڻهار وٽ انهن جو اجر آهي ۽ انهن تي نه ڪو خوف آهي نه اُهي غم زده ٿيندا.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَ ذَرُوْا مَا بَقِیَ مِنَ الرِّبٰۤوا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِیْنَ۝۲۷۸

اي ايمان وارؤ الله کان ڊڄو ۽ جيڪو وياج (ماڻهن تي) باقي بچيو آهي سو ڇڏي ڏيو جيڪڏهن اوهان (سچا) مؤمن آهيو.

فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا فَاْذَنُوْا بِحَرْبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَ رَسُوْلِهٖ١ۚ وَ اِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوْسُ اَمْوَالِكُمْ١ۚ لَا تَظْلِمُوْنَ وَ لَا تُظْلَمُوْنَ۝۲۷۹

پوءِ جيڪڏهن ائين نه ٿا ڪيو ته الله ۽ ان جي رسول طرفان توهان لاءِ جنگ جو اعلان آهي. ۽ جي توهان توبه ڪئي ته پوءِ اوهان لاءِ اوهان جا اصل مالَ (جائز) آهن. نه توهان ظلم ڪيو ۽ نه توهان سان ظلم ڪيو وڃي.

وَ اِنْ كَانَ ذُوْ عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ اِلٰى مَیْسَرَةٍ١ؕ وَ اَنْ تَصَدَّقُوْا خَیْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ۝۲۸۰

۽ جيڪڏهن (قرضدار) تنگدست آهي ته ڪشادگي تائين مهلت ڏيڻ گهرجي. ۽ جي توهان صدقو ڪري (قرض بخشي) ڇڏيو ته اهو اوهان لاءِ بهتر آهي اگر اوهان ڄاڻو!

وَ اتَّقُوْا یَوْمًا تُرْجَعُوْنَ فِیْهِ اِلَى اللّٰهِ١۫ۗ ثُمَّ تُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَ هُمْ لَا یُظْلَمُوْنَ۠۝۲۸۱

۽ ان ڏينهن کان ڊڄو جنهن ۾ اوهان الله ڏانهن موٽايا ويندؤ، پوءِ هر شخص کي ان جي ڪمائي جو پورو پورو بدلو ڏنو ويندو ۽ انهن سان ظلم نه ڪيو ويندو.

یٰۤاَیُّهَا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْۤا اِذَا تَدَایَنْتُمْ بِدَیْنٍ اِلٰۤى اَجَلٍ مُّسَمًّى فَاكْتُبُوْهُ١ؕ وَ لْیَكْتُبْ بَّیْنَكُمْ كَاتِبٌۢ بِالْعَدْلِ١۪ وَ لَا یَاْبَ كَاتِبٌ اَنْ یَّكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللّٰهُ فَلْیَكْتُبْ١ۚ وَ لْیُمْلِلِ الَّذِیْ عَلَیْهِ الْحَقُّ وَ لْیَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ وَ لَا یَبْخَسْ مِنْهُ شَیْـًٔا١ؕ فَاِنْ كَانَ الَّذِیْ عَلَیْهِ الْحَقُّ سَفِیْهًا اَوْ ضَعِیْفًا اَوْ لَا یَسْتَطِیْعُ اَنْ یُّمِلَّ هُوَ فَلْیُمْلِلْ وَلِیُّهٗ بِالْعَدْلِ١ؕ وَ اسْتَشْهِدُوْا شَهِیْدَیْنِ مِنْ رِّجَالِكُمْ١ۚ فَاِنْ لَّمْ یَكُوْنَا رَجُلَیْنِ فَرَجُلٌ وَّ امْرَاَتٰنِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَآءِ اَنْ تَضِلَّ اِحْدٰىهُمَا فَتُذَكِّرَ اِحْدٰىهُمَا الْاُخْرٰى١ؕ وَ لَا یَاْبَ الشُّهَدَآءُ اِذَا مَا دُعُوْا١ؕ وَ لَا تَسْـَٔمُوْۤا اَنْ تَكْتُبُوْهُ صَغِیْرًا اَوْ كَبِیْرًا اِلٰۤى اَجَلِهٖ١ؕ ذٰلِكُمْ اَقْسَطُ عِنْدَ اللّٰهِ وَ اَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَ اَدْنٰۤى اَلَّا تَرْتَابُوْۤا اِلَّاۤ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِیْرُوْنَهَا بَیْنَكُمْ فَلَیْسَ عَلَیْكُمْ جُنَاحٌ اَلَّا تَكْتُبُوْهَا١ؕ وَ اَشْهِدُوْۤا اِذَا تَبَایَعْتُمْ١۪ وَ لَا یُضَآرَّ كَاتِبٌ وَّ لَا شَهِیْدٌ١ؕ۬ وَ اِنْ تَفْعَلُوْا فَاِنَّهٗ فُسُوْقٌۢ بِكُمْ١ؕ وَ اتَّقُوا اللّٰهَ١ؕ وَ یُعَلِّمُكُمُ اللّٰهُ١ؕ وَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَیْءٍ عَلِیْمٌ۝۲۸۲

اي ايمان وارؤ! جڏهن اوهان مقرر مدت تائين قرض جو معاملو ڪيو ته ان کي لکي ڇڏيو. ۽ اوهان جي وچ ۾ ڪو لکندڙُ ماڻهو انصاف سان لکي ۽ لکڻ وارو لکڻ کان انڪار نه ڪري جيئن الله ان کي لکڻ سيکاريو آهي. پوءِ ان کي لکي ڏيڻ گهرجي. ۽ مضمون اهو لکائي جنهن جي ذمي حق (قرض) آهي ۽ الله کان ڊڄي جيڪو سندس پروردگار آهي، ۽ (لکائڻ ۾) ڪجھ به نه گهٽائي. پر جيڪڏهن اهو شخص جنهن تي حق (يعني قرض) آهي سو بي سمجھ يا ڪمزور آهي يا اهو مضمون لکائڻ جي سگھ نه ٿو رکي ته ان جي وارث (يا ڪاردار) کي گهرجي ته عدل سان لکائي. ۽ پنهنجن مردن مان ٻن کي شاهد بنايو. پر جي ٻه مرد (موجود) نه هجن ته پوءِ هڪ مرد ۽ ٻه زالون هجن. اُهي انهن مان هجن جن کي اوهان شاهدي لاءِ پسند ڪيو ٿا. اهو هن لاءِ ته متان انهن مان هڪ شاهدياڻي وساري ته ٻي ان کي ياد ڏياري ۽ شاهدن کي جڏهن به (شاهدي لاءِ) سڏيو وڃي ته انڪار نه ڪن. ۽ معاملو (قرض وارو) ننڍو هجي يا وڏو ته ان جي مقرر ميعاد تائين ان جي لکڻ ۾ سستي نه ڪيو. توهان جو (اهو لکڻ ۽ دستاويز بنائڻ) الله وٽ وڏي انصاف وارو آهي ۽ شاهدي لاءِ مضبوط (ثبوت) آهي. ۽ ان جي به قريب آهي جو اوهان شڪ ۾ نه پئو. پر جيڪڏهن سودو هٿون هٿ آهي، ان کي پاڻ ۾ ڏيو وٺو ٿا ته جي ان کي نه لکو ته توهان تي ڪو گناھ نه آهي. ۽ (ان وقت به) شاهد بنايو جڏهن خريد فروخت ڪيو ٿا ۽ لکڻ واري ۽ شاهد بنجڻ واري کي نقصان نه پهچايو وڃي. ۽ جي ائين ڪيو ٿا ته اها اوهان جي کُلي بي فرماني آهي. ۽ الله کان ڊڄندا رهو. ۽ الله اوهان کي (مسائل) سيکاري ٿو. ۽ الله هر شيءِ جو علم رکڻ وارو آهي.

وَ اِنْ كُنْتُمْ عَلٰى سَفَرٍ وَّ لَمْ تَجِدُوْا كَاتِبًا فَرِهٰنٌ مَّقْبُوْضَةٌ١ؕ فَاِنْ اَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْیُؤَدِّ الَّذِی اؤْتُمِنَ اَمَانَتَهٗ وَ لْیَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ١ؕ وَ لَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَ١ؕ وَ مَنْ یَّكْتُمْهَا فَاِنَّهٗۤ اٰثِمٌ قَلْبُهٗ١ؕ وَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ عَلِیْمٌ۠۝۲۸۳

۽ جيڪڏهن اوهان سفر ۾ آهيو ۽ (دستاويز) لکڻ وارو نه ٿا لهو ته پوءِ گروي هٿن ۾ وٺڻ آهي. پوءِ جيڪڏهن هڪڙي ٻئي تي اعتبار ڪيو ته جنهن تي اعتبار ڪيائين اهو امانت پوري ادا ڪري، ۽ الله کان ڊڄندو رهي جيڪو سندس مالڪ آهي. ۽ شاهدي نه لڪايو. ۽ جيڪو شاهدي لڪائي ٿو ته ان جي دل گنهگار آهي. ۽ الله اوهان جي ڪمن کي خوب ڄاڻندڙ آهي.

لِلّٰهِ مَا فِی السَّمٰوٰتِ وَ مَا فِی الْاَرْضِ١ؕ وَ اِنْ تُبْدُوْا مَا فِیْۤ اَنْفُسِكُمْ اَوْ تُخْفُوْهُ یُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللّٰهُ١ؕ فَیَغْفِرُ لِمَنْ یَّشَآءُ وَ یُعَذِّبُ مَنْ یَّشَآءُ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ۝۲۸۴

جو ڪجھ آسمانن ۾ آهي ۽ جو زمين ۾ آهي سڀ الله جو آهي. ۽ جيڪڏهن ظاهر ڪيو جيڪي اوهان جي جيءَ ۾ آهي يا ان کي لڪايو الله ان جو اوهان کان حساب وٺندو. پوءِ جنهن کي چاهي بخشي ڇڏي ۽ جنهن کي چاهي عذاب ڪري. ۽ الله هر شيءِ تي سگھ رکڻ وارو آهي.

اٰمَنَ الرَّسُوْلُ بِمَاۤ اُنْزِلَ اِلَیْهِ مِنْ رَّبِّهٖ وَ الْمُؤْمِنُوْنَ١ؕ كُلٌّ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَ مَلٰٓىِٕكَتِهٖ وَ كُتُبِهٖ وَ رُسُلِهٖ١۫ لَا نُفَرِّقُ بَیْنَ اَحَدٍ مِّنْ رُّسُلِهٖ١۫ وَ قَالُوْا سَمِعْنَا وَ اَطَعْنَا١٘ۗ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَ اِلَیْكَ الْمَصِیْرُ۝۲۸۵

رسول (ﷺ) ايمان آندو ان تي جيڪي مٿس نازل ڪيو ويو سندس پالڻهار جي پاران ۽ مؤمنن، سڀني ايمان آندو الله تي ۽ ان جي ملائڪن تي ۽ ان جي ڪتابن تي ۽ ان جي رسولن تي. (چون ٿا ته) ”اسان ان جي رسولن مان ڪنهن جي وچ ۾ فرق نه ٿا ڪيون“ ۽ چون ٿا ته: ”اسان (حڪم) ٻڌو ۽ فرمانبرداري ڪئي. اي اسان جا پالڻهار اسان تنهنجي بخشش جا طلبگار آهيون ۽ تو ڏانهن ئي موٽڻو آهي“.

لَا یُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَا١ؕ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَ عَلَیْهَا مَا اكْتَسَبَتْ١ؕ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَاۤ اِنْ نَّسِیْنَاۤ اَوْ اَخْطَاْنَا١ۚ رَبَّنَا وَ لَا تَحْمِلْ عَلَیْنَاۤ اِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهٗ عَلَى الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِنَا١ۚ رَبَّنَا وَ لَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهٖ١ۚ وَ اعْفُ عَنَّا١ٙ وَ اغْفِرْ لَنَا١ٙ وَ ارْحَمْنَا١ٙ اَنْتَ مَوْلٰىنَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِیْنَ۠۝۲۸۶ 

الله ڪنهن به جان کي سندس طاقت کان وڌيڪ تڪليف نه ٿو ڏئي. ان جا نيڪي ڪمائي ان لاءِ ان جو اجر آهي ۽ ان جو گناھ ڪمايو ان تي ان جو عذاب آهي. اي اسان جا پالڻهار! جي اسان وساريون يا خطا ڪيون ته اسان کان ان جي پڪڙ نه ڪجانءِ! اي اسان جا پالڻهار! ۽ اسان تي اهڙو بار به نه رکجانءِ جهڙو تو اسان کان اڳين تي رکيو هيو. اي اسان جا پالڻهار! اسان تي ايترا (بار) نه رکجانءِ جن جي کڻڻ جي اسان ۾ طاقت نه آهي ۽ اسان کي معاف ڪر ۽ اسان جي (گناهن جي) بخشش ڪر ۽ اسان تي رحم ڪر تون اسان جو ڪارساز آهين پوءِ تون ئي ڪافرن جي قوم مٿان اسان جي مدد ڪر.

الٓمَّٓۙ۝۱

الف لام ميم (هي حروف مقطعات آهن، هنن جي اصل معنيٰ ۽ مقصد الله ۽ ان جو رسول ﷺ بهتر ڄاڻن ٿا)

اللّٰهُ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ١ۙ الْحَیُّ الْقَیُّوْمُؕ۝۲

الله (اُهو آهي جو) ناهي ڪو ئي عبادت جي لائق سواءِ ان جي، هميشه زنده رهڻ وارو جهان جو نظام قائم رکڻ وارو آهي.

نَزَّلَ عَلَیْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَیْنَ یَدَیْهِ وَ اَنْزَلَ التَّوْرٰىةَ وَ الْاِنْجِیْلَۙ۝۳

(اي نبي!) ان تو تي (هي) ڪتاب حق سان لاٿو آهي جيڪو اڳين ڪتابن جي تصديق ڪندڙ آهي ۽ (الله ئي) تورات ۽ انجيل نازل ڪيو آهي.

مِنْ قَبْلُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَ اَنْزَلَ الْفُرْقَانَ١ؕ۬ اِنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا بِاٰیٰتِ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِیْدٌ١ؕ وَ اللّٰهُ عَزِیْزٌ ذُو انْتِقَامٍ۝۴

اڳ به (ڪتاب لاٿائين) ماڻهن جي هدايت لاءِ ۽ (هاڻي به) حق ۽ باطل و چ ۾ فرق ڪندڙ (قرآن) لاٿائين. بيشڪ اُهي ماڻهو جن الله جي آيتن جو انڪار ڪيو انهن لاءِ زور سخت عذاب آهي. ۽ الله غالب آهي بدلو وٺڻ وارو آهي.

اِنَّ اللّٰهَ لَا یَخْفٰى عَلَیْهِ شَیْءٌ فِی الْاَرْضِ وَ لَا فِی السَّمَآءِؕ۝۵

بيشڪ الله تي ڪا به شيءِ ڳُجهي نه آهي زمين ۾ ۽ نه ڪِي آسمان ۾.

هُوَ الَّذِیْ یُصَوِّرُكُمْ فِی الْاَرْحَامِ كَیْفَ یَشَآءُ١ؕ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزِیْزُ الْحَكِیْمُ۝۶

اُهو (الله) ئي آهي جيڪو (مائرن جي) پيٽن ۾ اوهان جي صورت ٺاهي ٿو جيئن چاهي. ناهي ڪوئي عبادت جي لائق سواءِ ان جي (اُهو) غالب آهي حڪمت وارو آهي.

هُوَ الَّذِیْۤ اَنْزَلَ عَلَیْكَ الْكِتٰبَ مِنْهُ اٰیٰتٌ مُّحْكَمٰتٌ هُنَّ اُمُّ الْكِتٰبِ وَ اُخَرُ مُتَشٰبِهٰتٌ١ؕ فَاَمَّا الَّذِیْنَ فِیْ قُلُوْبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُوْنَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَآءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغَآءَ تَاْوِیْلِهٖ١ؐۚ وَ مَا یَعْلَمُ تَاْوِیْلَهٗۤ اِلَّا اللّٰهُ١ؔۘ وَ الرّٰسِخُوْنَ فِی الْعِلْمِ یَقُوْلُوْنَ اٰمَنَّا بِهٖ١ۙ كُلٌّ مِّنْ عِنْدِ رَبِّنَا١ۚ وَ مَا یَذَّكَّرُ اِلَّاۤ اُولُوا الْاَلْبَابِ۝۷

اُهو ئي آهي جنهن تو تي ڪتاب نازل ڪيو. جنهن مان ڪي آيتون ”محڪم“ (يعني چِٽِي معنيٰ واريون) آهن اُهي (احڪامِ) ڪتاب جو بنياد آهن ۽ ٻيون ”مُـتَــشَــابه“ (يعني ڪيئي قسمن جي معنائن واريون) آهن. پوءِ اُهي ماڻهو جن جي دلين ۾ ڦير آهي سي پوءِ متشابھ جي پويان پون ٿا. (صرف) فتني تلاش ڪرڻ خاطر ۽ پنهنجِي مطلبي معنيٰ حاصل ڪرڻ خاطر حالانڪه ان جي اصل مراد الله کان سواءِ ڪو نه ٿو ڄاڻي. ۽ علم ۾ ڪامل پُختگي رکڻ وارا ته چون ٿا ”اسان اُن تي ايمان آندو اهي سڀ اسان جي پالڻهار وٽان آهن“. ۽ نصيحت ته صرف عقل وارا ئي پرائن ٿا.

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوْبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَیْتَنَا وَ هَبْ لَنَا مِنْ لَّدُنْكَ رَحْمَةً١ۚ اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ۝۸

(دعا گھرن ٿا ته) ”اي اسان جا پالڻهار! اسان جي دلين کي نه ڦيراءِ ان کان پوءِ جو تو اسان کي هدايت ڏني آهي، ۽ اسان کي پاڻ وٽان (خاص) رحمت عطا ڪر، بيشڪ تون وڏو عطائون ڪندڙ آهين.

رَبَّنَاۤ اِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِیَوْمٍ لَّا رَیْبَ فِیْهِ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ لَا یُخْلِفُ الْمِیْعَادَ۠۝۹

اي اسان جا پالڻهار! بيشڪ تون سڀ ماڻهن کي گڏ ڪرڻ وارو آهين هڪڙي ڏينهن لاءِ جنهن ۾ ڪو شڪ ئي نه آهي“. بيشڪ الله وعدي خلافي ڪونه ڪندو آهي.

اِنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا لَنْ تُغْنِیَ عَنْهُمْ اَمْوَالُهُمْ وَ لَاۤ اَوْلَادُهُمْ مِّنَ اللّٰهِ شَیْـًٔا١ؕ وَ اُولٰٓىِٕكَ هُمْ وَ قُوْدُ النَّارِۙ۝۱۰

بيشڪ اُهي ماڻهو جن ڪفر ڪيو انهن جا مال ۽ انهن جا اولاد انهن تان الله (جي عذاب) کان ڪا شيءِ ٽاري نه سگهندا. ۽ اهي ئي دوزخ جو ٻارڻ آهن.

كَدَاْبِ اٰلِ فِرْعَوْنَ١ۙ وَ الَّذِیْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ١ؕ كَذَّبُوْا بِاٰیٰتِنَا١ۚ فَاَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوْبِهِمْ١ؕ وَ اللّٰهُ شَدِیْدُ الْعِقَابِ۝۱۱

انهن جو انجام اهڙو ئي ٿيندو جيڪو قومِ فرعون ۽ جيڪي ماڻهو انهن کان اڳ هئا تن جو ٿيو. جن اسان جي آيتن کي ڪوڙو چيو، پوءِ الله انهن کي انهن جي ڏوهن سبب پڪڙيو ۽ الله سخت عذاب ڏيندڙ آهي.

قُلْ لِّلَّذِیْنَ كَفَرُوْا سَتُغْلَبُوْنَ وَ تُحْشَرُوْنَ اِلٰى جَهَنَّمَ١ؕ وَ بِئْسَ الْمِهَادُ۝۱۲

(اي نبي) انهن ماڻهن کي چؤ جن ڪفر ڪيو ته ڄاڻ توهان مغلوب ٿي ويندؤ ۽ دوزخ ڏانهن جمع ڪيا ويندؤ. ۽ اهو بڇڙو هنڌ آهي.

قَدْ كَانَ لَكُمْ اٰیَةٌ فِیْ فِئَتَیْنِ الْتَقَتَا١ؕ فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِیْ سَبِیْلِ اللّٰهِ وَ اُخْرٰى كَافِرَةٌ یَّرَوْنَهُمْ مِّثْلَیْهِمْ رَاْیَ الْعَیْنِ١ؕ وَ اللّٰهُ یُؤَیِّدُ بِنَصْرِهٖ مَنْ یَّشَآءُ١ؕ اِنَّ فِیْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّاُولِی الْاَبْصَارِ۝۱۳

بيشڪ اوهان لاءِ انهن ٻن جماعتن ۾ هڪ نشاني هئي جيڪي (ميدانِ بدر ۾) هڪ ٻئي ۾ لڙيون. هڪ جماعت الله جي رستي ۾ پئي لڙي ۽ ٻي جماعت ڪافر هئي ۽ اُهي کين (يعني مسلمانن کي) اکين سان پاڻ کان ٻيڻو ڏسن پيا. ۽ الله پنهنجي مدد سان جنهن کي چاهي طاقتور ڪري. بيشڪ ان (معرڪي) ۾ اکين وارن لاءِ وڏي عبرت آهي.

زُیِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَآءِ وَ الْبَنِیْنَ وَ الْقَنَاطِیْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَیْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْاَنْعَامِ وَ الْحَرْثِ١ؕ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَیٰوةِ الدُّنْیَا١ۚ وَ اللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ۝۱۴

ماڻهن لاءِ (جن) خواهشن جي چاهت سينگاري وئي آهي (تن ۾) زالون ۽ اولاد ۽ سون ۽ چاندي جا گڏ ڪيل ڍير ۽ نشان ٿيل گهوڙا ۽ مال (مويشي) ۽ پوکون (شامل آهن). اهو دنياوي زندگي جو سامان آهي ۽ الله وٽ بهترين موٽڻ جي جاءِ آهي.

قُلْ اَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَیْرٍ مِّنْ ذٰلِكُمْ١ؕ لِلَّذِیْنَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنّٰتٌ تَجْرِیْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِیْنَ فِیْهَا وَ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَّ رِضْوَانٌ مِّنَ اللّٰهِ١ؕ وَ اللّٰهُ بَصِیْرٌۢ بِالْعِبَادِۚ۝۱۵

چؤ ڇا انهن سڀني کان اڃا بهترين شيءِ جي اوهان کي خبر ڏيان؟ جن ماڻهن تقويٰ اختيار ڪئي انهن لاءِ سندن پالڻهار وٽ باغ آهن، جن جي هيٺان کان نهرون وهن ٿيون اهي ان ۾ هميشه رهندا ۽ (انهن لاءِ) پاڪيزه گهرواريون آهن، ۽ الله پاران رضامندو آهي. ۽ الله ٻانهن کي چڱي طرح ڏسندڙ آهي.

اَلَّذِیْنَ یَقُوْلُوْنَ رَبَّنَاۤ اِنَّنَاۤ اٰمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوْبَنَا وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِۚ۝۱۶

(اِهي) اُهي آهن جيڪي چون ٿا: ”اي اسان جا پالڻهار! بيشڪ اسان ايمان آندو پوءِ اسان جي ڏوهن جي بخشش فرماءِ ۽ اسان کي باھ جي عذاب کان بچاءِ“.

اَلصّٰبِرِیْنَ وَ الصّٰدِقِیْنَ وَ الْقٰنِتِیْنَ وَ الْمُنْفِقِیْنَ وَ الْمُسْتَغْفِرِیْنَ بِالْاَسْحَارِ۝۱۷

(اُهي) صبر ڪرڻ وارا ۽ سچار ۽ ادب وارا ۽ (الله جي راھ ۾) خرچ ڪرڻ وارا ۽ رات جي پوئين حصن وقت (اٿي) گناهن جي معافي وٺڻ وارا آهن.

شَهِدَ اللّٰهُ اَنَّهٗ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ١ۙ وَ الْمَلٰٓىِٕكَةُ وَ اُولُوا الْعِلْمِ قَآىِٕمًۢا بِالْقِسْطِ١ؕ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزِیْزُ الْحَكِیْمُؕ۝۱۸

الله شاهدي ڏني ته ”بيشڪ ان کان سواءِ ڪوبه عبادت جي لائق نه آهي“ ۽ ملائڪن ۽ علم وارن به انصاف تي قائم رهندي (اها شاهدي ڏني) ته ”ناهي ڪوبه عبادت جي لائق سواءِ ان جي، اهو غالب حڪمت وارو آهي“.

اِنَّ الدِّیْنَ عِنْدَ اللّٰهِ الْاِسْلَامُ١۫ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِیْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیًۢا بَیْنَهُمْ١ؕ وَ مَنْ یَّكْفُرْ بِاٰیٰتِ اللّٰهِ فَاِنَّ اللّٰهَ سَرِیْعُ الْحِسَابِ۝۱۹

بيشڪ الله وٽ دين صرف ”اسلام“ئي آهي، ۽ اهلِ ڪتاب جيڪو وٽن علم اچڻ کان پوءِ اختلاف ڪيو سو پاڻ ۾ ساڙ سببان ئي هيو. ۽ جيڪو الله جي آيتن جو انڪار ڪندو ته بيشڪ الله حساب ۾ جلدي ڪرڻ وارو آهي.

فَاِنْ حَآجُّوْكَ فَقُلْ اَسْلَمْتُ وَجْهِیَ لِلّٰهِ وَ مَنِ اتَّبَعَنِ١ؕ وَ قُلْ لِّلَّذِیْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ وَ الْاُمِّیّٖنَ ءَاَسْلَمْتُمْ١ؕ فَاِنْ اَسْلَمُوْا فَقَدِ اهْتَدَوْا١ۚ وَ اِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّمَا عَلَیْكَ الْبَلٰغُ١ؕ وَ اللّٰهُ بَصِیْرٌۢ بِالْعِبَادِ۠۝۲۰

پوءِ (اي نبي) جيڪڏهن تو سان جهڳڙو ڪن ته چؤ: ”مون خود ۽ جنهن به منهنجي پيروي ڪئي تن به پنهنجو مُنهن الله جي حضور جهڪايو آهي“. ۽ اهلِ ڪتاب ۽ اڻ پڙهين کي چؤ ته: ”ڇا اوهان اسلام آڻيو ٿا“؟ پوءِ جيڪڏهن اسلام آڻن ته بيشڪ هدايت وارا ٿيا. ۽ جي منهن ڦيرن ته تنهنجي مٿان صرف حڪم پهچائڻ آهي ۽ الله ٻانهن کي ڏسندڙ آهي.

اِنَّ الَّذِیْنَ یَكْفُرُوْنَ بِاٰیٰتِ اللّٰهِ وَ یَقْتُلُوْنَ النَّبِیّٖنَ بِغَیْرِ حَقٍّ١ۙ وَّ یَقْتُلُوْنَ الَّذِیْنَ یَاْمُرُوْنَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ١ۙ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِیْمٍ۝۲۱

بيشڪ اُهي ماڻهو جيڪي الله جي آيتن سان ڪفر ڪن ٿا ۽ نبين کي ناحق قتل ڪن ٿا ۽ انهن ماڻهن کي قتل ڪن ٿا جيڪي انصاف جو حڪم ڏين ٿا، ته پوءِ انهن کي دردناڪ عذاب جي خبر ٻڌائي ڇڏ.

اُولٰٓىِٕكَ الَّذِیْنَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِی الدُّنْیَا وَ الْاٰخِرَةِ١٘ وَ مَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِیْنَ۝۲۲

اِهي اُهي ماڻهو آهن جن جا دنيا ۽ آخرت ۾ عمل چٽ ٿي ويا ۽ انهن جو ڪو مددگار نه هوندو.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِیْنَ اُوْتُوْا نَصِیْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ یُدْعَوْنَ اِلٰى كِتٰبِ اللّٰهِ لِیَحْكُمَ بَیْنَهُمْ ثُمَّ یَتَوَلّٰى فَرِیْقٌ مِّنْهُمْ وَ هُمْ مُّعْرِضُوْنَ۝۲۳

ڇا تو انهن ماڻهن کي نه ڏٺو جن کي ڪتاب جو هڪ حصو ڏنو ويو (اُهي) الله جي ڪتاب ڏانهن سڏيا وڃن ٿا تان ته (ڪتاب) انهن جي وچ ۾ (جهڳڙن جو) فيصلو ڪري ته پوءِ انهن مان هڪ ٽولو مُنهن ڦيرائي ڇڏي ٿو ۽ اُهي منهن مَٽيندڙ آهن.

ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ اِلَّاۤ اَیَّامًا مَّعْدُوْدٰتٍ١۪ وَّ غَرَّهُمْ فِیْ دِیْنِهِمْ مَّا كَانُوْا یَفْتَرُوْنَ۝۲۴

اهو هن ڪري جو اهي يقيني طرح چون ٿا ته: ”اسان کي جهنم جي باھ نه ڇُهندي سواءِ ڳاڻيٽي جي چند ڏهاڙن جي“ ۽ انهن کي انهن جي دين ۾ ڌوڪو ڏنو جيڪي اهي ٺاھ ٺاهيندا هئا.

فَكَیْفَ اِذَا جَمَعْنٰهُمْ لِیَوْمٍ لَّا رَیْبَ فِیْهِ١۫ وَ وُفِّیَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَ هُمْ لَا یُظْلَمُوْنَ۝۲۵

پوءِ ڇا حال هوندو! جڏهن اسان انهن کي گڏ ڪنداسين ان ڏينهن لاءِ جنهن جي (برپا ٿيڻ) ۾ ڪو شڪ ناهي ۽ هر جان کي ان جي ڪمائي جو پورو پورو بدلو ڏنو ويندو ۽ انهن سان ظلم ڪو نه ڪيو ويندو.

قُلِ اللّٰهُمَّ مٰلِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِی الْمُلْكَ مَنْ تَشَآءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَآءُ١٘ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشَآءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشَآءُ١ؕ بِیَدِكَ الْخَیْرُ١ؕ اِنَّكَ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ۝۲۶

چؤ: ”اي الله! بادشاهي جا مالڪ! تون جنهن کي چاهين بادشاهي ڏين ۽ جنهن کان چاهين بادشاهي ڦري وٺين ۽ جنهن کي چاهين عزت ڏين ۽ جنهن کي چاهين ذلت ڏين. ڀلائي سڀ تنهنجي هٿ ۾ آهي. بيشڪ تون هر شيءِ تي سگھ رکڻ وارو آهين.

تُوْلِجُ الَّیْلَ فِی النَّهَارِ وَ تُوْلِجُ النَّهَارَ فِی الَّیْلِ١٘ وَ تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ١٘ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشَآءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ۝۲۷

تون رات کي ڏينهن ۾ داخل ڪرين ٿو ۽ ڏينهن کي رات ۾ داخل ڪرين ٿو ۽ تون جيئري کي مئل مان ڪڍين ٿو ۽ تون مُردي کي جيئري مان ڪڍين ٿو ۽ تون جنهن کي چاهين ٿو اڻ ڳڻيو رزق عطا ڪرين ٿو“.

لَا یَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُوْنَ الْكٰفِرِیْنَ اَوْلِیَآءَ مِنْ دُوْنِ الْمُؤْمِنِیْنَ١ۚ وَ مَنْ یَّفْعَلْ ذٰلِكَ فَلَیْسَ مِنَ اللّٰهِ فِیْ شَیْءٍ اِلَّاۤ اَنْ تَتَّقُوْا مِنْهُمْ تُقٰىةً١ؕ وَ یُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهٗ١ؕ وَ اِلَى اللّٰهِ الْمَصِیْرُ۝۲۸

مؤمنن کي گهرجي ته مؤمنن کي ڇڏي ڪافرن کي دوست نه بنائن ۽ جيڪو ائين ڪندو ته ان جو الله سان ڪو تعلق نه رهيو. سواءِ هن جي جو اوهان انهن (جي فتني) کان بچڻ چاهيو. ۽ الله اوهان کي پنهنجي ذات (جي قهر ۽ غضب) کان ڊيڄاري ٿو. ۽ الله ڏانهن موٽڻو آهي.

قُلْ اِنْ تُخْفُوْا مَا فِیْ صُدُوْرِكُمْ اَوْ تُبْدُوْهُ یَعْلَمْهُ اللّٰهُ١ؕ وَ یَعْلَمُ مَا فِی السَّمٰوٰتِ وَ مَا فِی الْاَرْضِ١ؕ وَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَیْءٍ قَدِیْرٌ۝۲۹

چؤ ته: ”جيڪو اوهان جي سينن ۾ آهي ان کي جي لڪايو يا ان کي ظاهر ڪيو الله ان کي ڄاڻي ٿو. ۽ (اهو به) ڄاڻي ٿو جو ڪجھ آسمانن ۽ زمين ۾ آهي. ۽ الله هر شيءِ تي سگھ رکڻ وارو آهي“.

یَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُّحْضَرًا١ۛۖۚ وَّ مَا عَمِلَتْ مِنْ سُوْٓءٍ١ۛۚ تَوَدُّ لَوْ اَنَّ بَیْنَهَا وَ بَیْنَهٗۤ اَمَدًۢا بَعِیْدًا١ؕ وَ یُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهٗ١ؕ وَ اللّٰهُ رَءُوْفٌۢ بِالْعِبَادِ۠۝۳۰

ان ڏينهن هر ساھ جيڪا به چڱائي ڪئي سا حاضر (موجود) لهندو.. ۽ جا به برائي ڪيائين سا به (موجود لهندو) .. ته تمنا ڪندو ته هائو جي مون ۾ ۽ ان (ڏينهن) ۾ ڪو وڏو ويڇو هجي ها، ۽ الله اوهان کي پنهنجي ذات (جي قهر ۽ غضب) کان ڊيڄاري ٿو. ۽ الله ٻانهن تي گھڻو مهربان آهي.

قُلْ اِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّوْنَ اللّٰهَ فَاتَّبِعُوْنِیْ یُحْبِبْكُمُ اللّٰهُ وَ یَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوْبَكُمْ١ؕ وَ اللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ۝۳۱

(اي نبي!) چؤ ته: ”اگر اوهان (واقعي) الله سان محبت رکو ٿا ته پوءِ منهنجي پيروي ڪيو ته الله اوهان سان محبت رکندو ۽ اوهان لاءِ اوهان جا ڏوھ معاف ڪندو ۽ الله بخشڻهار ٻاجهارو آهي“.

قُلْ اَطِیْعُوا اللّٰهَ وَ الرَّسُوْلَ١ۚ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّ اللّٰهَ لَا یُحِبُّ الْكٰفِرِیْنَ۝۳۲

چؤ ته: ”الله جي ۽ رسول جي فرمانبرداري ڪيو. پوءِ جي منهن موڙن ته الله ڪافرن کي پسند نه ٿو ڪري.

اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰۤى اٰدَمَ وَ نُوْحًا وَّ اٰلَ اِبْرٰهِیْمَ وَ اٰلَ عِمْرٰنَ عَلَى الْعٰلَمِیْنَۙ۝۳۳

بيشڪ الله چونڊيو آدم کي ۽ نوح کي ۽ ابراهيم جي گهراڻي کي ۽ عمران جي گهراڻي کي سڀني جهانن کان.

ذُرِّیَّةًۢ بَعْضُهَا مِنْۢ بَعْضٍ١ؕ وَ اللّٰهُ سَمِیْعٌ عَلِیْمٌۚ۝۳۴

اهو هڪ ئي نسل آهي هڪڙا ٻين جو اولاد آهن. ۽ الله ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهي.

اِذْ قَالَتِ امْرَاَتُ عِمْرٰنَ رَبِّ اِنِّیْ نَذَرْتُ لَكَ مَا فِیْ بَطْنِیْ مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّیْ١ۚ اِنَّكَ اَنْتَ السَّمِیْعُ الْعَلِیْمُ۝۳۵

(ياد ڪر) جڏهن عمران جي گهروارِيءَ چيو: ”اي منهنجا پالڻهار بيشڪ جيڪي منهنجي پيٽ ۾ آهي ان کي (ٻين ذميدارين کان) آزاد ڪري خالص تنهنجي نذر ڪيان ٿي، سو تون مون پاران قبول ڪر. بيشڪ تون ٻڌندڙ ڄاڻندڙ آهين“.

فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ اِنِّیْ وَضَعْتُهَاۤ اُنْثٰى١ؕ وَ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ١ؕ وَ لَیْسَ الذَّكَرُ كَالْاُنْثٰى١ۚ وَ اِنِّیْ سَمَّیْتُهَا مَرْیَمَ وَ اِنِّیْۤ اُعِیْذُهَا بِكَ وَ ذُرِّیَّتَهَا مِنَ الشَّیْطٰنِ الرَّجِیْمِ۝۳۶

پوءِ جڏهن ان کي ڄڻيائين ته چيائين: ”اي منهنجا مالڪ مون ته ڇوڪري ڄڻي آهي“. حالانڪه الله وڌيڪ ڄاڻندڙ آهي جيڪي ڄڻيائين. (۽ چيائين) ”پُٽ ڌيءُ جهڙو نه آهي ۽ بيشڪ مون ان جو نالو مريم رکيو ۽ آءُ ان (نياڻيءَ) کي ۽ ان جي اولاد کي تڙيل شيطان کان تنهنجي پناھ ۾ ڏيان ٿي“.

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُوْلٍ حَسَنٍ وَّ اَنْۢبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا١ۙ وَّ كَفَّلَهَا زَكَرِیَّا١ؕۚ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَیْهَا زَكَرِیَّا الْمِحْرَابَ١ۙ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا١ۚ قَالَ یٰمَرْیَمُ اَنّٰى لَكِ هٰذَا١ؕ قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ١ؕ اِنَّ اللّٰهَ یَرْزُقُ مَنْ یَّشَآءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ۝۳۷

پوءِ ان (مريم) کي سندس پالڻهار چڱي قبوليت ساڻ قبوليو ۽ چڱي طرح پالنا سان پالنا ڪيائين ۽ ان جي سارسنڀال زڪريا حوالي ڪيائين. جنهن مهل به زڪريا ان جي نماز پڙهڻ واري جاءِ ۾ ويندو هيو ته ان وٽ (نئون) رزق لهندو هيو. چيائين: ”اي مريم! هي (رزق) تو وٽ ڪٿان اچي ٿو“؟ چيائين: ”اهو الله وٽان آهي. بيشڪ الله جنهن کي چاهي ٿو اڻ ڳڻيو رزق عطا ڪري ٿو“.

هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِیَّا رَبَّهٗ١ۚ قَالَ رَبِّ هَبْ لِیْ مِنْ لَّدُنْكَ ذُرِّیَّةً طَیِّبَةً١ۚ اِنَّكَ سَمِیْعُ الدُّعَآءِ۝۳۸

اتي ئي (ان وقت ئي) زڪريا پنهنجي پالڻهار کي سڏيو. چيائين: ”اي منهنجا پالڻهار! مون کي پاڻ وٽان پاڪيزه اولاد ڏي، بيشڪ تون دعا ٻڌندڙ آهين“.

فَنَادَتْهُ الْمَلٰٓىِٕكَةُ وَ هُوَ قَآىِٕمٌ یُّصَلِّیْ فِی الْمِحْرَابِ١ۙ اَنَّ اللّٰهَ یُبَشِّرُكَ بِیَحْیٰى مُصَدِّقًۢا بِكَلِمَةٍ مِّنَ اللّٰهِ وَ سَیِّدًا وَّ حَصُوْرًا وَّ نَبِیًّا مِّنَ الصّٰلِحِیْنَ۝۳۹

پوءِ ملائڪن ان کي آواز ڏنو ۽ (اڃا) اهو نماز واري جاءِ ۾ بيٺو نماز ئي پڙهي رهيو هيو، ته: ”بيشڪ اللهُ تو کي (پٽ) يحيٰ جي خوشخبري ڏئي ٿو. جيڪو ”الله جي ڪلمي“ (يعني عيسيٰ عليه السلام) جي تصديق ڪندڙ هوندو ۽ سردار هوندو ۽ پاڪدامن (يعني سَتو جَتو) هوندو ۽ نيڪوڪار ٻانهن مان نبي هوندو“.

قَالَ رَبِّ اَنّٰى یَكُوْنُ لِیْ غُلٰمٌ وَّ قَدْ بَلَغَنِیَ الْكِبَرُ وَ امْرَاَتِیْ عَاقِرٌ١ؕ قَالَ كَذٰلِكَ اللّٰهُ یَفْعَلُ مَا یَشَآءُ۝۴۰

چيائين: ”اي منهنجا پالڻهار! مون کي پُٽ ڪيئن ٿيندو! حالانڪه مون کي ته پيري پهچي وئي آهي ۽ منهنجي زال (به) سنڍ آهي“. جواب آيو: ”ائين ئي ٿيندو الله اهو ڪري ٿو جيئن چاهي ٿو“.

قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِّیْۤ اٰیَةً١ؕ قَالَ اٰیَتُكَ اَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلٰثَةَ اَیَّامٍ اِلَّا رَمْزًا١ؕ وَ اذْكُرْ رَّبَّكَ كَثِیْرًا وَّ سَبِّحْ بِالْعَشِیِّ وَ الْاِبْكَارِ۠۝۴۱

چيائين: ”اي منهنجا پالڻهار! مون لاءِ ڪا نشاني مقرر ڪر“. فرمايائين: ”تنهنجي نشاني اِها آهي جو تون ٽي ڏينهن ماڻهن سان ڳالهائي نه سگهندين سواءِ اشارن جي. ۽ پنهنجي پالڻهار کي گهڻو ياد ڪر ۽ شام ۽ صبح ان جي پاڪائي بيان ڪر“.

وَ اِذْ قَالَتِ الْمَلٰٓىِٕكَةُ یٰمَرْیَمُ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفٰىكِ عَلٰى نِسَآءِ الْعٰلَمِیْنَ۝۴۲

۽ جنهن مهل ملائڪن چيو ته: ”اي مريم! بيشڪ الله تو کي چونڊيو آهي ۽ توکي پاڪ ڪيو آهي ۽ توکي جهانن جي عورتن مٿان برگزيده بنايو آهي.

یٰمَرْیَمُ اقْنُتِیْ لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِیْ وَ ارْكَعِیْ مَعَ الرّٰكِعِیْنَ۝۴۳

اي مريم! تون پنهنجي پالڻهار جي فرمانبرداري ڪر ۽ سجدو ڪر ۽ رڪوع ڪندڙن سان گڏ رڪوع ڪر“.

ذٰلِكَ مِنْ اَنْۢبَآءِ الْغَیْبِ نُوْحِیْهِ اِلَیْكَ١ؕ وَ مَا كُنْتَ لَدَیْهِمْ اِذْ یُلْقُوْنَ اَقْلَامَهُمْ اَیُّهُمْ یَكْفُلُ مَرْیَمَ١۪ وَ مَا كُنْتَ لَدَیْهِمْ اِذْ یَخْتَصِمُوْنَ۝۴۴

(اي نبي!) اِها (ڳالھ) غيب جي خبرن مان آهي جا اسان تو ڏانهن وحي ڪيون ٿا. ۽ تون انهن وٽ (ان مهل) ڪونه هئين، جڏهن اُهي (ڪُڻن وجهڻ لاءِ) پنهنجا قلم اڇلائي رهيا هئا ته انهن مان ڪير مريم جي پالنا ڪندو ۽ تون انهن وٽ ان وقت به نه هئين جڏهن اهي پاڻ ۾ جهڳڙِي رهيا هئا.

اِذْ قَالَتِ الْمَلٰٓىِٕكَةُ یٰمَرْیَمُ اِنَّ اللّٰهَ یُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِّنْهُ١ۖۗ اسْمُهُ الْمَسِیْحُ عِیْسَى ابْنُ مَرْیَمَ وَجِیْهًا فِی الدُّنْیَا وَ الْاٰخِرَةِ وَ مِنَ الْمُقَرَّبِیْنَۙ۝۴۵

جڏهن ملائڪن چيو ته: ”اي مريم بيشڪ الله توکي مبارڪ ٿو ڏئي پنهنجي طرفان هڪ ڪلمي جي، ان جو نالو مسيح عيسيٰ پُٽ مريم آهي، جيڪو دنيا ۽ آخرت ۾ وڏي مرتبي وارو هوندو ۽ (الله جي) قرب وارن مان هوندو.

وَ یُكَلِّمُ النَّاسَ فِی الْمَهْدِ وَ كَهْلًا وَّ مِنَ الصّٰلِحِیْنَ۝۴۶

۽ اهو ماڻهن سان ماءُ جي هنج ۾ ۽ پڪي عمر ۾ (يڪسان طرح) ڳالهائيندو ۽ نيڪوڪارن مان هوندو“.

قَالَتْ رَبِّ اَنّٰى یَكُوْنُ لِیْ وَلَدٌ وَّ لَمْ یَمْسَسْنِیْ بَشَرٌ١ؕ قَالَ كَذٰلِكِ اللّٰهُ یَخْلُقُ مَا یَشَآءُ١ؕ اِذَا قَضٰۤى اَمْرًا فَاِنَّمَا یَقُوْلُ لَهٗ كُنْ فَیَكُوْنُ۝۴۷

(تڏهن مريم) چيو: ”اي منهنجا پروردگار! مون کي پُٽ ڪيئن ٿيندو؟ حالانڪه مون کي ڪنهن ماڻهو هٿ ئي نه لاتو آهي“. جواب مليو: ”ائين ئي ٿيندو الله جو چاهيندو آهي پيدا ڪندو آهي. جڏهن ڪنهن ڪم (ڪرڻ) جو جو فيصلو ڪندو آهي ته ان کي صرف هيئن چوندو آهي ته ”ٿي پؤ“ ته اهو ٿي پوندو آهي.

وَ یُعَلِّمُهُ الْكِتٰبَ وَ الْحِكْمَةَ وَ التَّوْرٰىةَ وَ الْاِنْجِیْلَۚ۝۴۸

۽ ان کي ڪتاب ۽ حڪمت ۽ تورات ۽ انجيل سيکاريندو.

وَ رَسُوْلًا اِلٰى بَنِیْۤ اِسْرَآءِیْلَ١ۙ۬ اَنِّیْ قَدْ جِئْتُكُمْ بِاٰیَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ١ۙ اَنِّیْۤ اَخْلُقُ لَكُمْ مِّنَ الطِّیْنِ كَهَیْـَٔةِ الطَّیْرِ فَاَنْفُخُ فِیْهِ فَیَكُوْنُ طَیْرًۢا بِاِذْنِ اللّٰهِ١ۚ وَ اُبْرِئُ الْاَكْمَهَ وَ الْاَبْرَصَ وَ اُحْیِ الْمَوْتٰى بِاِذْنِ اللّٰهِ١ۚ وَ اُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَاْكُلُوْنَ وَ مَا تَدَّخِرُوْنَ١ۙ فِیْ بُیُوْتِكُمْ١ؕ اِنَّ فِیْ ذٰلِكَ لَاٰیَةً لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِیْنَۚ۝۴۹

۽ بني اسرائيل ڏانهن رسول هوندو“. (پوءِ جڏهن رسول بنجي آيو ته قوم کي چيائين) ”آءُ اوهان ڏانهن اوهان جي پالڻهار کان نشاني کڻي آيو آهيان. آءُ اوهان لاءِ مِٽيءَ منجهان پکي جي شڪل جو (پُتلو) ٺاهيان ٿو پوءِ ان ۾ ڦوڪ ڏيان ٿو ته اهو الله جي حڪم سان پکي ٿي پوي ٿو. ۽ آءُ مادر زاد انڌي کي ۽ ڪوڙهيي کي چڱو ڀلو ڪيان ٿو ۽ الله جي حڪم سان مُردي کي جياريان ٿو. ۽ اوهان کي ٻڌايان ٿو جيڪو اوهان پنهنجي گهرن ۾ کائو ٿا ۽ جيڪو گڏ ڪري رکو ٿا. بيشڪ ان ۾ اوهان لاءِ وڏي نشاني آهي اگر اوهان ايمان وارا آهيو.

وَ مُصَدِّقًا لِّمَا بَیْنَ یَدَیَّ مِنَ التَّوْرٰىةِ وَ لِاُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِیْ حُرِّمَ عَلَیْكُمْ وَ جِئْتُكُمْ بِاٰیَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ١۫ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَ اَطِیْعُوْنِ۝۵۰

۽ ان جي تصديق ڪندڙ آهيان جيڪو مون کان اڳ تورات (آيل) آهي ۽ آءٌ اوهان لاءِ حلال ڪيان ٿو ڪي اهڙيون شيون جي اوهان تي حرام ڪيل هيون ۽ اوهان وٽ اوهان جي پالڻهار جي نشاني کڻي آيو آهيان. پوءِ الله کان ڊڄو ۽ منهنجي فرمانبرداري ڪيو.

اِنَّ اللّٰهَ رَبِّیْ وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوْهُ١ؕ هٰذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِیْمٌ۝۵۱

بيشڪ الله منهنجو پالڻهار آهي ۽ اوهان جو به (اُهو ئي) پالڻهار آهي پوءِ ان جي عبادت ڪيو. هيءَ سڌي راھ آهي“.

فَلَمَّاۤ اَحَسَّ عِیْسٰى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ اَنْصَارِیْۤ اِلَى اللّٰهِ١ؕ قَالَ الْحَوَارِیُّوْنَ نَحْنُ اَنْصَارُ اللّٰهِ١ۚ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ١ۚ وَ اشْهَدْ بِاَنَّا مُسْلِمُوْنَ۝۵۲

پوءِ جڏهن عيسيٰ انهن جو ڪفر محسوس ڪيو ته چيائين: ”الله ڏانهن منهنجو مددگار ڪير آهي“؟ مخلص ساٿين چيوته: ”اسين الله جا مددگار آهيون. اسان الله تي ايمان آندو. ۽ تون شاهد ٿيءُ ته اسان مسلمان آهيون.

رَبَّنَاۤ اٰمَنَّا بِمَاۤ اَنْزَلْتَ وَ اتَّبَعْنَا الرَّسُوْلَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشّٰهِدِیْنَ۝۵۳

اي اسان جا مالڪ! جيڪو تو نازل ڪيو اسان ان تي ايمان آندو ۽ اسان رسول جي پيروي ڪئي پوءِ اسان کي (حق تي) شاهدي ڏيندڙن ۾ لکي ڇڏ“.

وَ مَكَرُوْا وَ مَكَرَ اللّٰهُ١ؕ وَ اللّٰهُ خَیْرُ الْمٰكِرِیْنَ۠۝۵۴

۽ انهن (عيسيٰ کي قتل ڪرڻ جي) سازش ڪئي ۽ الله (ان جي بچائڻ جي) تدبير ڪئي ۽ الله بهترين تدبير ڪندڙ آهي.

اِذْ قَالَ اللّٰهُ یٰعِیْسٰۤى اِنِّیْ مُتَوَفِّیْكَ وَ رَافِعُكَ اِلَیَّ وَ مُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا وَ جَاعِلُ الَّذِیْنَ اتَّبَعُوْكَ فَوْقَ الَّذِیْنَ كَفَرُوْۤا اِلٰى یَوْمِ الْقِیٰمَةِ١ۚ ثُمَّ اِلَیَّ مَرْجِعُكُمْ فَاَحْكُمُ بَیْنَكُمْ فِیْمَا كُنْتُمْ فِیْهِ تَخْتَلِفُوْنَ۝۵۵

جنهن وقت الله فرمايو: ”اي عيسيٰ! آءٌ توکي پوري عمر تائين پهچائيندڙ ۽ پاڻ ڏانهن (آسمان تي) کڻندڙ آهيان ۽ توکي ڪافرن کان نجات ڏيندڙ آهيان ۽ تنهنجي پيروڪارن کي قيامت واري ڏينهن تائين ڪافرن مٿان غالب ڪندڙ آهيان. پوءِ اوهان جو موٽڻ مون ڏانهن آهي پوءِ آءٌ اوهان جي وچ ۾ فيصلو ڪندس جن ڳالهين ۾ جهڳڙو ڪيو ٿا.

فَاَمَّا الَّذِیْنَ كَفَرُوْا فَاُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِیْدًا فِی الدُّنْیَا وَ الْاٰخِرَةِ١٘ وَ مَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِیْنَ۝۵۶

پوءِ جن ڪفر ڪيو انهن کي تمام سخت عذاب ڪندس دنيا ۽ آخرت (ٻنهين) ۾ ۽ انهن لاءِ ڪو واهرُو نه هوندو.

وَ اَمَّا الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَ عَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ فَیُوَفِّیْهِمْ اُجُوْرَهُمْ١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یُحِبُّ الظّٰلِمِیْنَ۝۵۷

۽ اُهي ماڻهو جن ايمان آندو ۽ چڱا عمل ڪيائون ته انهن کي (الله) سندن اجورا پورا عطا ڪندو. ۽ الله ظالمن سان هرگز محبت ڪو نه ٿو ڪري“.

ذٰلِكَ نَتْلُوْهُ عَلَیْكَ مِنَ الْاٰیٰتِ وَ الذِّكْرِ الْحَكِیْمِ۝۵۸

هي جيڪو اسان تو کي پڙهي ٿا ٻڌايون سو آيتن مان آهي، ۽ حڪمت واري نصيحت آهي.

اِنَّ مَثَلَ عِیْسٰى عِنْدَ اللّٰهِ كَمَثَلِ اٰدَمَ١ؕ خَلَقَهٗ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهٗ كُنْ فَیَكُوْنُ۝۵۹

بيشڪ عيسيٰ جو مثال الله وٽ آدم وانگر آهي. جنهن کي مٽيءَ مان پيدا ڪيائين پوءِ ان کي فرمايائين: ”ٿي پوءُ!“ ته ٿي پيو.

اَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِّنَ الْمُمْتَرِیْنَ۝۶۰

هي (اصل) حقيقت آهي جا تنهنجي پالڻهار پاران آهي سو تون شڪ ڪندڙن مان نه هج.

فَمَنْ حَآجَّكَ فِیْهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَآءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ اَبْنَآءَنَا وَ اَبْنَآءَكُمْ وَ نِسَآءَنَا وَ نِسَآءَكُمْ وَ اَنْفُسَنَا وَ اَنْفُسَكُمْ١۫ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَّعْنَتَ اللّٰهِ عَلَى الْكٰذِبِیْنَ۝۶۱

پوءِ (اي نبي) تو وٽ علم اچي وڃڻ کان پوءِ به جيڪو ان (عيسيٰ) جي باري ۾ توسان جهڳڙو ڪري ته چؤ: ”اچو (ته گڏجي) سڏيون اسان جي پُٽن ۽ اوهان جي پُٽن کي ۽ اسان جي زالن ۽ اوهان جي زالن کي ۽ اسان جي جانين ۽ اوهان جي جانين کي پوءِ مباهلو ڪيون (يعني زاريءَ سان دعا گھرون) پوءِ ڪوڙن مٿان الله جي لعنت وجهون“.

اِنَّ هٰذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ١ۚ وَ مَا مِنْ اِلٰهٍ اِلَّا اللّٰهُ١ؕ وَ اِنَّ اللّٰهَ لَهُوَ الْعَزِیْزُ الْحَكِیْمُ۝۶۲

بيشڪ هي سچا واقعا آهن ۽ الله کان سواءِ ڪوئي معبود ناهي. ۽ بيشڪ الله ئي غالب آهي حڪمت وارو آهي.

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاِنَّ اللّٰهَ عَلِیْمٌۢ بِالْمُفْسِدِیْنَ۠۝۶۳

پوءِ جي منهن ڦيرن ته بيشڪ الله فسادين کي ڄاڻڻ وارو آهي.

قُلْ یٰۤاَهْلَ الْكِتٰبِ تَعَالَوْا اِلٰى كَلِمَةٍ سَوَآءٍۭ بَیْنَنَا وَ بَیْنَكُمْ اَلَّا نَعْبُدَ اِلَّا اللّٰهَ وَ لَا نُشْرِكَ بِهٖ شَیْـًٔا وَّ لَا یَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا اَرْبَابًا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ١ؕ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُوْلُوا اشْهَدُوْا بِاَنَّا مُسْلِمُوْنَ۝۶۴

چؤ: ”اي اهلِ ڪتاب! اچو اهڙي ڳالھ ڏانهن جيڪا اسان ۽ اوهان جي وچ ۾ هڪ جهڙي آهي (سا هيءَ) ته اسان الله کان سواءِ ڪنهن جي پوڄا نه ڪنداسين ۽ ان سان ڪنهن شيءِ کي شريڪ نه ڪنداسين ۽ اسان مان هڪڙو ٻئي کي الله کان سواءِ پالڻهار ڪري نه وٺندو“. پوءِ جي منهن ڦيرن ته چؤ: ”توهان هن ڳالھ جا شاهد رهو ته اسان مسلمان آهيون“.

یٰۤاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تُحَآجُّوْنَ فِیْۤ اِبْرٰهِیْمَ وَ مَاۤ اُنْزِلَتِ التَّوْرٰىةُ وَ الْاِنْجِیْلُ اِلَّا مِنْۢ بَعْدِهٖ١ؕ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ۝۶۵

اي اهلِ ڪتاب! اوهان ابراهيم جي باري ۾ ڇو ٿا جهڳڙو ڪيو ۽ تورات ۽ انجيل ته ان کان پوءِ ئي لاٿا ويا هئا. ڇا اوهان کي (ايترو به) عقل نه آهي.

هٰۤاَنْتُمْ هٰۤؤُلَآءِ حَاجَجْتُمْ فِیْمَا لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَآجُّوْنَ فِیْمَا لَیْسَ لَكُمْ بِهٖ عِلْمٌ١ؕ وَ اللّٰهُ یَعْلَمُ وَ اَنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ۝۶۶

(اي يهوديو!) اوهان اُهي آهيو جو اوهان انهن ڳالهين ۾ (خوب) بحث ڪيو جنهن جو اوهان کي (ڪجھ نه ڪجھ) علم هيو. مگر ان ڳالهين ۾ ڇو ٿا تڪرار ڪيو جنهن جو اوهان وٽ (ڪجھ به) علم ناهي. ۽ الله ڄاڻي ٿو اوهان نه ٿا ڄاڻو.

مَا كَانَ اِبْرٰهِیْمُ یَهُوْدِیًّا وَّ لَا نَصْرَانِیًّا وَّ لٰكِنْ كَانَ حَنِیْفًا مُّسْلِمًا١ؕ وَ مَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِیْنَ۝۶۷

ابراهيم نه يهودي هيو نه نصارو هيو بلڪه هر باطل کان جدا رهڻ وارو مسلمان هيو. ۽ مشرڪن مان نه هيو.

اِنَّ اَوْلَى النَّاسِ بِاِبْرٰهِیْمَ لَلَّذِیْنَ اتَّبَعُوْهُ وَ هٰذَا النَّبِیُّ وَ الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا١ؕ وَ اللّٰهُ وَلِیُّ الْمُؤْمِنِیْنَ۝۶۸

بيشڪ سڀ ماڻهن مان ابراهيم کي ويجها (حقدار) اُهي هئا جن سندس پيروي ڪئي ۽ هي نبي (ﷺ) ۽ اُهي ماڻهو جن ايمان آندو. ۽ الله مؤمنن جو مددگار آهي.

وَدَّتْ طَّآىِٕفَةٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ لَوْ یُضِلُّوْنَكُمْ١ؕ وَ مَا یُضِلُّوْنَ اِلَّاۤ اَنْفُسَهُمْ وَ مَا یَشْعُرُوْنَ۝۶۹

اهلِ ڪتاب جي هڪ جماعت چاهي ٿي ته هائو جي اوهان کي گمراھ ڪري سگهن. حالانڪه اُهي پنهنجو پاڻ کي ئي گمراھ ڪن ٿا ۽ انهن کي (ان ڳالھ جي) سمجھ نه ٿا رکن.

یٰۤاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَكْفُرُوْنَ بِاٰیٰتِ اللّٰهِ وَ اَنْتُمْ تَشْهَدُوْنَ۝۷۰

اي ڪتاب وارؤ! الله جي آيتن جو انڪار ڇو ٿا ڪيو؟ حالانڪه اوهان خود شاهد آهيو.

یٰۤاَهْلَ الْكِتٰبِ لِمَ تَلْبِسُوْنَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَ تَكْتُمُوْنَ الْحَقَّ وَ اَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ۠۝۷۱

اي اهلِ ڪتاب! حق کي باطل ۾ ڇو ٿا ملايو ۽ حق کي لڪايو ٿا حالانڪه اوهان ڄاڻو به ٿا.

وَ قَالَتْ طَّآىِٕفَةٌ مِّنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ اٰمِنُوْا بِالَّذِیْۤ اُنْزِلَ عَلَى الَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَجْهَ النَّهَارِ وَ اكْفُرُوْۤا اٰخِرَهٗ لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُوْنَۚۖ۝۷۲

۽ اهلِ ڪتاب جي هڪ ٽولي (ماڻهن کي) چوي ٿي ته ايمان آڻيو ان تي جيڪو ايمان وارن تي (قرآن) نازل ڪيو ويو آهي، ڏينهن جي اڳياڙي ۾ ان کي مڃو ۽ ڏينهن جي پڇاڙيءَ ۾ ان جو انڪار ڪيو ته من اُهي به ڦري وڃن.

وَ لَا تُؤْمِنُوْۤا اِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِیْنَكُمْ١ؕ قُلْ اِنَّ الْهُدٰى هُدَى اللّٰهِ١ۙ اَنْ یُّؤْتٰۤى اَحَدٌ مِّثْلَ مَاۤ اُوْتِیْتُمْ اَوْ یُحَآجُّوْكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ١ؕ قُلْ اِنَّ الْفَضْلَ بِیَدِ اللّٰهِ١ۚ یُؤْتِیْهِ مَنْ یَّشَآءُ١ؕ وَ اللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِیْمٌۚۙ۝۷۳

۽ ڪنهن جي ڳالھ نه مڃو سواءِ ان جي جيڪو اوهان جي دين جي پيروي ڪري. چؤ ته: ”بيشڪ هدايت ته الله جي ئي هدايت آهي“. (۽ هي به چون ٿا ته ان ڳالھ جو يقين به نه ڪيو جو) ڪنهن کي ان جهڙي شيءِ ڏني ويندي جا اوهان کي ڏني وئي آهي، يا هي ته ڪو اوهان جي پالڻهار جي اڳيان اوهان جي خلاف حجت آڻي سگھندو“. چؤ ته بيشڪ فضلُ الله جي هٿ ۾ آهي. اهو جنهن کي چاهي ڏئي. ۽ الله وڏي ڪشادگي وارو ڄاڻندڙ آهي.

یَّخْتَصُّ بِرَحْمَتِهٖ مَنْ یَّشَآءُ١ؕ وَ اللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیْمِ۝۷۴

اهو جنهن کي چاهي ٿو پنهنجي رحمت سان خاص ڪري ٿو ۽ الله وڏي فضل (فرمائڻ) وارو آهي.

وَ مِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ مَنْ اِنْ تَاْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ یُّؤَدِّهٖۤ اِلَیْكَ١ۚ وَ مِنْهُمْ مَّنْ اِنْ تَاْمَنْهُ بِدِیْنَارٍ لَّا یُؤَدِّهٖۤ اِلَیْكَ اِلَّا مَا دُمْتَ عَلَیْهِ قَآىِٕمًا١ؕ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْا لَیْسَ عَلَیْنَا فِی الْاُمِّیّٖنَ سَبِیْلٌ١ۚ وَ یَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ یَعْلَمُوْنَ۝۷۵

۽ اهلِ ڪتاب مان ڪي اهڙا آهن جو اگر خزاني جو ڍير انهن وٽ امانت رکين ته تو کي موٽائي ڏيندا، ۽ انهن مان ڪي اهڙا به آهن جو جيڪڏهن انهن وٽ هڪ دينار به امانت رکين ته اهي تو کي ادا نه ڪندا. ها مگر جيستائين انهن جي مٿان بيٺو رهين. اهو هن ڪري جو چون ٿا ته: ”اڻ پڙهيلن (جي مال کائڻ) ۾ اسان تي ڪو گناھ ڪونهي“ ۽ الله مٿان ڪوڙ مڙهن ٿا حالانڪه اهي ڄاڻن به ٿا.

بَلٰى مَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ وَ اتَّقٰى فَاِنَّ اللّٰهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِیْنَ۝۷۶

هائو جنهن پنهنجو وعدو پاڙيو ۽ پرهيزگاري ڪيائين ته پوءِ بيشڪ الله پرهيزگارن سان محبت رکي ٿو.

اِنَّ الَّذِیْنَ یَشْتَرُوْنَ بِعَهْدِ اللّٰهِ وَ اَیْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِیْلًا اُولٰٓىِٕكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِی الْاٰخِرَةِ وَ لَا یُكَلِّمُهُمُ اللّٰهُ وَ لَا یَنْظُرُ اِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ وَ لَا یُزَكِّیْهِمْ١۪ وَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِیْمٌ۝۷۷

بيشڪ اُهي ماڻهو جيڪي الله سان ڪيل پيمان ۽ پنهنجن قسمن جي عيوض ٿورڙو مُلھ وٺن ٿا. اُهي ئي ماڻهو آهن جن لاءِ آخرت ۾ ڪو حصو نه آهي ۽ قيامت واري ڏينهن نه الله انهن سان ڳالهائيندو ۽ نه انهن طرف نگاهِ (ڪرم) ڪندو ۽ نه انهن کي پاڪ ڪندو ۽ انهن لاءِ دردناڪ عذاب هوندو.

وَ اِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِیْقًا یَّلْوٗنَ اَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتٰبِ لِتَحْسَبُوْهُ مِنَ الْكِتٰبِ وَ مَا هُوَ مِنَ الْكِتٰبِ١ۚ وَ یَقُوْلُوْنَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَ مَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ١ۚ وَ یَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ وَ هُمْ یَعْلَمُوْنَ۝۷۸

۽ بيشڪ انهن مان هڪ ٽولو اهڙو به آهي جيڪي زبانون موڙي ڪتاب پڙهن ٿا هن لاءِ ته (انهن جي هير ڦير) کي (به) اوهان ڪتاب مان سمجهو حالانڪه اهو ڪتاب مان نه آهي، ۽ چون ٿا ته اهو الله وٽان آهي حالانڪ اهو الله وٽان نه آهي، ۽ اهي الله مٿان ڄاڻي واڻي ڪوڙ مڙهن ٿا.

مَا كَانَ لِبَشَرٍ اَنْ یُّؤْتِیَهُ اللّٰهُ الْكِتٰبَ وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ ثُمَّ یَقُوْلَ لِلنَّاسِ كُوْنُوْا عِبَادًا لِّیْ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَ لٰكِنْ كُوْنُوْا رَبّٰنِیّٖنَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُوْنَ الْكِتٰبَ وَ بِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُوْنَۙ۝۷۹

ڪنهن ماڻهو کي نه ٿو جڳائي جو الله ان کي ڪتاب ۽ حڪمت ۽ نبوت ڏئي پوءِ اهو ماڻهن کي چوي ته الله کي ڇڏي منهنجا ٻانها ٿي وڃو ۽ پر (اهو ته چوندو) توهان الله وارا بنجي وڃو (اها هن ڪتاب جي تعليم آهي) جنهن ڪتاب کي توهان سيکاريو ٿا ۽ هن ڪري جو اوهان خود ان کي پڙهو ٿا.

وَ لَا یَاْمُرَكُمْ اَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلٰٓىِٕكَةَ وَ النَّبِیّٖنَ اَرْبَابًا١ؕ اَیَاْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ اِذْ اَنْتُمْ مُّسْلِمُوْنَ۠۝۸۰

۽ (اهو نبي) اوهان کي اهو حڪم به نه ڪندو جو اوهان ملائڪن ۽ نبين کي رب ڪري مڃو. ڇا (اهو ممڪن آهي جو ڪو نبي) توهان کي ڪفر جو حڪم ڪري ان کان پوءِ جو جڏهن توهان مسلمان به هجو؟

وَ اِذْ اَخَذَ اللّٰهُ مِیْثَاقَ النَّبِیّٖنَ لَمَاۤ اٰتَیْتُكُمْ مِّنْ كِتٰبٍ وَّ حِكْمَةٍ ثُمَّ جَآءَكُمْ رَسُوْلٌ مُّصَدِّقٌ لِّمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهٖ وَ لَتَنْصُرُنَّهٗ١ؕ قَالَ ءَاَقْرَرْتُمْ وَ اَخَذْتُمْ عَلٰى ذٰلِكُمْ اِصْرِیْ١ؕ قَالُوْۤا اَقْرَرْنَا١ؕ قَالَ فَاشْهَدُوْا وَ اَنَا مَعَكُمْ مِّنَ الشّٰهِدِیْنَ۝۸۱

۽ (ياد ڪر) جڏهن الله سڀ نبين کان پختو عهد ورتو ته: ”جڏهن آءُ اوهان کي ڪتاب ۽ حڪمت ڏيان پوءِ اوهان وٽ اهو رسول (ﷺ) اچي جيڪو ان (ڪتابن) جي تصديق ڪندڙ هجي جيڪي اوهان وٽ هجن. ته توهان ضرور ان تي ايمان آڻيندؤ ۽ ضرور ان جي مدد ڪندؤ“. فرمايائين: ”ڇا اوهان ان جو اقرار ڪيو؟ ۽ اوهان ان تي منهنجي ڳري عهد جو بار کنيو“؟ سڀني چيو: ”اسان اقرار ڪيو“. فرمايائين: ”ته پوءِ اوهان شاهد ٿيو ۽ آءٌ به اوهان سان گڏ شاهدن مان آهيان.

فَمَنْ تَوَلّٰى بَعْدَ ذٰلِكَ فَاُولٰٓىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ۝۸۲

پوءِ هن کان پوءِ جيڪو به ڦريو ته پوءِ اُهي ئي بي فرمان آهن“.

اَفَغَیْرَ دِیْنِ اللّٰهِ یَبْغُوْنَ وَ لَهٗۤ اَسْلَمَ مَنْ فِی السَّمٰوٰتِ وَ الْاَرْضِ طَوْعًا وَّ كَرْهًا وَّ اِلَیْهِ یُرْجَعُوْنَ۝۸۳

ته ڇا الله جي دين کان سواءِ ڪو ٻيو دين ٿا ڳولن؟ حالانڪه جو ڪجھ آسمانن ۽ زمين ۾ آهي سڀني الله لاءِ ڪنڌ جهڪايو آهي خوشيءَ سان يا لاچاري سان ۽ ان ڏانهن موٽايا ويندا.

قُلْ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَ مَاۤ اُنْزِلَ عَلَیْنَا وَ مَاۤ اُنْزِلَ عَلٰۤى اِبْرٰهِیْمَ وَ اِسْمٰعِیْلَ وَ اِسْحٰقَ وَ یَعْقُوْبَ وَ الْاَسْبَاطِ وَ مَاۤ اُوْتِیَ مُوْسٰى وَ عِیْسٰى وَ النَّبِیُّوْنَ مِنْ رَّبِّهِمْ١۪ لَا نُفَرِّقُ بَیْنَ اَحَدٍ مِّنْهُمْ١٘ وَ نَحْنُ لَهٗ مُسْلِمُوْنَ۝۸۴

چؤ ته: ”اسان الله تي ايمان آندو ۽ جيڪي اسان تي نازل ڪيو ويو ۽ جيڪي ابراهيم ۽ اسماعيل ۽ اسحاق ۽ يعقوب ۽ (انهن جي) اولاد تي نازل ڪيو ويو ۽ جيڪي موسيٰ ۽ عيسيٰ ۽ نبين کي انهن جي رب پاران ڏنو ويو. اسان انهن (رسولن) مان ڪنهن ۾ به فرق نه ٿا ڪيون ۽ اسان ان جا فرمانبردار آهيون“.

وَ مَنْ یَّبْتَغِ غَیْرَ الْاِسْلَامِ دِیْنًا فَلَنْ یُّقْبَلَ مِنْهُ١ۚ وَ هُوَ فِی الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِیْنَ۝۸۵

۽ جيڪو اسلام کان سواءِ ڪو ٻيو دين تلاش ڪندو ته ان کان اهو هرگز قبول ڪونه ڪيو ويندو، ۽ اهو آخرت ۾ خساري وارن مان هوندو.

كَیْفَ یَهْدِی اللّٰهُ قَوْمًا كَفَرُوْا بَعْدَ اِیْمَانِهِمْ وَ شَهِدُوْۤا اَنَّ الرَّسُوْلَ حَقٌّ وَّ جَآءَهُمُ الْبَیِّنٰتُ١ؕ وَ اللّٰهُ لَا یَهْدِی الْقَوْمَ الظّٰلِمِیْنَ۝۸۶

الله اهڙي قوم کي ڪيئن هدايت ڪندو جن ايمان آڻڻ بعد ڪفر ڪيو! ۽ اُهي شاهدي به ڏئي چڪا هئا ته بلاشڪ (هي) رسول سچو آهي ۽ انهن وٽ چِٽيون نشانيون اچي چڪيون آهن. ۽ الله ظالمن جي قوم کي هدايت نه ٿو ڪري.

اُولٰٓىِٕكَ جَزَآؤُهُمْ اَنَّ عَلَیْهِمْ لَعْنَةَ اللّٰهِ وَ الْمَلٰٓىِٕكَةِ وَ النَّاسِ اَجْمَعِیْنَۙ۝۸۷

اهڙن ماڻهن جي سزا هي آهي جو انهن تي الله جي ۽ ملائڪن ۽ سڀ ماڻهن جي لعنت آهي.

خٰلِدِیْنَ فِیْهَا١ۚ لَا یُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَ لَا هُمْ یُنْظَرُوْنَۙ۝۸۸

ان (لعنت) ۾ هميشه رهندا نه انهن کان عذاب هلڪو ڪيو ويندو ۽ نه انهن کي مهلت ڏني ويندي.

اِلَّا الَّذِیْنَ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ وَ اَصْلَحُوْا١۫ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِیْمٌ۝۸۹

سواءِ انهن ماڻهن جي جن ان کان پوءِ توبه ڪئي ۽ اصلاح ڪيائون ته پوءِ بلاشڪ الله بخشڻهار وڏي ٻاجھ ڪرڻ وارو آهي.

اِنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا بَعْدَ اِیْمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوْا كُفْرًا لَّنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ١ۚ وَ اُولٰٓىِٕكَ هُمُ الضَّآلُّوْنَ۝۹۰

بيشڪ اُهي ماڻهو جن ايمان آڻڻ بعد ڪفر ڪيو پوءِ ڪفر ۾ وڌي ويا ته انهن جي توبه ڪونه قبول ڪئي ويندي ۽ اُهي ئي گمراھ آهن.

اِنَّ الَّذِیْنَ كَفَرُوْا وَ مَاتُوْا وَ هُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ یُّقْبَلَ مِنْ اَحَدِهِمْ مِّلْءُ الْاَرْضِ ذَهَبًا وَّ لَوِ افْتَدٰى بِهٖ١ؕ اُولٰٓىِٕكَ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِیْمٌ وَّ مَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِیْنَ۠۝۹۱

بلاشڪ اُهي ماڻهو جن ڪفر ڪيو ۽ ڪفر جي حالت ۾ مري ويا ته انهن مان هڪڙو اگر سڄي زمين جي ڀرلائي جيترو سون به عيوض ۾ ڏئي ته به ان کان اهو قبول ڪونه ڪيو ويندو. اُهي ئي آهن جن لاءِ دردناڪ عذاب آهي ۽ انهن لاءِ ڪوبه مددگار ڪونه هوندو.